Τετάρτη, 20 Ιανουαρίου 2021

"Ο Μπίλλυ και η Αμαλία στο νησί" του Γιάννη Δίγκα

Το βιβλίο περιέχει δεκατέσσερις ανθρώπινες ιστορίες που αναπτύσσονται σε ισάριθμα σύντομα διηγήματα, αποκαλύπτοντας διαφορετικούς τρόπους διαχείρισης της φθοράς του χρόνου, της αγωνίας του θανάτου, της δυσκολίας των σχέσεων, της ματαιότητας των ονείρων, του πόνου, της μοναξιάς ή της βίας. Η ματιά του Γιάννη Δίγκα, ο οποίος είναι διδάκτορας κοινωνιολογίας του Δικαίου, είναι συμπονετική, συχνά συγχωρητική και, μολονότι παρατηρεί τα γεγονότα από την απαιτούμενη απόσταση, δεν τα παραδίδει στον αναγνώστη ωμά, αλλά στρογγυλεμένα.

Ο Μπίλλυ και η Αμαλία είναι οι ήρωες του πρώτου διηγήματος και το νησί κάποιο Αιγαιοπελαγίτικο νησί στο οποίο συναντιούνται. Ο συγγραφέας πιάνει το νήμα της ιστορίας τους όταν η γηραιά Αμαλία βρίσκεται κοντά στο τέλος της ζωής της, όμως το σύντομο διάστημα (ουσιαστικά λίγοι μήνες) που περνούν από τότε που ο Ιρλανδός απόκληρος Μπίλλυ τη συναντά και μέχρι τον θάνατό της (ο οποίος ακολουθείται λίγο μετά και από τον δικό του) προσφέρει αρκετό χώρο ώστε οι χαρακτήρες να μην παρουσιαστούν επιγραμματικά, σαν καρικατούρες, αλλά να αποκτήσουν το απαραίτητο βάθος και να προσλάβουν οντότητα με αξιομνημόνευτα χαρακτηριστικά. Στο διήγημα, ένα από τα κυρίαρχα ερωτήματα είναι: πώς γίνεται να έλκονται ετερώνυμοι άνθρωποι; Όπως και στα ερωτήματα που αναδύονται στα επόμενα διηγήματα, έτσι και σε αυτό οι απαντήσεις έρχονται από την ίδια τη ζωή και είναι πάντα μυστηριώδεις και αινιγματικές, έστω κι αν τις χαρακτηρίζει η αδήριτη ανάγκη για ανθρωπιά.

Η διάρκεια που καλύπτει κάθε διήγημα διαφέρει. Έτσι, στο «Ψυχικό», που είναι το δεύτερο διήγημα του βιβλίου, παρακολουθούμε την ιστορία των πρωταγωνιστών από την αρχή της σχέσης τους και τον πρώτο ενθουσιασμό τους μέχρι το τελικό ξεφούσκωμά του. Ωστόσο, στο διήγημα φαίνεται ανάγλυφα το πώς οι άνθρωποι δυσκολευόμαστε να αποδεχθούμε τις αλλαγές σε ό,τι συνιστά την περιοχή της ασφάλειάς μας και έτσι οι πρωταγωνιστές μας προσπερνούν το γεγονός του ξεθυμασμένου ενθουσιασμού και προχωρούν σε μια σειρά προσπαθειών για τεχνητή γονιμοποίηση. Κάπου μέσα σε αυτή τη σειρά θα γίνει και το απρόσμενο: ένας από μηχανής θεός με την όψη μιας καθαρίστριας θα κάνει το ψυχικό και θα διευκολύνει τις εξελίξεις. Στα «Γλυκά», πάλι, που είναι το τρίτο διήγημα, η διάρκεια είναι πολύ μικρότερη: ένα πάρτι, ένα one-night stand και οι προσδοκίες της αφρατούλας πρωταγωνίστριας που τη συνόδευαν σε όλη της τη ζωή – για να διαψευστούν μέσα σε ένα βράδυ. Από την αντίδρασή της καταλαβαίνουμε πώς ένας άνθρωπος μπορεί να γίνει βουλιμικός… Τις ερωτικές προσδοκίες μιας ζωής που διαψεύδονται πραγματεύεται και το διήγημα «Απόρριψη», μόνο που σε αυτό έχουμε μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή ρόλων μεταξύ γυναίκας και άντρα.

Δεν είναι ωστόσο όλοι οι πρωταγωνιστές συμπαθητικοί και ικανοί να εγείρουν την κατανόηση ή τη συμπόνοια μας. Στο «Πρώτα οι δειλοί», παρακολουθούμε έναν αχώνευτο, εγωιστή τύπο που βρίσκει εντέλει το τέλος που του αξίζει, σε μια κατάληξη που με έκανε να προβληματιστώ για το αν είναι επιτυχημένη ή δεν είναι τελικά απλώς ένα κλισέ. Και ο άνθρωπος που απασχολεί στη «Φλυαρία» είναι εξίσου αχώνευτος και σε αυτόν οι εξελίξεις σηματοδοτούνται από την αυτοδικία, όμως αυτές οι εξελίξεις είναι λιγότερο αναμενόμενες και άρα περισσότερο επιτυχημένες.

Τη ματαιότητα των πραγμάτων παρουσιάζει ο «Υιοθετημένος», ενώ το «Μίσος» πραγματεύεται το αναπόφευκτο της ροής της ζωής, την ίδια στιγμή που «Ο Κινέζος μοναχός» μιλάει για τις προσωπικές μας δεσμεύσεις και τις ερμηνείες τους από τρίτους. Η «Ήττα» πάλι μιλάει γενικά για τους ψυχαναγκασμούς και τον τρόπο που έχει η ζωή να απαντά στη διάθεσή μας να ελέγχουμε τα πάντα.

Όλα τα διηγήματα του βιβλίου προτείνουν στον αναγνώστη μια ματιά στους μηχανισμούς γεγονότωμ που πιθανώς να έχει βιώσει και ο ίδιος – ή, αν όχι, που σίγουρα έχει παρατηρήσει γύρω του. Είναι κάπως σαν ένα κλείσιμο του ματιού από την πλευρά του συγγραφέα. Ο Μπίλλυ και η Αμαλία στο νησί είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται ευχάριστα, με πραγματικό ενδιαφέρον, το αδικεί όμως λίγο η προφορικότητα στην έκφραση και η εμφάνισή του (το διάστιχο, τα πάμπολλα επιμελητικά λάθη, ο λανθασμένος τρόπος εμφάνισης των σημειώσεων). Ακόμη κι αυτά όμως δεν είναι ικανά να αναιρέσουν την αλήθεια του που είναι η εξιστόρηση του αναπάντεχου, όπως μας συναντά μέσα στη ροή της ζωής.

Χριστίνα Λιναρδάκη 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου