Τετάρτη, 17 Απριλίου 2019

"Η ράφτρα και η ζωντανή κούκλα" της Μπεατρίζ Χάουσνερ

Είναι η πρώτη μετάφραση την οποία μου αναθέτει εκδοτικός οίκος. Μέχρι πρότινος, επέλεγα η ίδια τι θέλω να μεταφράσω και κατόπιν έψαχνα για εκδοτικό οίκο που θα ήθελε να υποστηρίξει τη μετάφρασή μου.

Αρχικά, λοιπόν, αντιμετώπισα το συγκεκριμένο βιβλίο σαν δουλειά. Ήταν κάτι που έπρεπε να κάνω. Στην πορεία, η μετάφραση των ποιημάτων της Μπεατρίζ Χάουσνερ εξελίχθηκε όπως εκείνοι οι έρωτες που δεν είναι ακαριαίοι, αλλά έρχονται αργά, καθώς η εκτίμηση βαθαίνει και το ξάφνιασμα γίνεται ολοένα κια πιο ευχάριστο.

Παραδέχομαι πως η δεύτερη ενότητα του βιβλίου, "Μπαίνει το Ρακούν", ήταν πολύ σεξουαλική για τα δεδομένα μου. Την είδα όμως σαν πρόκληση και δεν το μετάνιωσα καθόλου. Ακριβώς όπως οδήγησε την ποιήτρια στη δική της απελευθέρωση, έτσι βοήθησε κι εμένα ως μεταφράστρια στη δική μου. Επιπλέον, έμαθα να εκτιμώ αυτού του είδους την ποίηση που εκφράζει κάτι το χιλιοειπωμένο αριστοτεχνικά - αυτή άλλωστε είναι η ιστορία και το κεντρικό νόημα ολόκληρου του συγκεκριμένου βιβλίου.

Η Χάουσνερ είναι πράγματι αριστοτέχνης στο να φτιάχνει εικόνες από κλωστές και ραπτομηχανές, σαν να τις ράβει απευθείας πάνω στο δέρμα του αναγνώστη. "Η ραπτομηχανή είναι το μαγικό εργαλείο με το οποίο η Μπεατρίζ παράγει τις μαγευτικές εικόνες της", γράφει ο σημαντικός σύγχρονος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Μικαέλ Λεβί στον πρόλογο του βιβλίου.

Και κάπως έτσι η Χάουσνερ ράβει μαζί την αρχαιοελληνική γραμματεία, τον ρομαντισμό, τον υπερρεαλισμό και τον μαγικό ρεαλισμό της λατινοαμερικανικής ποίησης σε ένα βιβλίο που ξεχειλίζει από απρόσμενες εικόνες και από αλήθεια.

Υπογραμμίζω πως, όπως και σε κάθε μετάφραση που αναλαμβάνω, προσπάθησα να είμαι όσο πιο κοντά στο πρωτότυπο μου επιτρέπει η ελληνική γλώσσα. Δεν εξωραΐζω, δεν εξομαλύνω τις διατυπώσεις. Οτιδήποτε ηχεί παράξενα στα ελληνικά στο βιβλίο, ηχεί εξίσου παράξενα και στα αγγλικά και ίσως, εντέλει, είναι αυτό ακριβώς το στοιχείο που συνιστά το ιδιαίτερο ύφος της ποιήτριας.

Χριστίνα Λιναρδάκη


Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την πρώτη ενότητα του βιβλίου:

ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟΣ ΑΝΤΡΑΣ
(Με τον τρόπο του Ρόζαμελ ντελ Βάλε)

Θα έρθει, σκέφτεται κάποιος, και ο επισκέπτης φτάνει. Ανοίγει την πόρτα. Βγάζω τις βελόνες μου. Δεν χρειάζεται να πω ότι ράβω τον εαυτό μου πάνω του γιατί δεν έχω ακόμη συναντήσει την πραγματική του καρδιά, δεν την έχω νιώσει σαν φρούτο που προσφέρεται, σαν λικέρ σε καθαρό ποτήρι. Υπάρχουν οι αναμνήσεις του και υπάρχουν οι αναμνήσεις μου. Ίσως πρέπει να τις ράψουμε μαζί και να δείξουμε τους ενωμένους εαυτούς μας στους δικαστές μες στο κοινό. Σε μια πόλη σαν αυτή, προτού πέσει η νύχτα και το χρώμα του αίματός μας αλλάξει σε σκουρότερο τόνο. Μια φαντασμαγορική συνάντηση όπως λένε όλοι, με τα παρευρισκόμενα μέλη μας να γίνονται πιο άγρια καθώς τα φαντάσματα ζωντανών και νεκρών τραγουδιστών συνωθούνται στις αισθήσεις μας. Μιλά σιωπηρά, απηχώντας κοινές παραστάσεις περασμένων καιρών τότε που μπορούσαμε να σηκώνουμε τα πόδια μας συγχρονισμένα και να υπομένουμε τη μουσική της καρδιάς. Και ωστόσο όντως μιλάει τη γλώσσα του σκουληκιού στο φρούτο. Λέξεις ειπωμένες απ’ τον άνεμο που σαρώνει εκτάσεις με λιβάδια όπου πρωταρχικός άντρας είναι δεμένος με νευρικές ίνες, το αυτί του ραμμένο στη γη απ’ τα αόρατα χέρια του Μεγάλου Δημιουργού Ήχων.

Μπεατρίζ Χάουσνερ
(μετάφραση: Χριστίνα Λιναρδάκη)

2 σχόλια: