Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2018

"Στις όχθες του Σάβου" του Λάζα Λαζάρεβιτς & "Το πρόσωπο και το ιερό" της Σιμόν Βέιλ

© φωτογραφίας: nakasbookhouse.gr
"Στις όχθες του Σάβου" του Λάζα Λαζάρεβιτς

Αποφάσισα να αγοράσω αυτό το βιβλίο μετά την 10η φορά που είδα να το ανεβάζει κάποιος στο Instagram. Το Στις όχθες του Σάβου περιέχει τρία μόλις διηγήματα του Λάζα Λαζάρεβιτς (1851-1891), ο οποίος φέρεται ως ένας από τους κορυφαίους Σέρβους συγγραφείς του 19ου αιώνα. Τα διηγήματα έχει μεταφράσει ο Βλάνταν Τζόρτζεβιτς, ο οποίος υπογράφει και τον πρόλογο.

Επηρεασμένος εμφανώς από τον Ρωσικό Ρεαλισμό, ο Λαζάρεβιτς στα διηγήματά του περιγράφει ανθρώπους του λαού, ψυχογραφώντας τους σε βάθος, κάτι που του επιτρέπει το γεγονός ότι ήταν ψυχολόγος κατ' επάγγελμα και ο ίδιος. Έτσι, καταφέρνει να παρουσιάσει χαρακτήρες που αποκτούν μεγάλο βάθος την ίδια στιγμή που βρίσκονται να αναμετρούνται με αξεπέραστες εσωτερικές δυσκολίες και εξαιρετικά αντίξοες εξωτερικές συνθήκες.

Πέρα από τις ψυχογραφίες, σημαντικές από πλευράς φιλολογικής αξίας είναι και οι περιγραφές του των τοπίων και των άψυχων αντικειμένων, που κάνουν τις ιστορίες του να μοιάζουν πέρα για πέρα αληθινές και είναι σαν να τοποθετούν τον αναγνώστη μέσα στο κάδρο της αφήγησης.

Αν διαβάσετε το βιβλίο και σας αρέσει αυτού του είδους η γραφή (εμένα πάντως μου αρέσει και τη θεωρώ αν μη τι άλλο έντιμη), σας συνιστώ να διαβάσετε και τον μεταγενέστερο Τζινγκίζ Αϊτμάτωφ, ο οποίος έχει μεταφραστεί εκτενώς στην Ελλάδα και βρίσκεται στο ίδιο μήκος κύματος με τον Λαζάρεβιτς.



"Το πρόσωπο και το ιερό" της Σιμόν Βέιλ 

Και ένα μη λογοτεχνικό, δοκιμιακό βιβλίο που διάβασα πρόσφατα και με άγγιξε πολύ γιατί απαντά σε διάφορα υπαρξιακά ερωτήματα που με έχουν απασχολήσει πολύ μέσα στα χρόνια. Ορίζοντας το ιερό μέσα στον άνθρωπο η Βέιλ γράφει: "στο βάθος της καρδιάς κάθε ανθρώπου, από τα παιδικά του χρόνια μέχρι τον τάφο, υπάρχει κάτι που, παρ' όλη την εμπειρία των εγκλημάτων που έχουμε διαπράξει, υποστεί και δει, προσδοκά ακατανίκητα να του κάνουν καλό και όχι κακό. Αυτό ακριβώς πριν από όλα είναι το ιερό σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη". Η προσδοκία ότι θα μας κάνουν καλό και η αθωότητα αυτής της πίστης, αυτά είναι το ιερό μέσα στον άνθρωπο. Αυτό σημαίνει, σε μια ανάποδη ανάγνωση, ότι η κακία και η αδικία που ασκούνται πάνω μας μένουν εν πολλοίς ανεξήγητες και ακατανόητες (ή και αδιανόητες ακόμη) σε κάποιο σημείο της ύπαρξής μας.

Κάθε φορά που βιώνουμε μια αδικία, αναβλύζει μέσα από τα βάθη της ύπαρξής μας το παράπονο "γιατί μου κάνουν κακό;". Είναι μια κραυγή βουβή που "αντηχεί μόνο στα μύχια της καρδιάς". Σε όσους έχουν δεχτεί πάρα πολλά χτυπήματα, το κομμάτι της καρδιάς που κραυγάζει κάθε φορά που βιώνει το κακό φαίνεται νεκρό, όμως δεν είναι. "Απλώς δεν μπορεί πια να κραυγάσει. Έχει περιέλθει σε κατάσταση αδιάκοπου και υπόκωφου στεναγμού".

Όσο για την αδικία ή το κακό που βρίσκουν μέσα τους τη δύναμη να κάνουν ορισμένοι άνθρωποι σε άλλους, η Βέιλ γράφει πως δεν υπάρχουν όρια στη βούληση ενός ανθρώπου να βλάψει τους άλλους, πέρα από την ύπαρξή τους και τους περιορισμούς της ύλης. Όποτε διευρύνονται τα εν λόγω όρια αντλείται απόλαυση και επομένως αυτοί που ασκούν βία σε άλλους ανθρώπους βιώνουν απόλαυση από αυτή τους την πράξη. Πρόκειται για διαστροφή της πραγματικότητας και προσβολή του ιερού στοιχείου που ενυπάρχει στον άνθρωπο.

Το βιβλίο πραγματεύεται ακόμη τις έννοιες του δικαιώματος και της συλλογικότητας, του προσώπου και του απρόσωπου και εντάσσεται στη συναφή συζήτηση που διεξαγόταν τον καιρό της συγγραφής του στη Γαλλία (με βασικούς συμμετέχοντες τους Αντρέ Φιλίπ, Ζαν Λακρουά, Εμμανουέλ Μουνιέ κ.ά., σε πολλούς από τους οποίους η Βέιλ απαντά με αυτό της το κείμενο).

Πρόκειται για ένα πολύ καλό βιβλίο σε εξαιρετική μετάφραση του Σταύρου Ζουμπουλάκη.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου