Τετάρτη, 7 Απριλίου 2021

"Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό" της Ναταλί Ρονβό

Είναι ιδιαίτερα εκτενής η ποιητική συλλογή της Ναταλί Ρονβό Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό, για την ακρίβεια αποτελείται από 61 ποιήματα – ψηφίδες ενός παράδοξου μωσαϊκού, μιας ραγισμένης εικόνας νεφελώδους φαντασίας. Το πιο σημαντικό ίσως από τα θετικά στοιχεία που προκύπτουν από αυτό είναι ότι η ποιητική ατμόσφαιρα έχει όλο τον χρόνο και τον χώρο να εδραιωθεί και να αποτελέσει από μόνη της ένα δυναμικό και καταλυτικό στοιχείο της συλλογής.

Ένα αρχικό γρήγορο φυλλομέτρημα δείχνει ποιήματα ως επί το πλείστον μικρής έκτασης και στακάτης μορφής δίπλα σε μεγαλύτερα, εικόνες εκτενέστερης σκέψης: το αποτέλεσμα είναι μια παράδοξη αίσθηση κινούμενου χρόνου. Τα όρια της μέρας και της νύχτας, της διάρκειας των πραγμάτων και των σκέψεων, τα όρια της κίνησης του σώματος και του μυαλού είναι σε μια διαρκή αναθεώρηση, σε μια επανεξέταση, τόσο συμβολικά όσο και εννοιολογικά. Δεν είναι απλή η κατανόηση ορισμένες φορές, ούτε καν εξασφαλισμένη η επαφή του αναγνώστη με τους στίχους, κάτι που σε μένα προσωπικά έχει ιδιαίτερο βάρος, είναι όμως γεγονός ότι το τοπίο κινούμενου ονειρικού παραμυθιού είναι στέρεα εδραιωμένο και πετυχαίνει να στηρίξει την ποιήτρια στις πορείες που θέλει να ακολουθήσει.

Όσα ποιήματα αποτελούνται από πέντε ή έξι στίχους έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της τόσο συμπυκνωμένης εννοιολογικής μορφής αλλά και, κακά τα ψέματα, της δυσκολίας να πετύχει κανείς ένα αποτέλεσμα χωρίς ψεγάδι. Στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η Ναταλί Ρονβό κερδίζει το στοίχημα, και η ισορροπία ανάμεσα στον λόγο και το συναίσθημα είναι σταθερή: φαίνεται να αποδεικνύει πως όταν η λέξη είναι η σωστή, τελικά χρειάζεται μόνο μία:

Ατάραχη
η αυγή
ανατρέπει
το τραγούδι των ψιθύρων
μέσα στα κοράλλια
της σιωπής[1]

Αν προσπαθήσει κανείς να εντοπίσει την παρουσία της στα ποιήματά της, φαντάζομαι θα την βρει να αιωρείται πάνω από όσα βλέπει και αισθάνεται, πάνω από αυτά που αποτυπώνει όσο πιο ανεπαίσθητα της επιτρέπει το ειδικό βάρος των λέξεων. Η Ναταλί Ρονβό φαίνεται να αφουγκράζεται την συγκίνηση από ψηλά, και αυτή η έστω κατ’ επίφαση αποστασιοποίηση την φέρνει κοντά στον αναγνώστη μειώνοντας τις αποστάσεις, αλλάζοντας θέσεις. Της δίνει βέβαια και την δυνατότητα να ακουμπάει φευγαλέα τα πράγματα, λες και η ύλη δεν είναι εμπόδιο για κανέναν.

Η Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό είναι ποίηση του ονείρου. Όχι κατ’ ανάγκη αισιόδοξου, γιατί συχνά ο εφιάλτης ή τουλάχιστον η αγωνιώδης αίσθηση είναι παρόντα: υπάρχει η ξεκάθαρη αίσθηση ότι παρόλο που το ξημέρωμα είναι κοντά, στο τέλος δεν θα έρθει. Ποιήτρια και αναγνώστης είναι σε επιφυλακή. Σ’ αυτό το κλίμα, η διακεκομμένη γραφή και η πολλές φορές αποσπασματική σκέψη είναι τα δύο αντίμετρα που δυσχεραίνουν κάποιες φορές την επαφή, συχνά ο στίχος οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα αδιέξοδο ερμηνείας. Από την άλλη πλευρά βέβαια, αυτή η απόκοσμη αίσθηση που αποτελεί τον πυλώνα της συλλογής βυθίζει σταδιακά τον αναγνώστη σε μια ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ αργής πραγματικότητας και ανεξέλεγκτης φαντασίας, που εκτός από ένα ενδεχόμενο συναίσθημα απροσδιόριστης αγωνίας, του παρέχει και ένα σαγηνευτικά ευρύ φάσμα συναισθήματος: η Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό είναι μια σύγκλιση αντιθέτων.

Ο ερωτισμός στα ποιήματα της Ναταλί Ρονβό είναι ανάλαφρος, φρέσκος και άχρονος: τα δύο άκρα συναντιούνται τυχαία και απομακρύνονται σε ένα καθεστώς ονείρου που ευνοεί το άυλο και το ανεπαίσθητο, στερώντας τους βέβαια ταυτόχρονα την όποια δυνατότητα ουσιαστικής σύνδεσης. Οι άνθρωποι διασταυρώνονται σε μια ποίηση ουσιαστικά ακατοίκητη και σε μια συνθήκη που τελικά δεν τους περιλαμβάνει, τουλάχιστον όχι ως οντότητες με υπαρκτή σάρκα και εύθραυστα οστά.

Ποτισμένο
με μια άχρονη
ελαφρότητα
το σμίξιμό μας
δραπετεύει

Ανάλαφρο
ελεύθερο
άρρηκτο

Δίχως πρωί
ή σχεδόν[2]

Η συνάντηση του Εγώ με το Εσύ είναι σύντομη, παροδική και απολύτως έρμαιο της τύχης, σαν διαφορετικές τροχιές δύο άστρων που για άγνωστους και απρόβλεπτους λόγους συγκλίνουν και ελάχιστα ταυτίζονται, επιτρέποντας μια φευγαλέα συνάντηση. Μετά, χάνονται ξανά. Στην Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό οι άνθρωποι δεν είναι σημαντικότεροι ούτε ισχυρότεροι από οποιοδήποτε στοιχείο του εν λόγω σύμπαντος: επιπλέουν κι εκείνοι σ’ αυτή την άυλη και τελικά σκοτεινή παραδοξότητα όπως όλα τα υπόλοιπα, ανεξάρτητα μεταξύ τους, στοιχεία που την απαρτίζουν.

Οι φυγές μας
τονίζουν
το χάραμα
της μέρας
Αεράκι μιας πρωινής απόδρασης[3]

Η ποιήτρια επικεντρώνεται στο ανεπαίσθητο και το άηχο, αφαιρώντας την όποια υλιστική πλευρά του υποκειμένου και συχνά πετυχαίνει να παγώσει την εικόνα του φευγαλέου, να ακινητοποιήσει σε λέξεις μια αύρα που μετά βίας θα αποτυπωνόταν στην ανάμνηση. Για αυτή την νίκη, η Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό είναι μια συλλογή που ανοίγει οπτικές. Ο αναγνώστης δεν ακολουθεί πάντα, επειδή το φως είναι αμυδρό και είναι γεγονός, το ξημέρωμα είναι περισσότερο πόθος παρά ρεαλιστική συνθήκη, αλλά η πορεία είναι εκτεθειμένη στα μάτια του προς ιχνηλάτηση και μπορεί να φέρει την λύτρωση.

Το περιπλανώμενο πνεύμα
υφαίνει
δονήσεις
που δεν ακούγονται

Κυνηγά
τις εκλιπούσες
λέξεις

Τις τυλίγει μέσα
σε μεταξοτυπίες
και χρωματίζει
το ποτάμι των

θυμάσαι;

Παρακάτω παραθέτω κάποια ακόμα από τα ποιήματα που μου άρεσαν περισσότερο:

Οι σιωπές
υφαίνουν
νυχτερινές
φλέβες

Γεννούν
άγνωστες
γλώσσες
και ματώνουν
τους ακατοίκητους
θρύλους[4]

Αποστεωμένος από το μυστήριο
της ύπαρξης
και των πραγμάτων
ο ήλιος που ανατέλλει
ξεκρεμά το φεγγάρι
και χύνει το άπειρο
στη στενωπό
της μέρας[5]

Κρις Λιβανίου




[1] Ναταλί Ρονβό, Νυχτερινή πτήση σε ανοιχτό ουρανό, εκδ. Βακχικόν, Αθήνα, 2020, σελ. 30.
[2] σελ. 55.
[3] σελ. 36.
[4] σελ. 15.
[5] σελ. 21.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου