Δευτέρα, 24 Σεπτεμβρίου 2018

«Λευκός αμφορέας» της Έλγκα Νιάγκολοβα, μτφρ.: Χρήστος Χαρτοματσίδης

Την Έλγκα Νιάγκολοβα (1952-), τη «λευκή κυρία της βουλγαρικής ποίησης», από τις πιο αξιόλογες εκπροσώπους της σύγχρονης βουλγαρικής λογοτεχνίας, μετέφρασε σε αυτό το βιβλίο ο Χρήστος Χαρτοματσίδης. Η Νιάγκολοβα είναι ποιήτρια, πεζογράφος, μεταφράστρια από πέντε γλώσσες, εκδότρια και αρχισυντάκτρια του λογοτεχνικού περιοδικού Znaci (Σήματα), καθώς και διευθύντρια του ομώνυμου εκδοτικού οίκου. Είναι μέλος της Ένωσης Βούλγαρων Συγγραφέων, πρόεδρος της Ακαδημίας Σλαβικών Γραμμάτων και Τεχνών, αλλά και μέλος της Ακαδημίας Ρωσικών Γραμμάτων. Έχει λάβει λογοτεχνικά βραβεία για έργα της, το σύνολο των οποίων δεν είναι ευκαταφρόνητο, καθώς αριθμεί 20 ποιητικές συλλογές, ένα μυθιστόρημα και πολλές μεταφράσεις.

Σε αυτό, το πρώτο της βιβλίο στην ελληνική γλώσσα, δυστυχώς παρουσιάζονται 23 μόλις ποιήματα από το καταφανώς πολύ μεγαλύτερο ποιητικό έργο, χωρίς επιμέρους αναφορές στις συλλογές από τις οποίες προέρχεται το καθένα, χωρίς καν χρονολογική ένδειξη. Πέρα από αυτά τα… φάουλ, η συλλογή είναι ενδεικτική της ποιητικής δύναμης της Νιάγκολοβα, η οποία ασχολείται στα ποιήματά της με την ανάμνηση, αλλά και με τα μικρά καθημερινά θαύματα του κτιστού και άκτιστου κόσμου, τα οποία ατενίζει. Ένας θεματικός άξονας που την απασχολεί ιδιαίτερα είναι η θρησκευτική παράδοση, σε μια προσπάθεια ίσως να δώσει μια καινούρια, βαθύτερη εκτίμησή της και να αναζητήσει εκ νέου το νόημά της.

Η ποίηση της Νιάγκολοβα, την οποία έχει μεταφράσει ωραία ο Χαρτοματσίδης, έχει ισχυρό έρεισμα στην πραγματικότητα: ακόμη και αν υπάρχουν αφηρημένες έννοιες, η ποιήτρια τις διαχειρίζεται δίνοντάς τους απτά χαρακτηριστικά του πραγματικού κόσμου που να τις προσδιορίζουν. Ένα από τα πιο δυνατά της σημεία είναι, άλλωστε, η εικονοποιΐα:

ΟΡΑΜΑ
Το καλλίγραμμο ποδαράκι του μυρμηγκιού
Πάτησε το πετάλι –
O τροχός του ήλιου
Ροβόλησε πέρα απ’ τον λόφο.
Κι έγινε σκοτάδι. 



ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ
Ήταν ένα παραμύθι το ποδήλατο…
Μια συνταγή αγάπης.
Το δικό μας κρυφό μυστικό
Ένα ροζ σακί για σύννεφα του δειλινού
(που τόσο λίγο το γνωρίζαμε).

Το παλιό αντρικό ποδήλατο
Αγορασμένο δεύτερο χέρι
Με λεφτά κερδισμένα με μόχθο.
Εγώ – πάνω στον σκελετό – βασίλισσα στον θρόνο της.
Εσύ – πίσω μου – άγρυπνος φρουρός.


ΠΑΣΧΑΛΙΝΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ (απόσπασμα)
…Άσε τη βροχή, την αφοσιωμένη ράφτρα
Να αποτελειώσει το ρούχο του κάμπου.
Πες στο σκιάχτρο να μη μας κρίνει αυστηρά –
Που κάναμε παιδικό φανάρι το καρπούζι.
Και φέγγει!
Ξεκούμπωσε σ’ αυτή την τυφλή ανθρωπότητα
Το πάνω κουμπί του πουκαμίσου –
Να ανασάνει ελεύθερα και να κοιτάξει με την καρδιά της.


ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΡΑΣΙΑ (απόσπασμα)
…Και τα χαράματα ξεψύχησε η κερασιά,
Ανασηκώθηκε στα δάχτυλα
Και τίναξε το δέντρο του ουρανού.
Μέσα απ’ το φύλλωμά του
Ξεπετάχτηκαν οι αναμνήσεις
Για κάποια χρόνια παιδικά
Που ένα πιτσιρίκι με καμάρι
Σαν αλογάκι καβαλούσε το κλαδί
Κι ένα πουπουλένιο σύννεφο
Πλησίαζε να το ξεπλύνει
Μέσα στον ύπνο της τον τελευταίο.


ΠΕΡΑ ΑΠ’ ΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ (απόσπασμα)
…Ο θάνατος είναι μονάχα το αριστερό παπούτσι της ζωής…
Μα δεν το ξέρουμε και βαδίζουμε με τα δύο.
Με τις γυαλιστερές πρόκες απ’ τις παλιές μας μπότες
Χαράσσουμε τα πληγωμένα ίχνη πάνω στα ουράνια βοσκοτόπια.



Ο μεταφραστής του βιβλίου, Χρήστος Χαρτοματσίδης, έχει γεννηθεί στη Σόφια από γονείς πολιτικούς πρόσφυγες, έχει σπουδάσει ιατρική και εργάζεται ως διευθυντής μικροβιολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο Κομοτηνής. Γνωρίζει βουλγαρικά, ρωσικά και αγγλικά. Είναι συγγραφέας με αρκετά μυθιστορήματα και διηγήματα στο ενεργητικό του. Το βιβλίο περιέχει επίσης πολλά εικαστικά του διεθνούς φήμης καλλιτέχνη Στοΐμεν Στοΐλοβ, ο οποίος το 1981 οργάνωσε την πρώτη Μπιενάλε σύγχρονης τέχνης στη Βουλγαρία.

Προσωπικά βρίσκω εξαιρετικό το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό δημοσιεύεται στη χώρα μας πολλή ποίηση ξένων χωρών μεταφρασμένη. Πιστεύω ακράδαντα ότι έτσι διευρύνονται σημαντικά οι ορίζοντές μας, συγχαίρω δε τους εκδοτικούς οίκους που με τις δυνάμεις τους στηρίζουν αυτό το εγχείρημα.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου