Δευτέρα, 10 Ιουνίου 2019

"Λοξές ματιές" του Δημήτρη Τρωαδίτη

Άλλος ένας φίλος από τα παλιά, με μια σκιά να πέφτει πάνω στη φιλία μας πέρυσι, μια σκιά που ευτυχώς δεν κράτησε για πολύ!

Τον Δημήτρη Τρωαδίτη, από τον οποίο έχω πάρει και συνέντευξη, απασχολεί πολύ η κοινωνική συνιστώσα. Βαθιά πολιτικό ον, δεν θα μπορούσε να μην εκφράσει τις πεποιθήσεις του και στην ποίησή του. Ωστόσο δεν είναι μονοσήμαντος, είναι σκεπτόμενος άνθρωπος. Βλέπει την πορεία των πραγμάτων, αφουγκράζεται την εποχή και, το σημαντικότερο, δεν λησμονεί ποτέ τον άνθρωπο, τη μονάδα.

Έτσι σε αυτήν, την πιο πρόσφατη συλλογή του, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Στοχαστής, τον βλέπουμε να προβληματίζεται για την καταγωγή και την προέλευση που έχουν μετατραπεί σε δυσερμήνευτο βάρος για τον σύγχρονο Έλληνα ("Οι πρόγονοί μου/ αποκρυπτογραφημένα ονόματα/ άγνωστα και οδυνηρά"), ενώ την ίδια στιγμή προβληματίζεται για την έκβαση της αντιστασιακής πράξης ("η αντίσταση πρόδωσε/ τον εαυτό της"), αλλά και μένει έκθαμβος μπροστά στο μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης ("τόσες ηδονές/ εκρήγνυνται μέσα σου/ αναρίθμητες").

Οι μεταφορές και οι παρομοιώσεις του είναι εντυπωσιακές (ψηφίδες παρατεταμένου ψεύδους ή το αδύνατο παίξιμο/ ενός ξεκούρντιστου πιάνου) και τον βοηθούν να διατυπώσει με ακρίβεια ό,τι έχει διαπιστώσει, γιατί η ποίησή του είναι ακριβώς αυτό: μια διαπίστωση. Ο Τρωαδίτης διαπιστώνει τα κοινωνικά φανόμενα ως ένα τμήμα της ζωής ή ίσως τη ζωή ολόκληρη ως ένα ψηφιδωτό κοινωνικών φαινομένων:

ΟΛΟΙ ΑΠΟΣΤΡΕΦΟΥΝ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ (απόσπασμα)

Όλοι αποστρέφουν το βλέμμα
απ' τα μελλούμενα
τότε που η θεά οπτασία
θα έρχεται θριαμβεύουσα
και τα κεφάλια μας θα σέρνονται
στα βρόμικα πεζοδρόμια
που οι γυναίκες θα ντύνονται στα μαύρα
που οι ώρες θα πέφτουν με έπαρση
στα πλακόστρωτα τα πεπαλαιωμένα
που σονέτα θα κοιτάζουν
να γλιτώσουν ασύνδετα
εν μέσω διασταυρούμενων πυρών
που δευτερόλεπτα θα σφυρίζουν
πέτρινα χρόνια στους κροτάφους μας
σφυρηλατώντας αιώνιες λατρείες
με χιτώνες μισητούς
κι έριδες φωτιάς...

Συχνά οι διαπιστώσεις του είναι αναπάντεχες ("ξέρουμε ότι το παρελθόν/ είναι ένα ύφασμα/ που κόβεται με ψαλίδι") και παράγουν τη δυνατή, αποφασιστική  ποίησή του. Ο Τρωαδίτης πιστεύει σε ό,τι γράφει και το πιστεύει με δύναμη. Η δύναμη αυτή είναι που του δίνει την αυτοπεποίθηση να μιλά με αφορισμούς:
...είναι μεγάλο καθήκον
να ζεις και να θυμάσαι
είναι βαρύ το τίμημα
της υστεροφημίας
και πληρώνεται τοις μετρητοίς.
("Τοις μετρητοίς")

Η ηθική διάσταση είναι έντονη και αφορά το μερίδιο ευθύνης που έχει καθένας στην κοινωνική διαδικασία, αλλά και τον άνωθεν εξαναγκασμό σε μια ανεγκέφαλη ύπαρξη:
...τα κρύα μας ήρθαν και φέτος
ψάχνοντας στα συρτάρια των άκρων μας
αφουγκράζοντας υποψήφιες αρρώστιες
των κατοπινών χρόνων
σταγόνες πόνου και φόβου εξακοντίζοντας
χτυπώντας σαν σκουριασμένα ξίφη

τα κρύα ευελπιστούν να μας δουν
ακρωτηριασμένους 
ανέσπερους
χωρίς μυαλά κι ευκαιρίες παλινόρθωσης

τα κρύα μας ήρθαν και φέτος
βάζοντας τα μυαλά μας στην κατάψυξη.
("Τα κρύα μας ήρθαν και φέτος")

Εκεί, ανάμεσα σε οδυνηρές διαπιστώσεις και την αναπόφευκτη ροή της Ιστορίας, εκεί είναι που γράφεται η δυνατή ποίηση του Δημήτρη Τρωαδίτη. Θα σταθώ στα ποιήματα "Στον ρου της ιστορίας" και "Το ρίγος των κτερισμάτων" και θα παραθέσω, αντί επιλόγου, ολόκληρο το πρώτο. Άραγε το αύριο θα έρθει ποτέ;

Χριστίνα Λιναρδάκη


ΣΤΟΝ ΡΟΥ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 

Το κεφάλι ακουμπισμένο
στον ρου της ιστορίας
βλέπω τα είδωλα των όποιων θεών
και τους ανδριάντες
των αυτοκρατόρων να γκρεμίζονται

οι πύλες του κόσμου ανοίγουν 
με θεσπέσιους κρότους
καλπάζει η νέα βία
στη μήτρα της ιστορίας
με μαρμαρυγές στα μάτια μας
και λάμψεις
όμοιες με ρομφαίες

με ισιτοφόρα
στα πελάγη της ομίχλης
έρχονται οι πολέμαρχοι
με κόκκινες χλαμύδες
και πορφυρούς μανδύες

εδώ σ' αυτή την αντάρα
γεννιέμαι
στις κλαγγές τους
αντρώνομαι
σε φονικά και φοβέρες
αλλά λίγο μετά
βλέπω τ' αδέλφια μου
να φεύγουν όπως-όπως
γι' άλλες Αλεξάνδρειες

η πληγή μου 
μένει ορθάνοιχτη
και αιμορραγούσα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου