Παρασκευή, 12 Μαρτίου 2021

"Λάννυ", του Μαξ Πόρτερ

 


«Βρείτε. Τον. Γιο. Μου. Ανταλλάξτε τον άντρα μου με

τον γιο μου, πάρτε τον από μπροστά μου, πάρτε τους

όλους από μπροστά μου. Θα κλείσω τα μάτια μου και θα

ζωγραφίσω τον Λάννυ στο εσωτερικό των βλεφάρων μου

με λεπτομέρειες που μόνο εγώ μπορώ να αποδώσω και

όταν τα ανοίξω θέλω να τον δω».

 

Ο Μαξ Πόρτερ είναι ένας νέος Βρετανός συγγραφέας. Το πρώτο του βιβλίο που κυκλοφόρησε μεταφρασμένο στα ελληνικά «Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά» είχε μεγάλη απήχηση στο  αναγνωστικό κοινό. Με μια αφήγηση  που συνδύαζε στοιχεία από την πεζογραφία, την ποίηση και το θέατρο, τόλμησε να σπάσει τη γνώριμη αφηγηματική μορφή δημιουργώντας κατά κάποιο τρόπο ένα κείμενο υβριδικό. Το βασικό του θέμα ήταν ο θάνατος μιας νεαρής μητέρας και ο τρόπος που χειρίζονται την απώλεια και τη θλίψη τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Φαίνεται όμως πως τα θέματα που τον απασχολούσαν στο πρώτο βιβλίο δεν τελείωσαν, καθώς επανέρχεται για να πατήσει πάλι στα μονοπάτια μιας τελείως προσωπικής γραφής και να μιλήσει πάλι για το θέμα της απώλειας. Μονάχα που σε αυτήν την περίπτωση δεν υπάρχει θάνατος παρά ένα μικρό παιδί που χάνεται.

Η πρώτη επαφή με το  αφηγηματικό του διάβημα ξαφνιάζει. Οι λέξεις του σε κάποια σημεία δεν πειθαρχούν, ξεφεύγουν από την παραδοσιακή γραμμική τοποθέτηση και κινούνται όπως οι νότες στο πεντάγραμμο. Ακολουθεί, σε κάποια σημεία, τη λογική μιας ιδιόμορφης γραφής που επιδιώκει να σπάσει τα παραδεδομένα κλισέ, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη δυναμική στην παράταξη των λέξεων. Επίσης το φλεγματικό αγγλικό χιούμορ, αυτός ο καυστικός υπαινιγμός που ελίσσεται μανιωδώς στο υποδόριο τμήμα του κειμένου, μοιάζει να συνυφαίνει και να χτίζει το σκελετό του.

Με λίγα λόγια πρόκειται για ένα κείμενο ιδιόμορφο ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο, περίεργο και ασυνήθιστο. Η εξέλιξη δεν έρχεται με διαδοχικές λογικές αλληλουχίες, αλλά έρχεται ως επεξεργασμένη πληροφορία συνδυαστικών στοιχείων που σαν κομμάτια ενός παζλ τοποθετούνται σταδιακά, άλλα κομμάτια παρμένα από τη φαντασία και άλλα από την πραγματικότητα. Και μέχρι την τελική αποκάλυψη η εικόνα παραμένει σχεδόν απροσδιόριστη.

 Η υπόθεση εκτυλίσσεται σε ένα χωριό που βρίσκεται μία ώρα απόσταση από το Λονδίνο. Οι αφηγήσεις στο κείμενο μοιράζονται ανάμεσα στα κεντρικά πρόσωπα (εκτός από το παιδί) και εξελίσσονται με μια θεατρική κινητικότητα, συχνά με μια μορφή εσωτερικού μονόλογου. Ο μακαρίτης γέρο-Άκανθος, η μητέρα και ο πατέρας του Λάννυ και ο Πιτ.

Ο mακαρίτης γέρο-Άκανθος είναι μια φιγούρα που μοιάζει να αναδύεται από γοτθικό παραμύθι και είναι μέρος του χωριού, είτε είναι αληθινός είτε όχι. Αποτελεί την προσωποποίηση του αρχέγονου και του αιώνιου, ερεβώδης και γεμάτος μυστήριο, στοιχειωμένος και υπερφυσικός, αναβιώνει φανταστικούς φόβους για βάθη σκοτεινά, ενώ ταυτόχρονα ασκεί μια ακατάσχετη γοητεία. Μοιάζει να έχει μια μορφή γνώσης για πράγματα άγνωστα που κάποιες αισθαντικές ψυχές επιθυμούν διακαώς να νιώσουν. Είναι ο μύθος, η  φύση,  η ίδια η μαγική δύναμη της γνήσιας αίσθησης και διαίσθησης.

Η μητέρα του Λάννυ γράφει αστυνομικά μυθιστορήματα με πολύ αίμα, βία και δημιουργεί φρικτά πράγματα για να διασκεδάσει τον κόσμο. Ο πατέρας είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος της εποχής, ενώ ο Πιτ ο ιδιόμορφος καλλιτέχνης που αναλαμβάνει να ασκήσει στα καλλιτεχνικά το μικρό Λάννυ.

Και, τέλος, ο πρωταγωνιστής ουσιαστικά της ιστορίας είναι ο Λάννυ, ένα μικρό παιδί, ιδιαίτερο, για κάποιους ίσως παράξενο, που αφουγκράζεται τους παλμούς, τους ήχους της φύσης, αγαπά το δάσος που περιβάλλει το αγγλικό χωριό και έχει μια ασίγαστη περιέργεια, μια εσωτερική ανάγκη αναζήτησης και εξερεύνησης της φύσης, που γιγαντώνεται από την αγαθή και καθαρή παιδική ψυχή του. Μαγεμένο από την αύρα που αφήνουν τα παραμύθια στην παιδική ψυχή, ενδιαφέρεται για το άγνωστο και οτιδήποτε  νέο που ακόμη δεν έχει ανακαλυφθεί.

 

Όταν χάνεται το παιδί αυτομάτως δημιουργείται μια χαώδης κατάσταση επιβαρυμένη με καθηλωτικό άγχος, πόνο, ανησυχία και τρόμο για τους δυο γονείς που υποφέρουν. Στο μεταξύ δίπλα στα κεντρικά πρόσωπα, μια κοινωνία ολόκληρη παρακολουθεί την απώλεια του παιδιού, με ένα επίπλαστο άγχος και μια διαρκή καχυποψία για  πρόσωπα ή καταστάσεις. Φτιάχνει σενάρια βγαλμένα από εικασίες, ενώ σκέφτεται  μονάχα αρνητικά. Στα αλήθεια, ποιος ενδιαφέρεται πραγματικά για κάποιον; Ο πόνος του άλλου κάποιες φορές μοιάζει να μετατρέπεται σε ένα θέαμα υπερπλήρες, που παρακολουθείται ανώδυνα, με το πρόσχημα του ενδιαφέροντος. Και εκτός από τους δήθεν ευαίσθητους, υπάρχουν και οι πραγματικά ατάραχοι, αυτοί που δεν καμώνονται πως ενδιαφέρονται για ιστορίες πόνου μακρινές.

«Κάρλο, σε παρακαλώ, πεθαίνουμε από τη δίψα εδώ. Έχει δεν έχει χαθεί το παιδί, δεν είναι ανάγκη να περιμένουμε έξι λεπτά για δυο ποτήρια μπίρα».

Και πριν την τελική αποκάλυψη για τη λύση του μυστηρίου, ο συγγραφέας δημιουργεί τρεις διαφορετικές εκδοχές της κατάληξης του παιδιού. Μεταβαίνοντας και πάλι με ιδιαίτερη ευκολία στο φανταστικό, ο καθένας εκθέτει την προσωπική του πρόβλεψη, που βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με τις προσωπικές του φοβίες ή θεωρήσεις της πραγματικότητας. Οι απόψεις τους, εικόνες - περάσματα στον κύκλο του φανταστικού αποτελούν ουσιαστικά μια αντανάκλαση του δικού τους ψυχικού κόσμου.

Ο συγγραφέας αξιοποιώντας γνώριμα γοτθικά μυθοπλαστικά στοιχεία δημιουργεί πρώτα απ’ όλα μια σκοτεινή και μαγική ατμόσφαιρα που  τη χρησιμοποιεί ως βάση των μηνυμάτων που θέλει να στείλει. Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο, η πραγματικότητα μοιάζει να έχει διαρραγεί και από αυτή τη χαραμάδα ανοίγει ο δρόμος για το πέρασμα στο φανταστικό και αντίστροφα. Αυτό είναι άλλωστε και το παιχνίδι του Μαξ Πόρτερ: οι ευέλικτες μεταβάσεις ρεαλιστικού – φανταστικού. Εντέλει, με φόντο μια εξαφάνιση, ίσως και μια απλή περιπέτεια, διαβάζει τη σύγχρονη κοινωνία με τα πολλαπλά διαφορετικά βλέμματα που όλα προσπαθούν να πείσουν για την  αυθεντικότητά τους. Φαίνεται όμως πως ο γνήσιος συναισθηματισμός είναι θρυμματισμένος σε έναν κόσμο μάλλον παγερό.

Και έτσι μέσα από τις πολύ περίεργες μίξεις  γεγονότων και εικασιών, αρχέγονου και σύγχρονου, συμβολισμού και ρεαλισμού, αλήθειας και ψέματος αναδεικνύεται ένας κόσμος που αναζητά τη συγκλονιστική είδηση για να θρέψει την πεινασμένη του προσωπική πραγματικότητα.

Και πέρα από όλα αυτά, βέβαια, ξεπηδά η σύγκρουση και η απόλυτη αντιπαράθεση του κόσμου των παιδιών με τον κόσμο των μεγάλων.

Ήλια Λούτα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου