Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2020

Από τις έξι - Ποιήματα για τη δουλειά


Η δουλειά αποτελεί για πολλούς το πιο σημαντικό κομμάτι της ζωής τους. Πολλές φορές είναι ένα κομμάτι ευχάριστο όπως φαίνεται σ’ ένα μικρό ποίημα κάποιας Αμερικανίδας που ξεκινά την εβδομάδα:

άλλη μια Δευτέρα
ζεστά σύννεφα καφέ
σε κάθε γραφείο


Για άλλους,  ο χώρος δουλειάς έχει πολλές διαστάσεις και προεκτάσεις:

ισημερία του Στόουνχεντζ
έπαινοι απ’ τον διευθυντή πωλήσεων εν μέσω
ενός κύκλου από κινητά τηλέφωνα


Για πολλούς πάλι αποτελεί έναν εφιάλτη μέσα από τον οποίο πρέπει να περάσεις:

Ξεκινώντας μια μέρα δουλειάς
Αναρωτιέσμαι πότε θα τελειώσει
Παλεύοντας για νάρθει η Παρασκευή

Νευρική ένταση -
ποτίζοντας το φιλόδεντρο
αναπνέω αργά


Η Αμερικανίδα ποιήτρια Susan Yuzna κατέγραψε τις δικές της εμπειρίες από τη δουλειά στις αρχές της δεκαετίας του εβδομήντα:

H Τηλεφωνήτρια
                                  Στον Ντέιβιντ Φόστερ

Είχα την παραγγελία μου. Όχι από κανέναν χορό
Αγγέλων, αλλά από τις χώρες που καλούσαμε

στην καρδιά της νύχτας μες στη νεκρική ησυχία. Ιαπωνία,
η φωνή μιας νεαρής γυναίκας, ως ύδωρ εν γη

διψασμένη, κυλούσε πάνω στα
κουρασμένα κόκαλα του κορμιού μου σαν παγωμένο

γαλαζοπράσινο κύμα. Ύστερα ήταν οι Αυστραλοί
τ’ ατέλειωτα αστεία τους με κρατούσαν ξύπνια. Μια φορά

έγραψα ιστορία: για οχτώ χρόνια ένας άντρας
ζητούσε την αδερφή ψυχή του στην ερημιά.

Μ’ αγαπούσε, αγαπούσε τη φωνή μου,
την εναλλαγή των καλωδίων εκεί στο Όκλαντ της Καλιφόρνια,

κάπως έτσι πήγαινε. Συχνά όμως ήμουν
τόσο κουρασμένη που δεν έδινα δεκάρα. Στην πρώτη

μεταμεσονύκτια βάρδια μου ήμουν κατάκοπη
κι αδιαφορούσα εντελώς, ένας επιχειρηματίας μου έβαζε πάλι τις φωνές,

για τις γραμμές εκεί κάτω στη Μανίλα, σα να μπορούσα
να σταματήσω τους τυφώνες σα να

μπορούσα να κάνω τις παλιοκαρακάξες της Μανίλα
να μας αγαπήσουν ή να βοηθήσουν κάπως

που δεν υπήρχε περίπτωση. "Γιατί δεν προσπαθείτε πάλι
σε δυο βδομάδες" (με απαλή φωνή, είχα έτοιμη

την απάντηση, έπειτα αλλαγή καλωδίου,
διακοπή στον αέρα προτού οι βρισιές

δηλητηριάσουν το αυτί μου). Πολύ κουρασμένη
για οτιδήποτε, ποιος νοιάζονταν για τις εμπορικές συμφωνίες,

ή τη μεθυσμένη νοσταλγία για κάποια πόρνη
που ήξερε στον πόλεμο - δεν μπορούσε να θυμηθεί

το όνομα, το μέρος που δούλευε, το δρόμο όπου
έκανε πιάτσα, όμως θα μπορούσα να τον βοηθήσω να τη βρει ;

Ποτέ δε θα τον ξεχάσω… Με είχε εξαντλήσει
το κουδούνισμα του τηλεφώνου οχτώ ώρες συνέχεια
ήθελα να ξεριζώσω τα μαλλιά μου, μια μικρή τούφα
κάθε φορά, ήταν μια καινούρια

ανακάλυψη ενός κολασμένου κύκλου κι αν ήσουν
εκεί πέρα, ίσως καταλάβαινες

γιατί εκείνη η διαβόητη χίπισσα σηκώθηκε απ’ το
κάθισμα της, πέταξε τα ακουστικά και σκαρφάλωσε

τρέχοντας ανάποδα κατά μήκος του δωματίου
κάτω απ τον μεγάλο, μαύρο πίνακα με τις συνδέσεις
μπουσουλώντας

από σταθμό σε σταθμό τραβούσε τα καλώδια
από τις μαύρες σήραγγές τους, σπάζοντας τις συνδέσεις

τη μια ύστερα απ’ την άλλη σα μια σειρά από κομμένες συνουσίες
σ' όλη την έκταση του πίνακα

πριν την σταματήσουν για να την πάρουν μακριά.
"Πρέπει να παίρνει LSD", είπε μια παντρεμένη

απ’ τη στρατιωτική βάση της Αλαμέντα. "Και δεν φοράει
καθόλου εσώρουχα", πρόσθεσε μια άλλη.

Πίσω στο 1970 γίνονταν αυτά, όταν τα υπερατλαντικά του Όκλαντ
ήταν ακόμα στα σπάργανα, όμως η απέχθεια

για το κουδούνισμα του τηλεφώνου μ’ ακολουθεί ακόμα.
Στέκομαι στη μέση του δωματίου

βλέπω το καταραμένο κεφάλι του να γυρίζει,
και χασκογελώ ηλίθια με την

ανικανότητα του. Βγαίνω έξω απ τη πόρτα, γεμίζω
τα πνευμόνια με αέρα παγωμένο, και χάνομαι μακριά στην ησυχία.

Γίνομαι ένας μαύρος χτύπος μέσα στην απόλυτα λευκή
ακινησία του χιονιού. Σας το λέω

τώρα, ήταν ένας εντελώς καινούριος κολασμένος κύκλος,
αλλά πού να το ξέραμε; Είχαμε δουλειές,

η αγορά ήταν σφιχτή, και το συνδικάτο κέρδιζε για μας
δωρεάν επιστροφή στο σπίτι όποτε είχαμε νυχτερινή βάρδια.


O Francis Dougan, ένας Ιρλανδός που έζησε χρόνια στην Αυστραλία, κατέγραψε τις εμπειρίες των χρόνων της εργασίας του στο ακόλουθο ποίημα: 

Υπάρχουν πιο σημαντικά στη ζωή από την σκληρή δουλειά

Δε μπορώ να πω ότι η ζωή μου ήταν κάτι το ιδιαίτερο
πήγα εκεί κι έκανα αυτό

Όμως δούλεψα σ’ ένα συνεργείο στρώνοντας αγωγούς για τον Michael Kelleher στο Buninyong κοντά στο Ballarat
Και στα τέλη του ’80 δούλεψα για μια εταιρεία που λεγόταν C.D.L
Βαστώντας το κομπρεσέρ μες την καλοκαιρινή ζέστη όταν οι μέρες καίνε κολασμένα.

101 Collins Street στη Μελβούρνη την θυμάμαι
αυτή τη διεύθυνση
Όχι ότι μου άρεσε η δουλειά,
θυμάμαι παρόλα αυτά
Να ξυπνώ κάθε πρωί στις πεντέμιση
κι ύστερα να παίρνω το τραμ για τη δουλειά
Αφήνοντας την οικοδομή κάθε βράδυ
ήμουν σκεπασμένος με σκόνη απ’ την κορφή ως τα νύχια.

Άλλα τέσσερα χρόνια δούλεψα κόβοντας δέντρα
για να βάλουμε κολώνες ρεύματος
Χειριστής ενός μηχανήματα που μάζευε κεράσια
δε χρειαζόταν πτυχίο γι αυτή τη δουλειά
Σε μια προβληματική εταιρεία γερανών που την είχαν ένα μάτσο άπληστοι
Ακόμα μου χρωστούν δυο βδομάδων μισθούς
δεν το ξεχνώ.

Δούλεψα ξυλοκόπος πέρα μακριά στην Ιρλανδία πολύ καιρό πριν
Στα ψηλά δάση δίπλα στα βουνά με τις κορφές σκεπασμένες από χιόνια
Οι πιο πολλές μέρες του χειμώνα υγρές και παγωμένες
ως τον Απρίλιο οι λιακάδες ελάχιστες
Ακούγοντας μονάχα τον ήχο του ανέμου που ούρλιαζε περνώντας μέσα από πεύκα και έλατα…


Κάποιες άλλες δουλειές πάλι γίνονται σε ηπείρους και χώρες όπου οι άνθρωποι δούλευαν και δουλεύουν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Τούτο μπορεί να το διαπιστώσει κανείς σε ένα τραγούδι της εργατιάς της φυλής Κόζα της οποίας οι άντρες δούλευαν στα ορυχεία του Γιοχάνεσμπουργκ στη νότια Αφρική:

Μια δυνατή
καμπάνα χτυπά
το πρωί στις έξι.
Πήγα στο Rhini
και βρήκα τους άντρες
να δουλεύουν εκεί
από τις έξι.
Πίσω στο Tinarha
βρήκα τους άντρες
νάχουν αρχίσει
το βασανιστικό παιχνίδι
του σκληρού μόχθου τους –
από τις έξι!


Και βέβαια η δουλειά σε παλιότερες εποχές είχε ακόμα πιο επαχθή μορφή, ειδικά τον καιρό της αποικιοκρατίας όπως φαίνεται στο Τραγούδι των λιμενεργατών από την φυλή Μακόντι στις ακτές της Μοζαμβίκης:

Χαραυγές γεμάτες από φόβο -
εμπορεύματα
τραβιούνται στη στεριά.
Έια, έια, έια!
Χαραυγές γεμάτες
από τρόμο
φορτία σύρονται στη θάλασσα.
Έια, έια, έια!
Χόι εσείς εκεί• σκύβετε,
προσέχετε -
κοιτάζετε
καλά τις ετικέτες.
Έια, έια, έια!



Απόστολος Σπυράκης

Πηγές:
1. https://www.thehaikufoundation.org/2016/12/07/haiku-in-the-workplace-work-in-general/
2. https://www.thehaikufoundation.org/2017/10/18/haiku-in-the-workplace-multitasking
3. https://www.thehaikufoundation.org/2017/12/12/haiku-in-the-workplace-anger-management
4. https://poets.org/poem/telephonist
5. https://www.poemhunter.com/poems/hard-work-9/page-1/10038214/
6. https://www.jobacle.com/blog/haikus-about-work-poem-group-1.html
7. Αθανάσιος Νταουσάνης, Ανθολογία ποίησης της Μαύρης Αφρικής, εκδ. Ροές, 2003.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου