Δευτέρα, 9 Ιουλίου 2018

Δύο νέες ποιητικές συλλογές: «Άλλες γεύσεις» του Χαρίλαου Νικολαΐδη και «Απόηχος» του Δημήτρη Γλυφού

Άλλες γεύσεις του Χαρίλαου Νικολαΐδη

Ο τίτλος της συλλογής αποτελεί ταυτόχρονα ευχή και κυριολεξία, καθώς το συγκεκριμένο βιβλίο είνα αρκετά διαφορετικό από το προηγούμενο, την Αλεπού του ποιητή.

Σε αυτή τη συλλογή, ο Χαρίλαος Νικολαΐδης φλερτάρει με τον σουρεαλισμό, την ίδια στιγμή που επιστρατεύει την τρυφερότητα, ενώ προσπαθεί να προσφέρει μια ματιά πίσω από τη δράση, στρέφοντας το βλέμμα του αναγνώστη στο παρασκήνιο:

ΚΛΟΟΥΝ
Ρωτάει ευγενικά
πού είναι το μπάνιο,
ευχαριστεί,

κλειδώνει την πόρτα,
γεμίζει τον νιπτήρα,

βουτάει το κεφάλι,
ουρλιάζει.

Μπουρμπουλήθρες.


Με τη γνώριμη, λεπτή του ειρωνεία ο Νικολαΐδης κάνει αναφορά στον Χάνιμπαλ Λέκτορ («Hannibal,/ μην παίζεις με το φαΐ σου»), τιτλοφορώντας το αμέσως επόμενο ποίημα «Η σιωπή των αρνιών» (κατά την ταινία Η σιωπή των αμνών), ενώ λίγο παρακάτω το «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον» του Καβάφη γίνεται «Σαγηνεύειν η θεά Αντώνιον».

Απόηχοι του Eliot και του Yeats, Εσκιμώοι, «γεράκια, καναρίνια,/ χελιδόνια, παπαγάλοι,/ μπούφοι, κουκουβάγιες/ τρυγόνια κι αετοί», τζίνια, οι επιβάτες ενός βραδυνού λεωφορείου είναι μερικοί από τους αντίλαλους και τα πρόσωπα που κατοικούν τους στίχους του Νικολαΐδη σε αυτό το βιβλίο. Και όλα συνηγορούν στο ότι το στοίχημα που έβαλε με τον εαυτό του κατάφερε εντέλει να το κερδίσει.

ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ, ΚΥΡΙΕ ΕΛΙΟΤ
Το επόμενο πρωί,
με την ανάσα σου
ακόμα στο κορμί μου,

αναθεωρώ.

Ο κόσμος τελειώνει
όπως αρχίζει
- μ’ ένα μεγάλο ΜΠΑΜ –

και ο Απρίλης
είναι μήνας τρυφερός.




Απόηχος του Δημήτρη Γλυφού 

Μια συστοιχία άτιτλων ποιημάτων που διαγράφουν κυκλικές τροχιές συγκροτεί την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Γλυφού. Τα ποιήματα που παρατίθενται άτιτλα μέσα στη μια συλλογή και με παντελή απουσία στίξης (εκτός από τις παύλες και τις αγκύλες που ορίζουν ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης, πίσω από το πρώτο). Πέρα από την εντύπωση των γυμνών λέξεων, δημιουργούν επίσης την εντύπωση ότι κρέμονται σε έναν χώρο που δεν τον ορίζει ο χρόνος, άρα ένα δυνατό εφέ.

Τη συλλογή εισάγει ένα απόσπασμα του διεπιστήμονα Michel de Certau για την κατοικημένη πόλη, η οποία αποτελεί το σκηνικό, αλλά και τον βασικό πρωταγωνιστή αυτής της συλλογής. Ενδιαφέρουσα είναι η εναλλαγή προσώπου στα ποιήματα: στο εναρκτήριο ποίημα το ομιλών πρόσωπο εκφράζεται σε β’ ενικό, υπονοώντας όμως το α΄ («Δεν μπορείς να κρατάς/ Για πάντα/ Την αναπνοή/ Μπροστά στη νύχτα/ Μπροστά σε μια πόλη/ Που σε χωνεύει όλο και πιο βαθιά»), ενώ αμέσως μετά έπεται ένας κύκλος ποιημάτων όπου το ποιητικό υποκείμενο μιλά σε α΄ενικό και ενεστώτα ενεργητικής φωνής (επιστρέφω, ντύνω, σακατεύω, καταγράφω, κλώθω, σκουριάζω, υπολογίζω, προσδοκώ, χαρτογραφώ), συντελώντας στη δημιουργία υψηλού ύφους. Ακολουθεί ένας άλλος κύκλος σε γ΄πληθυντικό πρόσωπο και παθητική σύνταξη που ορίζει την αφήγηση των τεκταινομένων μες στην πόλη:

Και οι δρόμοι ποταμοί
Αναδιπλώνονται στις παρακάμψεις
Και τα φρεάτια
Αναπνέουν με δυσκολία
Και τα δέντρα φύκια
Και οι κάδοι θαλάμια
Και οι πιστοί
- σε ορθοστασία –
Με πόδια από μαντέμι
Η άγκυρα που κόπηκε 


Ανάμεσα, εμφανίζονται ένα κορίτσι και μια μάνα: «Απέναντι/ Ένα κορίτσι/ Κρατάει από τον λαιμό/ έ ν α ν/ Θάνατο/ Φέρνοντας/ Τον/ Παράδεισο/ Στα/ Μάτια/ Του», «Ακούμπησε/ - η μάνα -/ Το μέτωπό της/ Την ευχήθηκε/ Έγειρε ξαρμάτωτη/ Με ακάλυπτα τα νώτα/ Και έκλεισε τα νώτα/ [είναι και η σκέψη που αιμορραγεί συχνά]», ενδιαφέροντα προσωπεία ή alter ego μιας πόλης που καταπίνει τους κατοίκους της.

Λίγο πριν το τέλος, μια διαπίστωση κλείνει τη συλλογή: «Δεν/ Τα/ Κατάφερα», ίσως επειδή «Δεν/ Είναι/ -ακόμη-/ Η/ Ώρα». Κάπως σαν επιτυχημένη ταινία με την υπόσχεση ενός comeback. Θα περιμένουμε.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου