Παρασκευή, 1 Δεκεμβρίου 2017

Σφηνάκια Νοεμβρίου, χειμωνιάτικα απολύτως

"Για μια χούφτα ζωή" της Φωτεινής Βασιλοπούλου



Το Για μια χούφτα ζωή είναι η πρώτη δουλειά της Φωτεινής Βασιλοπούλου σε πεζό, και είναι χαρά να την διαβάζει κανείς. 17 ιστορίες με έντονη ντοπιολαλιά και εικόνες υπαίθρου πια σχεδόν ξεχασμένες ή έστω σκονισμένες στη μνήμη, που δείχνουν να λειτουργούν σαν σημεία αναφοράς για τη συγγραφέα στην αναζήτηση και την οριοθέτηση μιας ταυτότητας προσωπικής και ταυτόχρονα κατά κάποιο τρόπο οικείας σε όλους. Χωρίς υπερβολές και εξάρσεις ούτε μελοδραματισμούς και ωραιοποιημένες μνήμες, τα κείμενα της Φωτεινής Βασιλοπούλου στέκονται σταθερά στα πόδια τους και παρασύρουν τον αναγνώστη σε γνώριμα μονοπάτια φωτισμένα όμως με καινούριο φως. Κοινό στοιχείο τους είναι η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, που μυρίζει χειμώνα, τζάκι και φτώχια, αλλά όχι εγκατάλειψη και σίγουρα όχι παραίτηση. 

Θεματικά δεν πρόκειται για κάτι ριζικά καινούριο, γι αυτό και το στοίχημα κερδίζεται στην ματιά: η τρυφερότητα που κυκλοφορεί σχεδόν αθόρυβα κάτω από τις λέξεις και το δέρμα των ηρώων, της συγγραφέα και τελικά του ίδιου του αναγνώστη σαν συνδετικό ποτάμι συγκίνησης, είναι αυτό το στοιχείο που εξασφαλίζει στη συλλογή πέρα από το ενδιαφέρον για τις ιστορίες αυτές καθεαυτές, και την απαραίτητη συνοχή. Πέραν αυτού, οι ιδιωματισμοί και η ιδιάζουσα γλώσσα δίνουν στα κείμενα το ειδικό βάρος της τοπικής ταυτότητας που δεν υπερεκτιμάται αλλά ούτε και ισοπεδώνεται.

17 καλοί οιωνοί για την μετέπειτα πορεία. Υποθέτω εις το επανιδείν. 

Κρις Λιβανίου



"Βραχύσωμες πτήσεις παρεκκλίνουσες" του Απόστολου Παλιεράκη
Δεν χαρίζεται
Στις σαθρές μας γέφυρες
Η καταιγίδα
(«Ανελέητη»)

Περισσότερα από 40 χαϊκού είναι η ποιητική συγκομιδή που ο Απόστολος Παλιεράκης συγκεντρώνει σε αυτό του το βιβλίο. Πρόκειται για χαϊκού-στιγμιότυπα που προκαλούν εντύπωση με τη χειρουργική ακρίβεια της διατύπωσής τους. Μετουσιώνουν σε ποίηση αστραπιαίες σκέψεις για τη ματαιότητα, τη μοναξιά, τη μνήμη, τον έρωτα, αλλά και για σκηνές της καθημερινότητας στις οποίες μπορεί να στέκεται το βλέμμα.

Μετά από το εισαγωγικό κείμενο «Βρόχοι λατρείας γκρεμίζουν τις αγχόνες απελπισίας», ακολουθεί το μεγαλύτερο τμήμα των χαϊκού που παρατίθενται απνευστί στο πρώτο τμήμα, έπεται μια ενότητα «Εποχικά» και το βιβλίο κλείνει με δύο ακροτελεύτια χαϊκού. Παρά την ακρίβεια της έκφρασής τους, από πολλά χαϊκού λείπει η ανατροπή και η αμφισημία που εύλογα περιμένει κάποιος από το είδος, τουλάχιστον με βάση την ανατολική του παράδοση. Η έλλειψη αυτών των στοιχείων αυτομάτως μεταβάλλει τα χαϊκού σε δυτικότροπους στίχους που τηρούν τη φόρμα 5-7-5: κάτι όχι απαραιτήτως αρνητικό, μολονότι ενδεχομένως συνηγορεί προς μια καταχρηστική χρήση του όρου «χαϊκού».

Ενδιαφέρουσες οι επαναλήψεις στα σαλόνια του βιβλίου, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις που μοιάζουν με δημοσιευμένες ασκήσεις επί χάρτου (βλ. π.χ. το δίδυμο «Όραμα ελευθερίας Ι» και «Όραμα ελευθερίας ΙΙ»).

Συνολικά, η συλλογή μου άφησε θετική εντύπωση και με έκανε να θέλω να διαβάσω κι άλλα βιβλία του Απόστολου Παλιεράκη. Θα τα αναζητήσω.

Χριστίνα Λιναρδάκη

2 σχόλια:

  1. Κυρία Λιβανίου, σας ευχαριστώ πολύ για την εύστοχη και τρυφερή ανάγνωση των διηγήσεων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπητή κυρία Βασιλοπούλου,
    Ήταν χαρά μου να σας διαβάσω.
    Θα είναι χαρά μου να το κάνω και στο μέλλον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή