Τετάρτη, 11 Οκτωβρίου 2017

"Ασφαλής Πόλη" της Ηρώς Νικοπούλου



22 διηγήματα απαρτίζουν την συλλογή της Ηρώς Νικοπούλου Ασφαλής Πόλη, 22 αφορμές για ενδοσκόπηση των ηρώων αλλά και του αναγνώστη εξίσου. Πρέπει να αναφέρω ήδη από τη αρχή την πολύ καλή ισορροπία του συνόλου της συλλογής γιατί παίζει πρωταρχικό ρόλο στην οικοδόμηση ολόκληρου του -ετερόκλητου- σύμπαντος της συγγραφέα. Γιατί αν στο μυθιστόρημα καλώς ή κακώς υπάρχει ο χώρος και ο χρόνος για να στηθεί η ζητούμενη ατμόσφαιρα, σε μια συλλογή διηγημάτων τα πράγματα δυσκολεύουν αισθητά: η εκ φύσεως αποσπασματικότητα του είδους όπως και να το κάνουμε δεν βοηθάει. 

Η ατμόσφαιρα λοιπόν στα διηγήματα εδώ είναι νουάρ και urban, αναμενόμενη φαντάζομαι ήδη από τον τίτλο. Υπάρχει η αίσθηση που αφήνει το σκοτάδι όταν δεν αναφέρεται ξεκάθαρα με λέξεις αλλά παρόλα αυτά γεμίζει τον χώρο, και η αναπάντεχη αίσθηση του εκτυφλωτικού φωτός χάρη στα προσεγμένα twists στο τέλος των κειμένων. Είναι δύσκολο, τουλάχιστον στην αρχή, να εντοπίσει κανείς την πηγή αυτής της ιδιόμορφης σκληράδας που πολλές φορές κατακλύζει το κείμενο: δεν είναι η τελική ισοπέδωση των ανθρώπων από το βάρος των καταστάσεων ούτε η αίσθηση του τετελεσμένου αλλά ίσως η ισορροπία ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο, με τον ήρωα να στέκεται έκπληκτος ανάμεσά τους με τον χρόνο παγωμένο στο αμέσως προηγούμενο «πριν». 

Η Ηρώ Νικοπούλου φτιάχνει τις ιστορίες της με ανθρώπους ραγισμένους, κλειδωμένους στο καλειδοσκοπικό είδωλό τους σαν σε σπασμένο καθρέφτη, χωρίς να τους δίνει δυνατότητα διαφυγής ούτε λύτρωσης: ολόκληρη η δυναμική των διηγημάτων έγκειται όχι στην προσπάθεια που θα καταβάλλουν ή όχι για να απελευθερωθούν, αλλά στην έκπληξη που βιώνουν και που είναι τόσο ισχυρή που τους παγώνει στην θέση τους στο διηνεκές. Από την άλλη μεριά ο ρόλος της εικόνας, τόσο ο ρεαλιστικός όσο και ο συμβολικός, εξελίσσεται σταδιακά σε κεντρικό άξονα ανάγνωσης και πάλι χωρίς να αναφέρεται ευθέως, χωρίς καν να υπογραμμίζεται, παρά την παντοδυναμία του πάνω στους ανθρώπους. Η συγγραφέας συνδέει με ανεπαίσθητες αφηγηματικές κλωστές την εικόνα με τον εσωτερικό και τον εξωτερικό χρόνο, ακόμα και τον πλαστικό και παγωμένο χρόνο του botox, για να της δώσει στο τέλος την θέση που κατείχαν μέχρι τότε οι άνθρωποι: την βάζει σε πρώτο πλάνο και τους παραγκωνίζει στο δεύτερο. Ταυτόχρονα, τους αφαιρεί χειρουργικά την τόσο σημαντική τρίτη διάσταση: οι ήρωες ξαφνικά βρίσκονται όχι απογυμνωμένοι αλλά μάλλον χωρίς βάθος, με τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους εκτεθειμένα στο πρόσωπο. Σε ένα πρόσωπο που μετά βίας αναγνωρίζουν.

Το υπερφωτισμένο παρόν ρίχνει τη σκιά του σε ό,τι προϋπήρχε στις ζωές των ηρώων, αλλά και σε ό,τι πιθανότατα θα έρθει καλύπτοντάς τα με ασάφεια και σκόνη, αφήνοντάς τους έρμαιους και μόνους σε ένα χωρόχρονο που διαρκώς στενεύει για να τους εγκλωβίσει τελικά σε μια πραγματικότητα που πρέπει να ανακαλύψουν από την αρχή. Η βιαιότητα λοιπόν είναι εξωγενής και οι άνθρωποι τελικά μαριονέτες, που όμως θυμούνται ακόμα πολύ καλά την εποχή που κινούνταν μόνες τους. Άνθρωποι φτιαγμένοι από το υλικό των καθαρών ηρώων.



Κρις Λιβανίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου