Παρασκευή, 27 Οκτωβρίου 2017

Σφηνάκια του "ΟΧΙ" (Οκτωβρίου), φθινοπωρινά απολύτως

Νίκη του Χ.Α. Χωμενίδη

Ο συγγραφέας της Νίκης δεν είναι ο συγγραφέας της Φωνής ή του Υπερσυντέλικου, αυτή είναι η πρώτη αίσθηση που αποκόμισα από την ανάγνωση και που με ακολούθησε μέχρι το τέλος. Δεν είναι ένα κακό βιβλίο, αμφιβάλλω κι όλας αν θα μπορούσε να είναι, όποιος έχει διαβάσει Χωμενίδη σε άλλες του στιγμές νομίζω θα συμφωνήσει: πρόκειται για ένα συγγραφέα αν μη τι άλλο με υψηλά προσωπικά στάνταρ. Το θέμα με το οποίο καταπιάνεται το βιβλίο είναι πλέον τόσο συνηθισμένο όσο λίγα, και έτσι η πρωτοτυπία είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί. Αποδείχτηκε μια δύσκολη υπόθεση στη Νίκη.

Το αρκετά ευρηματικό ξεκίνημα της ιστορίας με μια προσφάτως πεθαμένη γυναίκα που αφηγείται ένα μέρος της ζωής της γρήγορα ξεθυμαίνει όσο ο αναγνώστης παρακολουθεί την πορεία της από τη γέννηση μέχρι την αρχή της ενηλικίωσης χωρίς ανατροπές και χωρίς έντονες συγκινήσεις. Δεν ξέρω αν θα περίμενα μια πιο ξεκάθαρη θέση από την πλευρά του συγγραφέα ως προς τα γεγονότα που αφηγείται, ή αν ο σκοπός του ήταν εξαρχής να αποδώσει τα εν λόγω γεγονότα υπό το πρίσμα μιας κατ’ επίφαση «ελαφράδας» οπότε δεν τίθεται θέμα ξεκάθαρης θέσης, αλλά μου άφησε μια αίσθηση αποστασιοποίησης που δύσκολα ταίριαζε με το θέμα.

Μια τόσο φορτισμένη πολιτικά, κοινωνικά και ιστορικά περίοδος της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας βρέθηκε να γίνεται αντικείμενο μιας οριακά επιφανειακής προσέγγισης από την ηρωίδα στα νιάτα της, έστω και αν ήταν ηθελημένη από την πλευρά του συγγραφέα και δεν είμαι σίγουρη ότι κέρδισε τελικά κάτι από αυτό.

Κρις Λιβανίου



Ένας λεπτός άνθρωπος του Αριστοτέλη Καπερώνη

Το βιβλίο σηματοδοτεί την πρώτη εμφάνιση του Αριστοτέλη Καπερώνη στα γράμματα και σαν τέτοια δεν μπορούμε να την κατηγορήσουμε που δεν πατάει ακόμα σταθερά. Ο ποιητικός του λόγος χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από αφηγηματικότητα (χαρακτηριστικό είναι το ποίημα "Εικόνα", που θα μπορούσε κάλλιστα να είχε γραφτεί με τις συμβάσεις και τη φόρμα του πεζού), όμως δεν λείπουν οι αποφθεγματικές ρήσεις που αποφεύγουν διακριτικά τη μεγαλοστομία κι αυτή είναι μία από τις αρετές της συλλογής: η εικόνα είναι αυτή που/ δίνει το πρώτο ψέμα. Η πλάνη/ που χρειαζόμαστε για να/ δικαιολογήσουμε τις στροφές/ της μοίρας ("Ελένη"),  Η ψυχή τρέφεται απ' τα χείλη/ η λήθη ράφτρα του μέλλοντος/ Οι τόποι δεν έχουν καμία σημασία/ οι χρόνοι, αντίθετα, καθοριστικοί ("Αφήγηση στον εαυτό").

Χάρη σε αυτές τις ρήσεις, αλλά και σε αμιγώς ποιητικής αξίας προσπάθειες (όπως το ποίημα "Κρυψώνες", καίτοι από τα λιγότερο ευρηματικά), η συλλογή αποκτά σωρευτική δυναμική, την οποία εισπράττει ο αναγνώστης καθώς προχωρά, μια δυναμική που αποκρυσταλλώνεται στην εντύπωση ότι ο ποιητής κοιτάζει τη ζωή και τον χρόνο κατάματα, έχοντας επίγνωση του ότι το παιχνίδι είναι χαμένο και ότι οι ρωγμές μέσα από τις οποίες μπορεί κάποιος να ξεγελάσει τη φθορά είναι λιγοστές και πολύτιμες. 

Δεν λείπουν οι κεκαλυμμένες αναφορές στον Καβάφη αλλά και στον Χριστό, στον οποίο απευθυνόμενος με τους δύο καταληκτικούς στίχους του ποιήματος που κλείνει τη συλλογή ("Ιεροεξεταστής") και που με διαφορετική διαχείριση θα μπορούσαν, κατά τη γνώμη μου, να είναι πολύ δυνατοί (Φύγε από δω και μην ξανάρθεις ποτέ πια/ δεν σ' έχουμε ανάγκη, αρκεί το όνομά σου), ψέγει τον κόσμο που εξυμνεί το φαίνεσθαι και απεμπολεί την ουσία.

Η βασικότερη αδυναμία της συλλογής είναι ότι, ενώ ο ποιητής διαχειρίζεται δυνατές ιδέες, το κάνει χωρίς ένταση, κάπως άχρωμα: είναι σαν να φοβάται την ίδια τη δύναμή του. Αλλά βρίσκεται ακόμη στην αρχή και έχει πολλά να αποδείξει - πρωτίστως στον εαυτό του.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου