Δευτέρα, 6 Μαΐου 2019

"Είπαμε ψέματα πολλά" του Θεοχάρη Παπαδόπουλου

Η συλλογή διηγημάτων του Θεοχάρη Παπαδόπουλου είναι νέα, ονομάζεται Είπαμε ψέματα πολλά και μας μιλά για αλήθειες… Μικρές συγκαλυμμένες αλήθειες που αιφνιδιαστικά αποκαλύπτονται στο τέλος κάθε διηγήματος.

Ο συγγραφέας παραθέτει μικρές ιστορίες, άλλοτε κοντινές στην πραγματικότητα κι άλλοτε φανταστικές. Σε πολύ σύντομες αφηγήσεις ολοκληρώνεται η πλοκή, σκιαγραφείται ο χαρακτήρας, αλλά κυρίως πλάθεται το μήνυμα που κατευθύνεται με ταχύτητα προς τον αναγνώστη. Έτσι χτίζεται ανάμεσα στο συγγραφέα και τον αναγνώστη μια αμφίδρομη μορφή επικοινωνίας. Ο πρώτος στέλνει ένα μήνυμα και ο δεύτερος το λαμβάνει και γελά, μειδιά ή νιώθει μιαν ελαφρά πικρία… Είπαμε ψέματα πολλά… Λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο κωμικό και το δραματικό σε μια ευφάνταστη πικρή κωμωδία διεσπαρμένη σε μικρές ή πολύ μικρές ιστορίες.

Οι ήρωές του είναι πλασμένοι κατ’ εικόνα μας, τίποτα σπουδαίο, τίποτε ιδιαίτερο, άνθρωποι καθημερινοί με αδυναμίες και προβλήματα. Οι καταστάσεις στα μικρά αυτά διηγήματα συχνά αποδίδονται με σαρκαστική διάθεση. Η αστεία οπτική μοιάζει πολλές φορές να υπερτερεί -εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον- και μάλιστα ορισμένες φορές εκτείνεται και σε σουρεαλιστικά σκηνικά. Κάποια από τα διηγήματα είναι αμιγώς αστεία, καθώς μοιάζουν με κωμωδίες παρεξηγήσεων, όπως το «κηδειόσημο», άλλα όμως πίσω από τη φαιδρή εικόνα υποκρύπτουν κύματα εσωτερικής μελαγχολίας και συναισθηματικών αδιεξόδων. Κάποιες φορές μάλιστα ο σαρκασμός ξεδιπλώνεται αδυσώπητος για να καλύψει συναισθηματικά κενά, ατομικά ή δημιουργήματα μιας κατά κάποιο τρόπο στρεβλής εποχής.

Πίσω από κάθε ευτράπελη αντιμετώπιση κρύβεται η δύσκολη συμπόρευση του ανθρώπου με την εποχή του, η μαγνητική επενέργεια της σύγχρονης εποχής στον ψυχισμό του ανθρώπου, η τεχνολογική ευκαμψία και δυσκαμψία, η πικρή αλήθεια της ζωής μας που συχνά είναι γεμάτη λάθη, αστοχίες ή διαψεύσεις. Και όλα αυτά γίνονται πιο ορατά με το πέρασμα του χρόνου που πολλές φορές συμπαρασύρει μαζί του σαν ρεύμα δυνατό έρωτες και όνειρα και μοιάζει ο άνθρωπος στο μέσον της ζωής του να αναμετράται με τον ίδιο του τον εαυτό. Και πλάι στα δικά μας αδιέξοδα, άνθρωποι που περνούν πιο δύσκολη ζωή…

Το πρώτο διήγημα που δίνει και τον τίτλο στη συλλογή είναι το «Είπαμε ψέματα πολλά». Η υπαινικτική διάθεση κάνει ευθύς εξαρχής αισθητή την παρουσία της, καθώς ο πρώτος ήρωας του βιβλίου, ο ίδιος ο γεννήτορας των ιστοριών, έρχεται πανηγυρικά στον κόσμο τούτο, έπειτα από ένα παραληρηματικό προγεννητικό ταξίδι μέσα σε ένα αβγό, στο βάθος μιας μεγάλης πολιτείας. «Με γέννησαν! Δεν θα ΄πρεπε πρώτα να με ρωτήσουν; Τι αγένεια κι αυτή. Μάλλον κάτι ήθελαν να κερδίσουν με τη γέννησή μου, αλλά αυτό θα το μάθουμε ίσως, σε μια επόμενη αληθινή ιστορία…».

Και οι αληθινές ιστορίες ξεκινούν, χωρίς να συνδέονται μεταξύ τους, καθ΄ όλα αυτόνομες, ιστορίες διαφορετικών ανθρώπων που αναδεικνύουν τις δικές τους αλήθειες.

Το διήγημα «η εποχή των κλειδάριθμων» αποδίδει πιστά την εποχή μας, μια εποχή που προσφέρει απλόχερα παροχές, διευκολύνσεις, υπεραπλουστεύσεις και ατελείωτες άλλες δυνατότητες μέσα από την τεχνολογική εξέλιξη, με μόνο αντάλλαγμα την ελάχιστη γνώση και τη σωστή χρήση του κλειδαρίθμου. Σαφείς υπαινιγμοί στην αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου, στη μόνιμα εξαρτημένη σχέση που αναπτύσσει με την τεχνολογία, στην απομάκρυνση από το φυσικό περιβάλλον, τη φυσική ζωή, τους κανονικούς ανθρώπους. «Πληκτρολόγησα τον κλειδάριθμο και το αμάξι ξεκίνησε. Με την αυτόματη επιλογή ταχυτήτων έφτασα στο σπίτι στα γρήγορα. Στην πόρτα του σπιτιού μου, πληκτρολόγησα τον κλειδάριθμο και η πόρτα άνοιξε. Μπήκα στο σπίτι και λίγο αργότερα πληκτρολόγησα τον κλειδάριθμο για την τηλεόραση».

Στο διήγημα «Ιστορική μαρτυρία», που αναφέρεται σε μια ιστορία μυρμηγκιών, με μια πρωτότυπη αλλαγή οπτικής, μέσα από μια αλληγορία που θυμίζει παραμύθι, ο κόσμος αντιμετωπίζεται από την πλευρά του μικροσκοπικού, όπου ο αδύναμος έρχεται αντιμέτωπος με την πλευρά των δυνατών και θραύεται ανεπανόρθωτα, καταστρέφεται, χωρίς τίποτα να διασαλεύεται στην τάξη των πραγμάτων. «Πριν από μερικούς μήνες όλα πήγαιναν καλά. Ζούσαμε σε ένα χωριό, στην αυλή ενός σπιτιού γιγάντων. Συγκεκριμένα, είχαμε το σπίτι μας στη ρίζα ενός πλατάνου. Όλο το καλοκαίρι μεταφέραμε τροφή για να μην πεινάσουμε τον χειμώνα…».

Εξαιρετικά σύντομη και πολύ ενδιαφέρουσα «Η ανηφόρα μιας ζωής», όπου η πορεία της ζωής του Άχμετ από το Πακιστάν σμίγει με τη ζωή της Γκρέτας από την Αλβανία, και μέσα σε δυο σελίδες μόνο αναδεικνύεται ένα τεράστιο πρόβλημα του κόσμου τούτου, πως τίποτα δεν είναι αυτονόητο για όλους, καθώς υπάρχουν άνθρωποι πολλοί που παλεύουν για πράγματα που για άλλους είναι δεδομένα και στην ελληνική πραγματικότητα πλέον έχουν ενταχθεί και άλλοι άνθρωποι με πολύ πιο περίπλοκα προβλήματα. «Πέρασαν δυο μήνες και ήρθε η μέρα να πληρωθεί. Το αφεντικό του έδωσε τα μισά. –Αυτά και βλέπουμε, του είπε. Δεν πάνε καλά οι δουλειές. –Μα αφεντικό, εγκώ έχει ντουλέψει πολύ, τόλμησε να πει αυτός. –Αν δεν σ’ αρέσει, φύγε. Μήπως υπογράψαμε συμβόλαιο;».

Και κάποιες στιγμές στις ιστορίες διεισδύει γλυκά-γλυκά η νοσταλγία, όπως στο διήγημα « Μια βόλτα στον Πειραιά», ιδιαίτερα στο σημείο που ο υπερήλικας ήρωας επισκέπτεται γνώριμα μέρη από παλιά που έχει χρόνια να τα επισκεφτεί, με το βάρος των χρόνων στην πλάτη του να τον κάνει περισσότερο ευσυγκίνητο. «Είχε αποκοιμηθεί μέσα στον σταθμό του Πειραιά. Βγήκε από τον σταθμό, αντίκρισε ένα καράβι που σφύριζε. Ένα δάκρυ κύλησε από τα μάτια του κι εκείνος κίνησε με βήμα αργό προς την Κρεμμυδαρού».

Ήρωες με ατέλειες, σκηνικά φανταστικά, ευτράπελα ή πικρά, σε μια εποχή που κινείται ταχύτατα τεχνολογικά για να εξυπηρετήσει τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος, πάλι, έρχεται αντιμέτωπος με όλες αυτές τις ευκολίες και εξυπηρετήσεις που γίνονται για χάρη του –επιτέλους όχι άλλες διευκολύνσεις- και πολλές φορές τον φέρνουν σε δύσκολη θέση. Μία επίπεδη εποχή που κάτι προσφέρει, κάτι παίρνει ως αντάλλαγμα. Μια εποχή όπου τα προβλήματα συμπορεύονται με ανέσεις, επιθέσεις, διαθέσεις… Και ο χρόνος να κυλά από την παιδική ηλικία, στη μέση, στα γηρατειά. Μωσαϊκό εποχής, με εναλλαγές ηλικιών, με ποικιλία συναισθημάτων και προβλημάτων… Ο κόσμος που κινούνται τα ψέματα και οι αλήθειες της εποχής μας!

Ήλια Λούτα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου