Δευτέρα, 18 Φεβρουαρίου 2019

Ευχετήριες κάρτες - μια αγαπημένη παράδοση του παρελθόντος

Στην αρχαία Κίνα, αλλά και στην αρχαία Αίγυπτο, ανταλλάσσονταν έγγραφα με ευχές. Στην Ευρώπη, ήδη κατά τον 15ο αιώνα, αποστέλλονταν χάρτινες κάρτες, τυπωμένες με την τέχνη της ξυλογραφίας, πολλές από τις οποίες ήταν πραγματικά έργα τέχνης. Από το 1850 περίπου η συνήθεια της αποστολής ευχετήριων καρτών άρχισε να διαδίδεται όλο και περισσότερο. Βοήθησε η δυνατότητα της μαζικής παραγωγής τους, χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας, καθώς και η ελάττωση του ταχυδρομικού κόστους, αποτέλεσμα της βελτίωσης των μεταφορών. Κάρτες με ευχές άρχισαν σιγά-σιγά να τυπώνονται σε όλο και περισσότερες χώρες. Πολύ δημοφιλείς, έδιναν την ευκαιρία στον αποστολέα να προσφέρει ένα οπτικό μήνυμα μαζί με το γραπτό. Στην Ελλάδα επιστολικά δελτάρια κυκλοφορούσαν από το 1880.

Η αποστολή μιας κάρτας για το νέο έτος, για τα Χριστούγεννα, για τις ονομαστικές εορτές, τα γενέθλια, κάποιο ευχάριστο γεγονός, όπως ο γάμος, η γέννηση ενός παιδιού, η απόκτηση πτυχίου, ακόμη και φωτογραφίες νεογέννητων ή ενηλίκων - προσωπικά και οικογενειακά πορτρέτα που φιλοτεχνούνταν από φωτογραφεία κάθε μεγάλης πόλης - αλλά και κάρτες με την πένθιμη λωρίδα στην πάνω αριστερή γωνία του φακέλου με συλλυπητήριες ευχές, ήταν για χρόνια ο συνήθης τρόπος επιπκοινωνίας, πηγή πληροφοριών, εκδήλωσης αγάπης ή ενδιαφέροντος για κάποιον, συχνά όμως και υποχρέωση στα πλαίσια της διατήρησης τυπικών κοινωνικών σχέσεων.

Με την εξέλιξη του τηλεφώνου και με την ανάπτυξη των μαζικών μέσων διαδικτυακής επικοινωνίας οι καρτ ποστάλ, το ειδικό χαρτί αλληλογραφίας - ενίοτε αρωματισμένο από ρομαντικές υπάρξεις - έχασαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο τους και αποσύρθηκαν. Αποκτούν ωστόσο καλλιτεχνική (και γι' αυτό και συλλεκτική αξία), ενώ μας εφοδιάζουν με ένα πλήθος στοιχείων για τα κοινωνικά θέσφατα της εςποχής. Μετατρέπονται δηλαδή σε μια από τις σημαντικές αρχειακές πηγές διατηρώντας παράλληλα και την αισθητική τους αξία.

[...]

Ενθυμήματα και συγχρόνως ιστορικά τεκμήρια, οι παλιές ευχετήριες κάρτες μεταφέρουν συγκινησιακή φόρτιση. Τα θέματά τους είναι συνήθως νεκρές φύσεις (μπουκέτα με λουλούδια, ανθοστήλες κ.λπ.) ή νεαρά μοντέλα σε προσεκτικά στημένες πόζες, τραβηγμένες στα ατελιέ των φωτογράφων. Κάποιες φορές η καλλιτεχνική τους ποιότητα είναι αμφισβητήσιμη, αλλά η ατμόσφαιρα που μεταδίδουν διαθέτει αμεσότητα και γοητευτική αφέλεια. Οι εικόνες τους, με έντονες φωτοσκιάσεις, ρετουσαρισμένες και σε περίτεχνα φόντα, προκειμένου να επιτύχουν ένα εξιδανικευμένο αποτέλεσμα, αποπνέουν έντονη θεατρικότητα. Υπηρετούν με συνέπεια τις αισθητικές προτιμήσεις που έχει το πλατύ κοινό της εποχής τους.

Οι ευχετήριες κάρτες έδιναν το στίγμα αγαπημένων ανθρώπων και συντρόφευαν χαρούμενα τα λυπηρά γεγονότα. Διακοσμητικά αντικείμενα που κατείχαν περίοπτη θέση στον εορταστικό στολισμό του σπιτιού και πολύτιμα κειμήλια, φυλάσσονταν με ιδιαίτερη προσοχή.

Βιβή Τουρόγιαννη




Σημ.: Αναδημοσίευση αποσπάσματος άρθρου με τίτλο "Αίσιον και ευτυχές... - Ευχετήριες κάρτες" από το περιοδικό Μανδραγόρας, τεύχος 59, Δεκέμβριος 2018.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου