Πέμπτη, 3 Μαΐου 2018

"Origin" του Dan Brown

Είναι παράξενο καμιά φορά πώς δύο διαδοχικά αναγνώσματά μας μπορεί να συνδέονται. Μετά τον Κάιν, έπιασα να διαβάζω το Origin του Dan Brown. Με πλήρη επίγνωση του ότι πρόκειται για ποπ λογοτεχνία, ότι δεν είναι υψηλό ανάγνωσμα κ.λπ. Όμως ο Dan Brown είναι δεξιοτέχνης του σασπένς και ήθελα να διαβάσω κάτι ελαφρύ και συγχρόνως ενδιαφέρον... Ασφαλώς το βιβλίο αναφέρεται σε άλλο ένα μυστήριο που απαιτεί μια λύση και είναι ένα μυστήριο που, όπως και στα προηγούμενα βιβλία του Dan Brown, ο καθηγητής Λάνγκτον καλείται να λύσει με τη βοήθεια μιας όμορφης γυναίκας.

Επειδή, όμως, Dan Brown είναι αυτός, τα κλισέ σταματούν κάπου εδώ. Ο Brown είναι δεξιοτέχνης  του σασπένς, όπως ήδη είπα, και το χρησιμοποιεί συνήθως για να απαντήσει σε φλέγοντα ερωτήματα. Στο Origin, τα ερωτήματα είναι υπαρξιακά και είναι δύο: από  πού προερχόμαστε οι άνθρωποι και πού πηγαίνουμε; Προφανώς στο επίκεντρο μπαίνει η θρησκεία και η σχέση του ανθρώπου με αυτήν. Και στο σημείο αυτό θα μπορούσαμε να θυμηθούμε βιβλία που ήταν της μόδας πριν από μερικά χρόνια, όπως το Why God won't go away ή το The God gene, που ερευνούν πεδία όπως της νευροθεολογίας ή της βιοθεολογίας, αλλά δεν υπάρχει κανένας λόγος να βαρύνουμε τόσο πολύ τη συζήτηση για ένα βιβλίο, όπως το Origin,  χωρίς μεγάλες αξιώσεις.

Στο Origin λοιπόν, ένας μελλοντολόγος φουτουριστής, λίγο πριν τον θάνατό του από καρκίνο, σκοπεύει να δώσει μια απάντηση στα δύο ερωτήματα: από πού προερχόμαστε και πού πηγαίνουμε. Μια απάντηση που θα κλονίσει τη σχέση του ανθρώπου με τη θρησκεία και θα τον στρέψει στην επιστήμη, ως τη μοναδική απάντηση του μυστηρίου της ύπαρξής του που θα καταργήσει τις υφιστάμενες φιλοσοφικές θεωρήσεις και θα τις αντικαταστήσει με μία και μοναδική, δίνοντας τέλος στις συγκρούσεις θρησκευτικής αιτιολογίας.

1. Από πού προερχόμαστε λοιπόν;
Ο φουτουριστής λέει/υποτίθεται πως αποδεικνύει ότι οι φυσικοί νόμοι είναι εκείνοι που δημιουργούν τη ζωή, χωρίς την ανάγκη ή την παρέμβαση κάποιας υπερφυσικής δύναμης. Και μετά τη δημιουργία απλών έμβιων οργανισμών, ο νόμος της εξέλιξης αναλαμβάνουν τα ηνία και το θαύμα συντελείται!

2. Πού πηγαίνουμε;
Ολοταχώς προς την εξαφάνισή μας! Η ύπαρξή μας θα συγχωνευθεί με ένα νέο είδος. που κερδίζει διαρκώς έδαφος: το τεχνολογικό. Έτσι, στο μέλλον θα είμαστε τεχνοάνθρωποι, άνθρωποι τόσο εξαρτημένοι από την τεχνολογία, η οποία θα μας διευκολύνει τόσο απίστευτα, ώστε θα αποτελούμε μαζί της ουσιαστικά υπόδειγμα συμβίωσης.

Ωστόσο, ο Brown δεν απεμπολεί τον Θεό, όχι. Και ποιος έφτιαξε τους φυσικούς νόμους; βάζει την persona του, τον καθηγητή Λάνγκτον, να αναρωτηθεί! Για να πει παρακάτω, πάλι διά στόματος Λάνγκτον: Για μένα, προσωπικά, το ζήτημα του Θεού έγκειται στην κατανόηση της διαφοράς μεταξύ κώδικα και μοτίβου. [..] Ένα μοτίβο είναι μια οποιαδήποτε διακριτά οργανωμένη αλληλουχία. Μοτίβα υπάρχουν παντού στη φύση... στην ελικοειδή διάταξη των σπόρων του ηλιοτρόπιου, στα εξαγωνικά κελιά της κυψέλης... [...] 

Οι κώδικες είναι κάτι το ιδιαίτερο [...] εξ ορισμού πρέπει να είναι φορείς πληροφοριών. Πρέπει να κάνουν κάτι περισσότερο από το να σχηματίζουν απλά ένα μοτίβο: οι κώδικες πρέπει να μεταδίδουν πληεοφορίες και να μεταφέρουν κάποιο νόημα. Παραδείγματα κωδίκων είναι η γραπτή γλώσσα, οι μουσικές νότες, οι μαθηματικές εξισώσεις, οι γλώσσες των υπολογιστών, ακόμη και απλά σύμβολα, όπως ο σταυρός. [...] Η άλλη διαφορά ανάμεσα στους κώδικες και τα μοτίβα είναι ότι οι κώδικες δεν προκύπτουν φυσικά στον κόσμο. Οι μουσικές νότες δεν φυτρώνουν στα δέντρα και τα σύμβολα δεν σχεδιάζονται μόνα τους στην άμμο. Οι κώδικες είναι εσκεμμένες εφευρέσεις μιας ευφυούς συνείδησης".

Λίγο πιο κει, η ωραία κυρία που συνοδεύει τον Λάνγκτον στην περιπέτεια αναρωτιέται: "Και το DNA τι ρόλο παίζει;". Για να πάρει την απάντηση: "Ο γενετικός κώδικας; Αυτό είναι το παράδοξο", ανοίγοντας ουσιαστικά το παράθυρο στην ύπαρξη μιας ανώτερης ευφυίας...

Και ενώ αφήνει χώρο για την ύπαρξη του Θεού, ο Brown δεν αφήνει σχεδόν κανένα περιθώριο για αμφισβήτηση της τεχνητής νοημοσύνης, την οποία παρουσιάζει ασφαλέστατο βοήθημα του ανθρώπου. Λέω "σχεδόν" επειδή ο ίδιος ο υπερυπολογιστής που έχει κατασκευάσει ο φουτουριστής αποδεικνύεται υπεύθυνος για τη δολοφονία του κατασκευαστή του...

Ο Brown, πέρα από αριστοτέχνης του σασπένς, έχει πολλές άλλες αρετές: χρησιμοποιεί με δεινότητα πραγματολογικά στοιχεία, δίνοντας τόσες πληροφορίες όσες είναι καλά ανεκτές, χωρίς να αποβαίνουν σε βάρος του σασπένς του. Έχει χιούμορ, είναι πληθωρικός στην έκφρασή του και πλούσιος σε ιδέες. Επιπλέον, δεν φοβάται να θίξει θέματα που αφορούν την πανανθρώπινη κλίμακα. Μολονότι το συγκεκριμένο βιβλίο θα μπορούσε να είναι πολύ βαρύ σε ατμόσφαιρα, δεδομένου του θέματος που πραγματεύεται, διαβάζεται ευχάριστα (προσωπικά διάβασα τις 660 σελίδες του σε λιγότερες από τρεις μέρες). Γιατί όχι, λοιπόν;

Χριστίνα Λιναρδάκη


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου