Παρασκευή, 2 Απριλίου 2021

«Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους» της Clarissa Pinkola Estés

H Clarissa Pinkola Estés, ψυχαναλύτρια, ποιήτρια, cantadora και ακτιβίστρια, ανασυστήνει στο βιβλίο της τη γέφυρα ανάμεσα στον πολιτισμένο κόσμο του σήμερα και τα μυθολογικά αρχέτυπα της γυναικείας ψυχής που κρύβονται σε παραμύθια και ιστορίες διαφορετικών πολιτισμών, αλλά που αφορούν καίρια τις σημερινές γυναίκες, αφού αποτελούν κομμάτια του παζλ που συνθέτουν την ύπαρξή τους.

Το βασικό επιχείρημα της Estés είναι ότι η γυναικεία ψυχή στις μέρες μας βρίσκεται σε κατάσταση ύπνωσης και το αντίδοτο είναι η αφύπνιση της πρωταρχικής γυναικείας ψυχής. Αυτή την αφύπνιση επιχειρεί μέσα από 16 πρότυπα-αρχέτυπα που παρουσιάζονται μέσα από ισάριθμους μύθους και ιστορίες. Μεταξύ αυτών, η «Λα Λόμπα», η συλλέκτρια οστών που με το τραγούδι της ανασταίνει το πλάσμα στο οποίο κάποτε αυτά ανήκαν. Ο «Μπλαβογένης», το αρπακτικό που νεκρώνει την ψυχή μέχρι αυτή να ξυπνήσει και να το σκοτώσει. Η «Βασιλίσα» με τη σοφή κούκλα της, το πνεύμα της σοφίας της μάνας της που ζει μέσα της. Ο «Μαναουί», που μιλά για τη διπλή φύση της γυναίκας και τη δύναμη του ονόματός της. Η «Γυναίκα Σκελετός» που ακολουθεί τον ψαρά που την ψάρεψε και παίρνει σάρκα από την πίστη και την αγάπη του, παράδειγμα του ότι η ζωή ποτέ δεν πεθαίνει. Η «Βαυώ» που μέσα από τον χορό και τα αστεία της, τα οποία σχετίζονται με την ιερή σεξουαλικότητα, νικά τη νέκρωση κάθε μορφής. Η «Γυναίκα με τα χρυσαφένια μαλλιά» που κρύβει τις ουλές της σαν μυστικό το οποίο αποκόβει την καρδιά της από τον υπόλοιπο κόσμο.

Το μονοπάτι που κρύβει καθεμία από αυτές και τις υπόλοιπες ιστορίες, το κατασκευάζει πέτρα-πέτρα η Estés. Προορισμός του είναι το άγριο, το αρχετυπικό: η στιγμή στην οποία η γυναίκα μπορεί να αντικρίσει άφοβα την ψυχή της γυμνή. Ο πολιτισμός συνεπάγεται φορέματα και πανοπλίες που φοράμε πάνω στην ψυχή: με τα χρόνια, χάνουμε την πραγματική της εικόνα και ακόμη και τη βεβαιότητα της ύπαρξής της. «Η γυναικεία ψυχή δεν πρέπει να διαπλάθεται με στόχο να αποκτήσει όσα χαρακτηριστικά ορίζονται ως αποδεκτά από μια κουλτούρα χωρίς επίγνωση, ούτε να καθηλώνεται σε διανοητικά σχήματα που ασπάζονται όσοι δηλώνουν αποκλειστικοί εκπρόσωποι της συνείδησης. Όχι», γράφει στην Εισαγωγή της η Estés. Η γυναικεία ψυχή θάφτηκε μέσα στην υπερβολική εξημέρωση, τέθηκε εκτός νόμου από την κουλτούρα, κατάντησε ακατανόητη στη σημερινή κατοχό της. Όμως από αυτήν γεννήθηκε η υπόστασή μας και είμαστε αναπόσπαστο μέρος της. Γι’ αυτό και οφείλουμε να την αναζητούμε, ώστε να μας αποκαλυφθεί σε όλο της το μεγαλείο.

H Estés βλέπει επιπλέον έναν παραλληλισμό των γυναικών με τους λύκους, καθώς όπως λέει «έχουν κάποια κοινά ψυχικά χαρακτηριστικά: οξυμμένη διαίσθηση, παιχνιδιάρικο πνεύμα και μεγάλη ικανότητα αφοσίωσης». Και όμως και οι γυναίκες και οι λύκοι κυνηγήθηκαν, κατηγορήθηκαν και βασανίστηκαν άδικα, επειδή υποτίθεται ότι προξενούν μεγάλα κακά, ότι δρουν ύπουλα και επιθετικά. Αυτές οι κατηγορίες εκπορεύθηκαν από όσους φοβήθηκαν τη δύναμή τους. Γιατί η δύναμη της γυναικείας ψυχής, όπως και του λύκου, είναι τεράστια: συνέχει όλη τη φύση που μας περιβάλλει. Είναι άραγε τυχαίο που η φύση στις μέρες μας φθίνει; Είναι τυχαίο που οτιδήποτε γνωρίσαμε σαν φυσικό αναιρείται, ξεριζώνεται, καταστρέφεται; Η γυναικεία ψυχή και η φύση συνδέονται άρρηκτα και ό,τι πλήττει την πρώτη μπορεί να διαλύσει τη δεύτερη. Αυτό ζούμε τώρα.

Στο ατομικό επίπεδο, η αναζήτηση και η εύρεση της γυναικείας ψυχής δίνει στη γυναίκα τη δύναμη να μην εγκλωβίζεται σε μια ασφυκτική σχέση, εργασία ή νοοτροπία. Να μη νοιώθει αποστεγνωμένη, κατάκοπη, αδύναμη, καταβεβλημένη, μπερδεμένη, φιμωμένη, απαθής. Να μη νιώθει τρομαγμένη, ακινητοποιημένη ή αδύναμη, στερημένη από έμπνευση, ζωντάνια, εκφραστικότητα ή νόημα, γεμάτη ντροπή και οργή. Να μην παραχωρεί τη δημιουργική της ζωή σε άλλους, επιλέγοντας συντρόφους, θέσεις εργασίας ή φιλίες που τη στραγγίζουν, να μην παραμένει αδρανής και αβέβαιη, να μη μένει διστακτική, να θέτει όρια. Οι γυναίκες γνωρίζουν ενστικτωδώς πότε κάτι πρέπει να πεθάνει και πότε να ζήσει. Γνωρίζουν πώς να φεύγουν από μια κατάσταση, γνωρίζουν και πώς να μένουν. Πρέπει όμως να μπορούν να ακούσουν την εσωτερική τους φωνή, που είναι η φωνή της εντός τους σοφίας. Και, για να την ακούσουν, πρέπει πρώτα να την αποκαλύψουν. Αποκαλύποντάς την, αποκτούν ξανά το χάρισμα να οραματίζονται, να μαντεύουν, να εμπνέουν και να εμπνέονται, να διαισθάνονται, να επινοούν, να δημιουργούν, να εφευρίσκουν, να ακούνε και να καθοδηγούν ή να ενθαρρύνουν τη ζωή που πάλλεται τόσο στον εξωτερικό όσο και στον εσωτερικό τους κόσμο.

Το βιβλίο της Estés μας βοηθά να ξαναβρούμε την εσωτερική μας φωνή, να επιστρέψουμε στην ενστικτώδη ζωή και τη βαθύτερη γνώση που κρύβονται μέσα μας. Να τραγουδήσουμε όπως η «Λα Λόμπα» για να έρθει η σάρκα αυτής της εσωτερικής μας φωνής να καλύψει τα κόκαλά μας. Να πετάξουμε τα ψεύτικα ρούχα που φορέσαμε στην ψυχή μας και να φορέσουμε τον αληθινό, παντοδύναμο μανδύα των ενστίκτων και της γνώσης που είναι δικός μας. Και να ανθίσουμε. Γιατί η αδάμαστη φύση μας θάλλει στη φρέσκια ματιά και στην ακεραιότητα του εαυτού. Αρκεί να τις ξαναβρούμε.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου