Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2018

Λονδρέζικη μαγεία στο Ηρώδειο

Τώρα που τελείωσε το καλοκαίρι, μπορούμε με την άτεγκτη κρίση που παρέχει ο χρόνος, να κάνουμε τον απολογισμό των εκδηλώσεων του "Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2018". Μπορούμε να πούμε, λοιπόν, ότι, φέτος, παρά τις οικονομικές δυσχέρειες, κατάφερε να ισορροπήσει, τόσο από άποψη αριθμών όσο και από άποψη ποιοτικών χαρακτηριστικών, τις εκδηλώσεις θεάτρου, χορού και μουσικής.

Στο παρόν κείμενο θα μας απασχολήσει μόνον η μουσική και ειδικότερα, η καλύτερη, κατά την άποψή μας, συναυλία που παρακολουθήσαμε το καλοκαίρι. Αναφερόμαστε στη συναυλία που έδωσε η λονδρέζικη Ορχήστρα Φιλαρμόνια με έργα Μπετόβεν και Βάγκνερ στις 2 Ιουλίου 2018. Η Ορχήστρα ιδρύθηκε το 1945 οπότε και έδωσε την πρώτη της συναυλία. Από τότε συνδέθηκε με θρυλικούς αρχιμουσικούς του εικοστού αιώνα, όπως, ενδεικτικά, οι Αρτ. Τοσκανίνι, Ρίχ. Στράους, Βίλχ. Φουρτβένγκλερ, Χέρ. φον Κάραγιαν, Ότ. Κλέμπερερ, για να φτάσουμε σήμερα στον Φινλανδό Έζα Πέκκα-Σάλονεν, μετά από μια επιτυχημένη θητεία στην Φιλαρμονική του Λος Άντζελες, όπου οι Ορχήστρες του Χόλλυγουντ τον έβλεπαν ως "ανταγωνιστή"! 

Ο Πέκκα-Σάλονεν υπήρξε "βασικός προσκεκλημένος αρχιμουσικός" της Φιλαρμόνια κατά την περίοδο 1985 - 1994, αλλά διαπίστωσε, όταν ανέλαβε το 2008, ότι είχαν αλλάξει πολλά, με την έννοαι ότι άλλοι μουσικοί είχαν συνταξιοδοτηθεί, άλλοι είχαν πεθάνει και αντικατασταθεί από νέους. Έτσι, μιλάμε, σήμερα, για μια νέα, τελείως διαφορετική Ορχήστρα, όπως μιλάμε για ένα "τελείως διαφορετικό Λονδίνο". 

Σε συνέντευξή του στην δημοσιογράφο Ίσμα Τουλάτου αναφέρει σχετικά: «Παρ' ότι κατά τα χρόνια που δούλεψα στις ΗΠΑ δεν έχασα ποτέ την επαφή μου με την Ευρώπη και πάντοτε επέστρεφα, το Λονδίνο της δεκαετίας του ΄80 ήταν μια πόλη χωρίς κινητά τηλέφωνα και Διαδίκτυο. Δεν είχε επίσης τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα που έχει σήμερα. Στον ίδιο όροφο μιας πολυκατοικίας μπορούν να κατοικούν επτά οικογένειες από διαφορετικές χώρες. Όταν τα παιδιά τους μεγαλώνουν μαζί, παίζουν μαζί στον δρόμο, ως ενήλικοι δεν έχουν άλλες διαφορές παρά αυτές του ατομικού τους χαρακτήρα. Αυτή η διαδικασία είναι μια πηγή φοβερής έμπνευσης».

Στη συναυλία που έδωσε φέτος το καλοκαίρι ξεκίνησε με την "Συμφωνία αρ.3, έργο 55" του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, η οποία φέρει την επωνυμία "Ηρωική" (1804). Πρόκειται για ένα εμβληματικό έργο τόσο για την συμφωνική όσο και για την κλασική μουσική γενικότερα. Είναι γνωστό ότι την είχε αφιερώσει στον Ναπολέοντα Α', αλλά αργότερα απέσυρε την αφιέρωσή του. Το έργο βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ κλασικισμού και ρομαντισμού και ο τρόπος με τον οποίον ο συνθέτης επεξεργάζεται στην ορχήστρα το μελωδικό υλικό είναι αξιοθαύμαστος.





Η ερμηνεία του Πέκκα-Σάλονεν διέθετε ακρίβεια στις εναλλαγές εντάσεων και διαθέσεων, υφολογική πιστότητα και σαφήνεια στην ανέλιξη των μουσικών φράσεων. Και παρ' ότι απουσίαζε μια δυναμικότερη, συναισθηματική αντιπαράθεση των μερών του έργου, ο ήχος που έβγαζε ήταν διαφανής και αρκούντως ζωηρός, μεταφέροντας στο σήμερα τη μαγεία μιας άλλης εποχής.

Ακολούθησαν αποσπάσματα από το "Λυκόφως των Θεών" του Ρίχαρντ Βάγκνερ. Το έργο αυτό παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 1876 στο Μπαϊρόιτ και αποτελεί το τελευταίο μέρος της τετραλογίας "Το δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν" του συνθέτη. Ο τίτλος του παραπέμπει στην σκανδιναβική μυθολογία και συμβολίζει την μάχη του τέλους του κόσμου.


Η ερμηνεία των συντελεστών με τον ρωμαλέο ήχο των χάλκινων πνευστών και τις λυρικές εξάρσεις των εγχόρδων κατέκλυσε με μαγικό τρόπο το ρωμαϊκό Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, μεταφέροντας το μεγαλείο και την ατμόσφαιρα του οπερατικού έργου, χωρίς και πάλι την συναισθηματική εμπλοκή, αλλά με ξεκάθαρη έκφραση των διαθέσεων και της λυτρωτικής κατάληξης. Στην τελική σκηνή της Βρουνχίλδης συμμετείχε η μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ από τις Η.Π.Α. , μια φωνή εξοικειωμένη με το βαγκνερικό ύφος, σε αγαστή συνεργασία με την Ορχήστρα, παρά τα κάποια ελλείμματα δυναμικής (ίσως, λόγω κακής εκτίμησης για την ακουστική του χώρου), αλλά χωρίς καθαρή άρθρωση.

Η Ορχήστρα Φιλαρμόνια, που ενδιαφέρεται για τη διεύρυνση του κοινού της κλασικής μουσικής, συμμετέχει σε προγράμματα διαρκούς μάθησης και δεν αρνείται τη χρήση ψηφιακής τεχνολογίας, ευχόμαστε να ξαναέρθει σύντομα και να γίνουμε εκ νέου ακροατές της.

Αθανάσιος Βαβλίδας







Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου