Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2018

«Ημερολόγιο Θήτα» της Μαρουσώς Αθανασίου & «Δοκάρι και μέσα» του Δημήτρη Α. Δημητριάδη

«Ημερολόγιο Θήτα» της Μαρουσώς Αθανασίου

Η συλλογή αυτή της Μαρουσώς Αθανασίου, που αποτελείται από ολιγόστιχα κατά κύριο λόγο ποιήματα, μερικά από τα οποία δεν περιέχουν ούτε καν ένα ρήμα, θα μπορούσε να ήταν μια σεμνή και ήσυχη συλλογή, αν δεν ήταν τόσο ασυνήθιστη (αυτό το λέω για καλό).

Η ποιήτρια καταφέρνει και διηγείται με δεξιοτεχνία μικρές ιστορίες μέσα στους λίγους στίχους κάθε ποιήματος, ιστορίες που έχουν ως σημεία εκκίνησης και αναφοράς την προσμονή, τον θάνατο, τη ματαίωση, την ανεκπλήρωτη αγάπη ή την απελπισία. Σημαντικοί είναι οι τίτλοι των ποιημάτων καθώς αποκαλύπτουν κάτι καίριο σχετικά με το ποίημα ή παρέχουν εν πολλοίς το πλαίσιο μέσα στο οποίο συντελείται.

Όμως οι ιστορίες που αφηγείται η ποιήτρια δεν είναι ολοκληρωμένες, είναι μάλλον γρίφοι. Συνήθως κάθε ιστορία ξεκινά in medias res, από μία άσχετη αφορμή, και παραμένει γρίφος ακόμη κι αφού τελειώσει το ποίημα. Χωρίς να γνωρίζει τις συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργείται, το πριν και το μετά της, το συγκείμενο αν προτιμάτε, ο αναγνώστης στέκει μπροστά της αμήχανος και ανήμπορος να την ερμηνεύσει ή να καταλάβει πλήρως τη σημασία της. Η γνώμη μου είναι ότι αυτό κοστίζει στα ποιήματα τμήμα από τη δύναμή τους. Ωστόσο το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί, αν όχι για τίποτε άλλο, για τον αριστοτεχνικό τρόπο που περικλείει ιστορίες μέσα σε λίγους μόνο στίχους.

Ως δείγμα γραφής, παραθέτω το ωραίο ποίημα «Ηλεκτρικός»:

σκαρφαλώνεις
τα πόδια μου λόφοι
γκρεμίζεσαι
σε κοφτερά κλαδιά
κι εγώ μένω ακίνητη
σπαρμένη σε τρομερό χωράφι
αέρας ακυμάτιστος πυκνός
με συχνότητα 72 Hertz

δεν αναπνέεται η οδύνη
σε τέτοιες δόσεις



«Δοκάρι και μέσα» του Δημήτρη Α. Δημητριάδη

Η συλλογή αυτή του συνεργάτη του ιστολογίου μας Δημήτρη Α. Δημητριάδη περιέχει δύο εικαστικές δημιουργίες του Παναγιώτη Φωτιάδη, μία στο εξώφυλλο και μία πριν από τα περιεχόμενα. Θυμίζει κατ’ αυτόν τον τρόπο τις ποιητικές συλλογές που εκδίδονταν πιο παλιά και το αναφέρω γιατί, ακόμη και σήμερα, δείχνει μια φροντίδα για το βιβλίο ως αντικείμενο, η οποία είναι ωραίο να υπάρχει.

Αλλά, κι αν δούμε το βιβλίο ως κείμενο, πάλι θα διαπιστώσουμε φροντίδα. Το θέμα της συλλογής είναι, όπως φαίνεται από τον τίτλο, το ποδόσφαιρο. Όμως η διαχείριση του θέματος είναι αναπάντεχη σε πολλά σημεία, όπως π.χ. στο ποίημα «Έτσι να’ ναι άραγε;»:

Γκολ
γκολ

έκρηξη φωτός
τρελός χορός σε όραμα μεθυσμένου
γαλέρα στο πέλαγος

Έτσι να ‘ναι άραγε
όταν πεθαίνουμε;


Ενίοτε το ποδόσφαιρο γίνεται όχημα αναμνήσεων:

...σέντρες φλεγόμενες
που χρύσωναν τον γαλαξία μου
και το άσαρκο παιδικό μου σώμα...


(«Φλας μπακ»)

ή αλληγορία για τη ζωή, ακόμη και αλληγορία για τον έρωτα σε άλλα ποιήματα.

Το ποδόσφαιρο, επομένως, στη συλλογή είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια μπάλα που κυνηγούν 22 παίκτες δύο ομάδων: είναι μια εκτεταμένη μεταφορά, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ειπωθούν πολλά, για τη ζωή, τον έρωτα ή τη μνήμη. Σαν τέτοιο, είναι ένα αξιοσημείωτο εύρημα που διευκολύνει τον ποιητή να στερεώσει την ποιητική του φωνή σε μια δυνατή άγκυρα (κι ας μη φαίνεται πρόσφορη εκ πρώτης όψεως) και να μας δώσει ένα πραγματικά όμορφο βιβλίο.



Χριστίνα Λιναρδάκη  


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου