Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017

Τα άνθη του δρυμού - Αγγλόφωνες αντιπολεμικές μπαλάντες


Δεν ήμουνα όμορφος όταν καβαλούσα τ’ άλογο μου;
Δεν ήμουν χαρωπός όταν καβαλούσα τ’ άλογο μου;
Δεν ήμουν όμορφος όταν έμπαινα στην πολιτεία τoυ Kορκ
Για να συναντήσω το χαμό μου στις δεκατέσσερις του Μάη; 

Έξι υπέροχοι στρατιώτες ας κουβαλούν την κάσα μου
Έξι υπέροχοι στρατιώτες ας παρελαύνουν στο πλάι μου
Κι έξι υπέροχοι στρατιώτες, ας κρατούν  από ένα μπουκέτο κόκκινα τριαντάφυλλα
Για να  μυρίζουν όπως περπατούν δίπλα μου

Χτύπα αργά το ταμπούρλο και μόνο οι γκάιντες να παίζουν
Παίξε το νεκρώσιμο εμβατήριο όπως προχωρούμε
Πηγαίνετε  στο πατρικό μου κι αποθέστε με μαλακά στο χώμα
Ειμ’ ένα νεαρός στρατιώτης που δεν πείραξε ποτέ  κανέναν.  

Αυτή είναι μια παραλλαγή ενός παμπάλαιου τραγουδιού ("The unfortunate rake") που στη βάση του φαίνεται να έχει την μοίρα ενός  άτυχου στρατιώτη, ο οποίος δεν πεθαίνει στον πόλεμο αλλά από σύφιλη ή άλλη ασθένεια που του μετέδωσε κάποια γυναίκα την περίοδο της ασωτίας του.  Άφθονες εκδοχές αυτού του μοτίβου κυκλοφόρησαν τόσο στην Αγγλία όσο και στην Αμερική αργότερα,  σχετικές με την ατυχία κάποιου ναυτικού ή κάποιου αγοριού που πέθανε άδικα.  Η πιο γνωστή ίσως παραλλαγή είναι το "Saint Jame’s infirmary blues", που έγινε πασίγνωστο στη δεκαετία του 1920 από τις ηχογραφήσεις της μαγικής τρομπέτας του Louis Armstrong :

Όπως κατηφόριζα κατά το νοσοκομείο του αγίου Ιάκωβου,
Κάποιο πρωινό μιας μέρας,
Ποιον βλέπω, τον αγαπημένο μου συμπολεμιστή,
τυλιγμένο στο σεντόνι,  πόσο άδικη ήταν  η μοίρα του.

Τα ποιήματα και τα τραγούδια αυτού του είδους ήταν εξαιρετικά δημοφιλή, ειδικά στην περίοδο εμφύλιων συρράξεων όπως ο πόλεμος Βορείων-Νοτίων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σ’ εκείνον τον πόλεμο, όπως συμβαίνει συνήθως, τα τραγούδια χρησιμοποιήθηκαν για λόγους προπαγάνδας και των δύο πλευρών, όμως μερικά απ’ αυτά ξεχωρίζουν για το συναισθηματικό τους χρώμα και τη δύναμη τους όπως το "Just before the battle, mother":

Λίγο πριν τη μάχη, μητέρα
Πιο πολύ εσένα σκέφτομαι, 
Καθώς κοιτάζω τον εχθρό
Πάνω απ’  τα χωράφια.
Σύντροφοι γενναίοι ξαπλωμένοι γύρω μου,
Γεμάτοι σκέψεις για το θεό και το σπίτι τους
Γιατί ξέρουν καλά ότι αύριο,
Κάποιοι θα κοιμούνται κάτω απ’  το χώμα.

Άκου! Οι  σάλπιγγες  ηχούν,
Είναι το σινιάλο  για η μάχη,
Τώρα  ο θεός  ας με προστατέψει, μητέρα
Γιατί αυτός  κάνει πάντα αυτό που πρέπει…

Αντίο,  μητέρα,  ίσως ποτέ
Να μη με σφίξεις ξανά στην καρδιά σου,
Όμως ώ,  δεν θα με ξεχάσεις,  μητέρα,
Αν είμαι ανάμεσα στους σκοτωμένους.

Σε κάθε πόλεμο οι γυναίκες υποφέρουν  περισσότερο, καθώς αναγκάζονται να παίξουν παθητικό ρόλο, έχοντας  αναλάβει επιπλέον όλα τα βάρη της οικογένειας που μερικές φορές είναι αβάσταχτα, όπως φαίνεται στο "Ι wish my baby was born" που προέρχεται κι αυτό από τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο:

Μακάρι, μακάρι,  να είχε γεννηθεί το μωρό μου
Καθισμένο στα γόνατα της μάνας του
Αλλά όμως εσύ, φτωχό μου κοριτσάκι,  είσαι νεκρό κι έχεις φύγει
Χορτάρι φυτρώνει πάνω σου

Ω δεν κείμαι αγία
Κι ούτε ποτέ θα γίνω
Όμως μέχρι ν’ ανθίσουν γλυκά μήλα
Πάνω στην ξινομηλιά
Ως τότε θα περιμένω τη μέρα
που εσύ κι εγώ θα περπατούμε  μαζί

Μακάρι,  μακάρι  να είχε γεννηθεί το μωρό μου
Καθισμένο στα γόνατα του πατέρα του…

Τα αντιπολεμικά  τραγούδια έγιναν διάσημα στη σύγχρονη εποχή,  χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το soundtrack της ταινίας Black hawk down, που αναφέρεται στο φιάσκο των Αμερικανών στη Σομαλία και χρησιμοποίησε για soundtrack την παλιά  μπαλάντα "Τhe minstrel boy" στην εκτέλεση του  Joe Strummer.  Την περίοδο του πολέμου του Βιετνάμ  μεγάλοι τροβαδούροι όπως ο Μπομπ Ντύλαν πήραν τις  μουσικές από παλιές μπαλάντες όπως   συνέβη με  το κομμάτι "Masters of the war",’ που γράφτηκε πάνω στο μεσαιωνικό τραγούδι "Τottamun town", το οποίο κατά τους ειδικούς αναφέρεται στην περίοδο του αγγλικού εμφυλίου πολέμου, τότε που οι συμφορές και οι μάχες είχαν αναστατώσει τα πάντα:

Στο πανηγύρι του Τottenaum ούτε ψυχή να κοιτά προς τα πάνω
Ούτε ψυχή  να κοιτά  προς τα κάτω
κανείς  να μου δείξει το δρόμο…

Ένα από τα πιο ωραία αντιπολεμικά τραγούδια το οποίο βέβαια χρησιμοποιήθηκε για εθνικιστικούς σκοπούς, όπως συμβαίνει συχνά μ’  αυτό το είδος,  είναι το σκωτσέζικο "The Flowers of the Forest" που αναφέρεται στην περίφημη μάχη του Φλόντεν, κατά την οποία τα αγγλικά στρατεύματα συνέτριψαν τους Σκοτσέζος εξεγερμένους, σκοτώνοντας τον βασιλιά τους  Ιάκωβο τον Δ΄:

Τους άκουσα να τραγουδούν στο άρμεγμα  των προβάτων, 
Άκουσα τα κορίτσια  να τραγουδούν το ξημέρωμα
Όμως τώρα όλοι  θρηνούν σε κάθε πράσινο λειμώνα-
Τα Άνθη του Δρυμού  που έχουν θεριστεί   απ’  τον θάνατο.

Τα πρωινά, στις πλαγιές, πουθενά αγόρια χαρούμενα,
Οι κοπέλες μόνες,  μελαγχολικές, θλιμμένες,
Δεν ακούν πειράγματα  κι αστεία μόνο αναστεναγμούς  και κλάματα,
Περπατούν  μοναχές κουβαλώντας  τους κάδους με το γάλα.

Στο θερισμό,  την ώρα της συγκομιδής, αστεία δεν ακούγονται
Γέροι εργάτες,  γκρίζοι,  ρυτιδιασμένοι
Στο πανηγύρι και στην εκκλησιά,  πουθενά κρυφά ερωτόλογα-
Τα Άνθη του δρυμού  έχουν θεριστεί όλα  απ’  τον θάνατο…

Θρήνος και θλίψη για τη διαταγή που έστειλε τα παλικάρια μας στα σύνορα!
Οι Άγγλοι, για μια φορά,  με δόλο κέρδισαν
Τα Άνθη του Δρυμού  που πολέμησαν πάντα καλύτερα απ’ όλους
Το άνθος της πατρίδας μας κείτεται στην παγωμένη λάσπη.

Απόστολος Σπυράκης


Πηγές:
https://www.azlyrics.com/lyrics/martyrobbins/justbeforethebattlemother.html  
https://en.wikipedia.org/wiki/St._James_Infirmary_Blues

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου