Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2020

«Κάτω απ’ το πάπλωμα» της Αντωνίνης Σμυρίλλη

Δεν έχω κρύψει ότι είμαι πουριτανή. Επίσης, έχω εκφράσει την αντίθεσή μου στη χρήση των σεξουαλικών αναφορών. Καίτοι τη μετρίασα στη συνέχεια, η βασική ιδέα παραμένει: οι αναφορές στο σεξ και τη σεξουαλική ταυτότητα γίνονται αποδεκτές ένεκα της διαπραγμάτευσής τους – και μόνο.

Στη δεύτερη αυτή συλλογή της Σμυρίλλη, η σεξουαλικότητα έχει αναπάντεχο ρόλο: ξεφεύγει από την αυτοαναφορικότητά της και γίνεται όψη της ταυτότητας του ποιητικού υποκειμένου. Γίνεται σημαία που καθορίζει τη διαφορετικότητα: τι κι αν είμαι διαφορετική, λέει το ποιητικό υποκείμενο, αυτή είμαι! Αυτό που υποβόσκει, είναι φυσικά και πάλι η σύγκρουση με τον κόσμο, όπως στην πρώτη της ποιητική συλλογή.

BUSY DAY

- Τι θα κάνεις σήμερα;
- Θα κλάψω.

Καταλαβαίνω
Όλοι θέλουν να είναι φυσιολογικοί

Το άλλο είναι το ανώμαλο
Το δικό μου


Τα ποιήματα εμπεριέχουν έναν βαθμό αυθάδειας που όμως δεν ενοχλεί. Είναι το κοίταγμα του ειδώλου στον καθρέφτη που την εγείρει. Είναι αυτό που βλέπει κάποιος στον εαυτό του και το αποδέχεται, γνωρίζοντας ωστόσο πως πάει κόντρα στις κοινωνικές συνήθειες και τα καθώς πρέπει: γι’ αυτό και βγάζει τη γλώσσα του στον κόσμο. Η αυθάδεια εμπεριέχει αυτοσαρκασμό:

ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΤΑΠΑ

Η νοσοκόμα
Με έστησε στον τοίχο
Ανακουφίστηκα
Όταν είδα πως το σημάδι μου
Ήταν στα πιο ψηλά σημεία

Ύστερα μου ήρθε περίοδος

*

1,52 είπε η γυμνάστρια, θες και παρέλαση

*

Στις παρελάσεις κατεβαίνω πρώτη
Να πιάσω θέση μπροστά


Όλα είναι μέσα στην ποιητική συλλογή. Ακόμη και το τραύμα:

I LOVE YOU TOO, MOMMY (απόσπασμα)

Ο χρόνος της μετρά / Αντίστροφα / Σαν το MasterChef /
Ποτέ δεν προλαβαίνει / Με φωνάζει / Δεν ξέρω τα βήματα /
Και δεν μ’ ενδιαφέρει να τα μάθω /
Έτσι κι αλλιώς όλα τα κάνω λάθος /
Δεν μου συγχωρεί / Που παντρεύτηκε στα δεκαεννιά /
Που έχω σφριγηλό κώλο / Και γαμιέμαι συχνά /
Δεν μου συγχωρεί / Που δεν είμαι η αδελφή μου


Ακόμη και η προσδοκία της αγάπης:

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ (απόσπασμα)

Θα ΄θελα να ζαρώσουμε μαζί
Έτσι όπως ζαρώνουν
Τα καραμελωμένα μήλα
Στον φούρνο


Όλα αυτά τα στοιχεία κάνουν τη συλλογή βαθιά ανθρώπινη. Συγχρόνως, την κάνουν βαθιά εξομολογητική. Είναι στοιχεία προσωπικά, τέτοια που όντως μπορεί κανείς να δει «κάτω απ’ το πάπλωμα»: δεν φαίνονται εκ πρώτης όψεως, χρειάζονται εξοικείωση, χρειάζονται ζεστή ατμόσφαιρα και χαλάρωση, ποιότητες που μπορεί να προσφέρει το πάπλωμα.

Ορισμένα ποιήματα είναι ιδιαίτερα σκληρά. Το “I love you too, mommy” είναι ένα από αυτά, «Ο καθυστερημένος» είναι ένα άλλο. «Ο καθυστερημένος» χρησιμεύει ως παράδειγμα του τι κάνει ο κόσμος σε όποιον είναι διαφορετικός:

Κι εμείς τον βάζαμε στη μέση
Τυφλόμυγα
ζζζ κάναμε
Και τον χτυπούσαμε
Μέχρι να μελανιάσει


Το ποιητικό υποκείμενο, επομένως, που έχει εξαιτίας της διαφορετικότητάς του συγκρουστεί με τον κόσμο, πορεύεται πληγωμένο μα αποφασισμένο. Οι απογοητεύσεις δεν λείπουν («Στο παραμυθοπωλείο/ Λέει: Δεν θέλω να είμαστε φίλες/ Καίω τη γλώσσα μου/ Ρουφώντας αμήχανα/ Το τσάι του Harry Potter/ Θέλω να τη φιλήσει/ Να περάσει/ Γίνομαι/ Σκληρή/ Κατεψυγμένη φράουλα» - ποίημα “Brain Freeze”), αλλά θα τηρήσει την απόφαση να συνεχίσει όπως και να ‘χει. Ίσως είναι αυτή η αποφασιστικότητα που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση και ίσως μάλιστα να είναι η πηγή της ποιητικότητας της συλλογής. Γιατί, τι άλλο είναι η ποίηση, εκτός από ένα no matter what?

Μου άρεσαν επίσης οι αναφορές (στα αγγλικά) σε στοιχεία της ποπ κουλτούρας (Master Chef, Harry Potter κ.λπ.). Δείχνουν έναν άνθρωπο που ζει μέσα στον κόσμο τον οποίο αντιστρατεύεται και μας θυμίζουν ότι πολλές φορές η ζωή είναι από μόνη της μια παραδοξότητα.

Θα ήθελα να κλείσω με το ομότιτλο ποίημα της συλλογής:

ΚΑΤΩ ΑΠ’ ΤΟ ΠΑΠΛΩΜΑ

Κοιμάμαι
Με φως
Πώς αλλιώς θα υπέμενα
Το σκοτάδι;

Γλείφω
Το παιδί
Που αποκοιμιέται
Μέσα μου
Όπως το γατί
Το πετσί του

Και το πρωί
Απ’ την αρχή
Θάβω το φως
Κάτω απ’ το πάπλωμα. 

Χριστίνα Λιναρδάκη


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου