Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

"Δενδρίτες" της Κάλλιας Παπαδάκη



Υποθέτω ότι θα πρέπει να ξεκινήσω λέγοντας ότι πρόκειται για ένα βραβευμένο μυθιστόρημα (κέρδισε το φετινό βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Προσωπικά θα ήθελα να επισημάνω ότι αυτό που με τράβηξε από την πρώτη στιγμή και με κράτησε δεμένη στην ανάγνωση, είναι το θέμα. Και μαζί με το θέμα έρχονται, άρρηκτα συνδεδεμένα μ’αυτό και μεταξύ τους, το χρονικό πλαίσιο και η γεωγραφία. Και λειτουργούν αρμονικά σε μια δυναμική ισορροπία. 

Μεγάλες περίοδοι που μπορεί να ξετυλίγονται και σε μια ολόκληρη σελίδα, ενδιαφέρον επικεντρωμένο στις λεπτομέρειες ατμόσφαιρας, σχεδόν ανεπαίσθητες στο μάτι και κυρίως στις μικρές εκείνες αλλαγές που εξασφαλίζουν αέναη κίνηση σε φαινομενικά στατικές καταστάσεις, αυτά είναι τα χαρακτηριστικά που δίνουν στους Δενδρίτες έναν χαρακτήρα που κινείται στις γκρίζες ζώνες της ιστορίας και μια ταυτότητα γραφής που παραμένει σταθερός συνδετικός ιστός σε όλο το έργο. Το βιβλίο αποτελείται από δύο διαφορετικές ιστορίες ελαφρώς απομακρυσμένες στον χρόνο (κάποιες λίγες δεκαετίες), με τους πρωταγωνιστές τους να συναντιούνται από ένα σημείο και μετά, για να εδραιώσουν τον ανθρώπινο ιστό που καταλήγει να αποτελεί την μόνη πυξίδα στο κείμενο. 

Και αυτό γιατί πλοκή δεν υπάρχει ιδιαίτερα. Δεν συμβαίνουν πολλά πράγματα στους Δενδρίτες, είναι γεγονός, και παρόλο που οι πρωταγωνιστές του κινούνται και φαίνεται σαν να εξελίσσονται, η συγγραφέας χρησιμοποιεί τα λίγα περιστατικά που λαμβάνουν χώρα στο έργο μόνο ως αφετηρία ή το πολύ-πολύ ως ερμηνεία μεταγενέστερων συμπεριφορών. Το αποτέλεσμα είναι μια στατικότητα και μια αίσθηση ακινησίας, σαν οι πρωταγωνιστές να ζουν εγκλωβισμένοι σε μια παγίδα από την οποία δεν μπορούν να ξεφύγουν, παρόλες τις προσπάθειες που κατέβαλαν για να μην βρεθούν εκεί εξαρχής.

Η Κάλλια Παπαδάκη ψηλαφεί με μαεστρία το ανείπωτο. Αυτό που ίσως να φαίνεται στην αρχή επουσιώδες αλλά που στην συνέχεια αποδεικνύεται ότι είναι αυτό που δίνει υπόσταση στους ήρωες. Και ναι, είναι ένα βίαιο κείμενο, άλλωστε αυτό είναι και η πρώτη, ανομολόγητη εντύπωσή μου ως αναγνώστρια. Είναι όμως βίαιο μόνο στις λεπτομέρειες. Στις σκονισμένες γωνίες της σκέψης και στις κουβέντες που δεν βρίσκουν διέξοδο και που όπως συνηθίζεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις, όσο περνάει ο καιρός γιγαντώνονται για να καλύψουν τελικά όλο τον χώρο και να στερήσουν το οξυγόνο από τους ανθρώπους, φέρνοντάς τους σε μια άηχη απόγνωση. 

Στο τέλος του μυθιστορήματος δεν έχουν αλλάξει και πολλά. Κάποια πράγματα ερμηνεύτηκαν, κάποιοι από τους ήρωες έκαναν τις προσπάθειες που τους αναλογούσαν και κάποιες καταστάσεις πήραν την στατική τελική μορφή τους. Όλοι θα συνεχίσουν στις εξαρχής προδιαγεγραμμένες πορείες. 

Κρις Λιβανίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου