Παρασκευή, 28 Σεπτεμβρίου 2018

"Η γυναίκα από το Ζάγκρεμπ" του Φίλιπ Κερ

O Φίλιπ Κερ έφυγε από τη ζωή φέτος τον Μάρτη, σε ηλικία 62 ετών, αρκετά νέος για τα δεδομένα της εποχής μας και για αυτά που είχε ακόμη να προσφέρει στο χώρο των γραμμάτων. Άφησε όμως πίσω του σαν παρακαθήκη εξαιρετικές νουάρ ιστορίες. Σίγουρα ο ντετέκτιβ Μπέρνι Γκούντερ που ο ίδιος έπλασε για πρώτη φορά στο βιβλίο «Οι βιολέτες του Μάρτη», εξακολουθεί να πορεύεται στους δρόμους της εξιχνίασης του εγκλήματος αλλά και της λογοτεχνίας εν γένει.

Καταγόμενος από το Εδιμβούργο, ο Φίλιπ Κερ χτίζει την προσωπική του γραμμή πάνω στη σκωτσέζικη παράδοση του αστυνομικού μυθιστορήματος, που πρώτος δημιούργησε ο Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, ο πατέρας του Σέρλοκ Χολμς. Δημιουργεί τη δική του εκδοχή στο νουάρ μυθιστόρημα, καθώς αναμιγνύει το έγκλημα με την ιστορία σε μια ενδιαφέρουσα πλοκή.

Επιλέγει για μια σειρά βιβλίων του ως ήρωα έναν Βερολινέζο ντετέκτιβ, στη ζοφερή εποχή του Β’ Παγκοσμίου πολέμου και πέριξ αυτού, ένα μέσο άνθρωπο, ένα συνηθισμένο Γερμανό εκείνης της περιόδου, όχι άμεμπτο, − όπως επιτάσσει άλλωστε και η γραφή του νουάρ μυθιστορήματος − που ζει και κινείται άνετα μέσα σε ένα κόσμο διαφθοράς, κυνισμού και εγκληματιών πολέμου και που με ορθολογισμό και ψυχρότητα φέρνει εις πέρας τις αποστολές του. Ο Μπέρνι Γκούντερ έγινε ιδιαίτερα αγαπητός στο αναγνωστικό κοινό, γι΄ αυτό και ο συγγραφέας επέστρεψε πάλι σε αυτόν, παρόλο που για αρκετά χρόνια τον είχε εγκαταλείψει. Όπως μάλιστα ο ίδιος είχε δηλώσει τότε: «Επανήλθα στο χαρακτήρα με αισθήματα ανησυχίας: θα κατόρθωνα να ξαναβρώ τη φωνή μου έπειτα από 15 χρόνια; Ευτυχώς που δεν είχα κάνει κάτι ανέκκλητο, που δεν τον σκότωσα, όπως ο Κόναν Ντόιλ τον Σέρλοκ Χολμς. Μα και πάλι, μπορούσα να γράψω ξανά για το γόη που κερδίζει το κορίτσι; Ήμουν παντρεμένος, δεν ένιωθα ιδιαίτερα σέξι, ήμουν εξημερωμένος σε σχέση με το παρελθόν. Τελικά ο Μπέρνι επινόησε ξανά τον εαυτό του σε μια πιο γκριζαρισμένη, επιφυλακτική εκδοχή». Και επέστρεψε δριμύτερος για να συναντήσει τη γυναίκα από το...Ζάγκρεπ.

Η γυναίκα από το Ζάγκρεμπ, το 10ο βιβλίο της σειράς, με ήρωα τον Μπέρνι Γκούντερ, αφορά κυρίως μια γυναίκα, και μάλιστα πανέμορφη, με εντυπωσιακά μπλε μάτια, γεμάτη σαγήνη, που έλκει θυελλωδώς τον ανδρικό πληθυσμό. Είναι η Ντάλια Ντρέσνερ, γνωστή ηθοποιός του γερμανικού κινηματογραφικού κολοσσού UFA που ελέγχεται από το υπουργείο προπαγάνδας των ναζί και αποτελεί την πέτρα του σκανδάλου γύρω από την οποία θα περιπλακεί πολύ έντεχνα η όλη πλοκή.

Η ιστορία σαν κινηματογραφική ταινία ζωντανεύει τη στιγμή που ο Μπέρνι Γκούντερ βλέπει στην οθόνη του σινεμά πάλι την αγαπημένη Ντάλια και αρχίζει νοερά να επιστρέφει στο παρελθόν. Είναι καλοκαίρι −άραγε του 1942, του ’43;− με τον Χίτλερ στην εξουσία και τον ισχυρό υπουργό προπαγάνδας Γκέμπελς φανερά γοητευμένο από την καλλονή ηθοποιό. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που ο Γκέμπελς θα ζητήσει μια προσωπική χάρη από τον Μπέρνι Γκούντερ, να πείσει την όμορφη ντίβα να επιστρέψει στο στούντιο της UFA για να πρωταγωνιστήσει στη νέα του ταινία.

Ο ντετέκτιβ θα δεχτεί την πρόταση του Γκέμπελς, θα γνωρίσει τη νεαρή γυναίκα, θα γοητευθεί απρόσμενα και ο ίδιος από αυτήν και, μπλεγμένος στα γρανάζια ενός ειδυλλίου, θα δεχτεί τον όρο που εκείνη βάζει και θα αρχίσει την αναζήτηση του χαμένου πατέρα της, κάπου στην Κροατία, γεγονός που θα τον φέρει αντιμέτωπο με αποκαλύψεις και μαζικές δολοφονίες που δεν μπορεί να φανταστεί –εδώ υπεισέρχεται η ιστορία−, αλλά και με μια σειρά από απρόοπτα και άκρως επικίνδυνα γεγονότα −εδώ εμπλέκεται η μυθοπλασία− από τα οποία βέβαια θα καταφέρει να βγει αλώβητος. Πώς θα μπορούσε άλλωστε να γίνει διαφορετικά;

Με τη μυθοπλασία του ο Φίλιπ Κερ έρχεται να εμπλουτίσει τις γνώσεις μας για την ιστορία, καθώς τα ιστορικά στοιχεία που χρησιμοποιεί είναι προσεγμένα και διασταυρωμένα στη λεπτομέρειά τους και μάλλον φωτίζουν κάποιες πλευρές του ιστορικού γίγνεσθαι παρά τις παραποιούν προκειμένουν να υπηρετήσουν την πλοκή. Οι «μαύρες» σελίδες της ιστορίας συνθέτουν εδώ το σκηνικό πάνω στο οποίο στήνεται η αφήγηση. Έτσι έρχονται στο προσκήνιο όχι τόσο γνωστές πτυχές της ιστορίας, όπως είναι ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία και το στυγερό στρατόπεδο συγκέντρωσης Γιασένοβατς στην καρδιά των Βαλκανίων που δημιούργησε το καθεστώς των φιλοναζιστών Ουστάζι της Κροατίας, η «ουδετερότητα» της Ελβετίας. Να θυμόμαστε ότι και πολλοί άλλοι, εκτός από τους Γερμανούς, δεν είναι άμοιροι ευθυνών στην ταραγμένη εκείνη εποχή. Ο συγγραφέας, βέβαια, δεν ενδιαφέρεται να διειδύσει στην προσωπικότητα των ηρώων του, δεν τους ψυχογραφεί, δεν τους αναλύει, απλά τους αντιμετωπίζει κινηματογραφικά. Οι ήρωές του, πραγματικοί και φανταστικοί, από κοινού όλοι μαζί υφαίνουν τον αφηγηματικό ιστό αναπλάθοντας συνάμα μια ολόκληρη εποχή σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.

Γρήγορος ρυθμός, σφιχτά πλεγμένη αφήγηση που κυλά, δράση, διάλογοι που εναλλάσσονται με παλμό, κι ένας ντετέκτιβ που καταφέρνει να επιβιώνει σε μια σκοτεινή, ταραχώδη και διαταραγμένη εποχή.

Και παρόλο που και σε αυτή την αποστολή θα καταλήξει στην άκρη του νήματος, θα επιμείνει να κρατήσει κρυμμένα μυστικά. Μόνο αυτός άραγε;

Σίγουρα ευκολοδιάβαστο!

Ήλια Λούτα 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου