Πέμπτη, 30 Απριλίου 2020

Τροχοί στο σκυροστρωμένο χώμα - Ποιήματα για ταξίδια

Τα ταξίδια είναι σίγουρα αυτό που περισσότερο επιθυμούμε καθώς βρισκόμαστε κλεισμένοι στα σπίτια μας. Η εναλλαγή των εικόνων, το απελευθερωτικό αίσθημα της αλλαγής του περιβάλλοντος, το φρεσκάρισμα του μυαλού, οι καινούριες εμπειρίες συνθέτουν την γοητεία των ταξιδιών που έχει αποτυπωθεί σε πολλά ποιήματα. Ένας ανώνυμος ποιητής έγραψε μια "Προσευχή για τους ταξιδιώτες":

Ας υψωθεί ο δρόμος να σας συναντήσει.
Ας είναι ο άνεμος πάντοτε στην πλάτη σας .
Ας γυαλίζει ο ήλιος ζεστά στο πρόσωπο σας·
Ας πέφτουν μαλακά οι βροχές στα λιβάδια σας .
Κι ώσπου να συναντηθούμε ξανά,
Ας σας κρατά ο Θεός στην παλάμη του χεριού Του.


Τα ταξίδια σήμερα έχουν γίνει για πολλούς τρόπος ζωής, καθώς η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε από κοντά περιοχές που παλιότερα δεν μπορούσαμε ούτε να φανταστούμε. Ένας ταξιδιώτης αποτυπώνει τις εμπειρίες του σε κάποιον διαφημιστικό ιστότοπο ενός διεθνούς πρακτορείου:

Καταρράκτες και θερμοπίδακες
Ξωτικά, ελάφια, αλογάκια, παπαγάλοι της θάλασσας
Ήλιος του μεσονυκτίου, Ισλανδία.


Μια γυναίκα μιλά για την εντύπωση ενός πρωινού:

η ανατολή πιο χρυσή απ’ ό,τι είχα δει ποτέ μου,
σα να ξυπνούσε ο κόσμος όλος…


Ταξίδια όμως δεν γίνονται μόνο για λόγους αναψυχής. Σε παλαιότερες εποχές, οι άνθρωποι συνήθως ταξίδευαν από ανάγκη, όπως οι στρατιώτες που συμμετείχαν σε εκστρατείες, οι γραφειοκράτες που έπρεπε να μεταβούν σε κάποια πόλη ή πρεσβεία. Κάτι τέτοιο συνέβαινε στην Κίνα, όπου η μετακίνηση ήταν πολύ δύσκολη, καθώς το ορεινό ανάγλυφο δυσκόλευε αφάνταστα τους ταξιδιώτες. Τα εκπληκτικά έργα που πραγματοποιούνται σήμερα στην Κίνα, συνδέοντας κοιλάδες και οροσειρές με εκατοντάδες τεράστιες γέφυρες προσπαθούν να λύσουν αυτό το πρόβλημα, όμως για χιλιάδες χρόνια οι συνθήκες ήταν πρωτόγονες, οι άνθρωποι ταξίδευαν με τα κάρα στους ελάχιστους δρόμους που υπήρχαν και φυσικά με τα πόδια, διασχίζοντας εκτάσεις απέραντες. Κατά την δυναστεία των Τανγκ (618-907) ο Χαν Σανγκ, o επονομαζόμενος "Άρχοντας του παγωμένου Βουνού", έγραψε τις παρακάτω στροφές:

Σκέφτομαι όλα τα μέρη όπου έχω ταξιδέψει,
καθώς έτρεχα απ’ τον ένα περίφημο τόπο στον άλλο.
Απολαμβάνοντας τα βουνά, σκαρφάλωσα σε κορφές χιλιόμετρα αψηλές·
αγαπώντας το νερό σαλπάρισα σε χίλια ποτάμια…

Το παγωμένο Βουνό γεμάτο από παράξενα
Όσοι προσπαθούν να το ανεβούν τρομάζουν
Όταν το φεγγάρι γυαλίζει, το νερό λάμπει κι αστράφτει
Όταν ο άνεμος φυσά, το χορτάρι στενάζει και ψιθυρίζει.


Στη νεώτερη εποχή, το βασικό μέσο ταξιδιού ήταν το τρένο που ένωνε τεράστιες αποστάσεις, ειδικά σε χώρες αχανείς όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Έμιλυ Ντίκινσον στο ποίημά της "M' αρέσει να το βλέπω όπως καταπίνει τα χιλιόμετρα" μιλά γα το σιδερένιο θηρίο:

Μ’ αρέσει να το βλέπω όπως καταπίνει τα Χιλιόμετρα-
Γλύφοντας τις Κοιλάδες όπου σκαρφαλώνει-
Σταματώντας για να ταϊστεί στις Δεξαμενές-
Κι ύστερα- με τα εκπληκτικά του βήματα

Γυρνά στους Σωρούς των Βουνών-
Υπεροπτικά κοιτώντας
Τις Σήραγγες- δίπλα στους Δρόμους-
Κι έπειτα κάποιο Λατομείο προβάλλει

Ταιριάζει τις πλευρές του
Σέρνοντας τον όγκο του για να διαβεί
Γκρινιάζοντας όλη την ώρα
Με το απαίσιο -σφυριχτό τραγούδι του-
Κυνηγά τη σκιά του κατηφορίζοντας

Χλιμιντρίζοντας σαν τους Γιους της βροντής-
Κι ύστερα - με ακρίβεια πιο μεγάλη κι από Αστέρι
Σταματά- γαλήνιο και παντοδύναμο
Στην πόρτα του στάβλου του 


Παρόμοια κι η εμπειρία του Θήοντορ Ρόθκε (1908-1963), ενός ποιητή που επηρέασε την σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία:

Νυχτερινό ταξίδι
Τώρα καθώς το τρένο τραβά προς τη δύση,
Ο ρυθμός του τραντάζει τη γη,
Κι απ’ την κουκέτα του βαγονιού μου
Προσέχω τη νύχτα
Ενώ άλλοι ξεκουράζονται.
Γέφυρες από σιδερένια δαντέλα,
Δέντρα προβάλουν αναπάντεχα,
Μια αγκαλιά ομίχλης από το βουνό,
Όλα περνούν μπροστά στα μάτια μου,
Μια λίμνη κάτω απ’ τα γόνατα μου.
Σε κάποια στροφή καθώς το τρένο γέρνει
Νιώθω την πίεση δυνατά στο λαιμό μου·
Οι μύες μου κινούνται με το ατσάλι,
Κάθε νεύρο σ’ εγρήγορση.
Βλέπω κάποιο φανάρι ν’ αλλάζει χρώματα
Απ το πιο σκοτεινό στο εκτυφλωτικό φωτεινό·
Τρέχουμε σαν κεραυνός μες το φαράγγι
Και τις ξεπλυμένες απ’ το φως χαράδρες.
Ύστερα απ’ το πέρασμα του βουνού
Ομίχλη όλο και πιο πυκνή στο γυαλί·
Τρέχουμε μέσα στη βροχή
Που κροταλίζει το διπλό τζάμι.
Οι τροχοί ταρακουνούν το σκυροστρωμένο χώμα,
Οι μηχανές τινάζονται σπρώχνοντας,
Μένω ξάγρυπνος στη μέση της νύχτας
Για να δω την αγαπημένη μου γη.

O Αμερικανός ποιητής Καρλ Σάντμπεργκ (1878-1967) περιγράφει μια παρόμοια εικόνα που έμεινε στο νου του, καθώς ταξίδευε ένα βράδυ με το τρένο:

Παράθυρο
Η νύχτα απ’ το παράθυρο κάποιου βαγονιού
Ωραία, σκοτεινή, απαλή
Κομματιασμένη πέρα μακριά από εγκοπές του φωτός.



Για το τέλος, ένα ποίημα που αποδίδει την αίσθηση ελευθερίας που προκαλεί ένα ταξίδι. Είναι γραμμένο από τον Instapoet Όλιβ Ράννερ:

Ελευθερία
Δος μου τον μακρύ, ίσιο δρόμο μπροστά μου,
Μια κρύα, καθαρή μέρα με τσουχτερό αέρα,
Ψηλά, γυμνά δέντρα να τρέχουν στο πλάι,
Η καρδιά ελαφριά, δίχως σκοτούρες.
Ύστερα άσε με! - Δε με νοιάζει το κρύο που τσακίζει
Τα πόδια θα μ’ οδηγήσουν, επειδή το μυαλό
Θα 'ναι ελεύθερο σα ρυάκι που τρέχει προς το ποτάμι,
Σαν ποτάμι που τρέχει κατά τη θάλασσα.

Απόστολος Σπυράκης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου