Παρασκευή, 29 Σεπτεμβρίου 2017

Σφηνάκια της επιστροφής

Ο θάνατος του μισθοφόρου του Αντώνη Νικολή

Ο θάνατος του μισθοφόρου είναι ένας συγκερασμός ειδών και τάσεων σε μάλλον ισορροπημένες δόσεις. Θα μπορούσε να είναι αστυνομικό μυθιστόρημα δεδομένου ότι όντως υπάρχει ένας φόνος μέσα, θα μπορούσε ακόμα να είναι και η περιγραφή της προσωπικής πορείας του πρωταγωνιστή ανάμεσα στους μαιάνδρους της επαρχιακής του καθημερινότητας (λιγότερο προβλέψιμης από όσο θα περίμενε κανείς) ή και η απεικόνιση των οικογενειακών και ερωτικών δεσμών μιας ομάδας ανθρώπων.

Δεν ξέρω τι είναι ακριβώς αυτό που λείπει από τα πρόσωπα, κυρίως από τον Ηλία που σηκώνει στους ώμους του όλο το βάρος της αφήγησης, για να γίνουν από αμιγώς πλάσματα της φαντασίας πιστευτά και απτά όντα, υποθέτω έχει να κάνει με τις ανεπαίσθητες ευκαιρίες που δίνει ο συγγραφέας στους ανθρώπους του να ενσωματωθούν σε μια πραγματικότητα που έστω και ελάχιστα διαφοροποιείται από την δική του. Εκεί ήταν για μένα το βασικό μειονέκτημα του βιβλίου: προγραμματισμένα πλάσματα αντί για γνήσιες, αυτόνομες και αυθαίρετες μυθιστορηματικές παρουσίες. Κάποιες περιγραφές κυρίως τόπων που πλατειάζουν, διασαλεύουν την συνολική ισορροπία του κειμένου και τον ρυθμό του αλλά συνολικά είναι ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται με ενδιαφέρον.

Η πιο αξιοσημείωτη παρουσία για μένα ήταν ο αφηγητής: παρόλο που στην αρχή δύσκολα ανιχνεύει κανείς την θέση και τον ρόλο που επιλέγει για τον εαυτό του στην ιστορία, στην πορεία είναι σαφές ότι το βασικό χαρακτηριστικό του είναι μια καθαρή αμεροληψία, μια απόσταση απογυμνωμένη από οποιαδήποτε τάση κριτικής των πράξεων και των σκέψεων των ηρώων. Και αυτή η έλλειψη κριτικής, αυτή η τόσο ολοκληρωτική αποσιώπηση της ατομικής θέσης είναι τόσο εμφανής, που όσο προχωράει το κείμενο γίνεται εκκωφαντική: από ένα σημείο και μετά, το μόνο που με ενδιέφερε ήταν να εντοπίσω πού βρίσκεται ο αφηγητής ως προς τα γεγονότα. Δεν τον βρήκα πουθενά: οι ήρωες πορεύονται κι εκείνος τους κοιτάζει αμέτοχος. Και ο αναγνώστης φυσικά έχει όλη την ελευθερία.

Κρις Λιβανίου


Το θέατρο στην ποίηση της Ασημίνας Ξηρογιάννη

Προϊόν τριετούς έρευνας της ποιήτριας, θεατρολόγου και blogger Ασημίνας Ξηρογιάννη, κυρίως όμως της αγάπης της για τα δύο πεδία (θέατρο και ποίηση) Το θέατρο στην ποίηση είναι μέρος μιας ευρύτερης ανθολογίας της ίδιας, που περιλαμβάνει ποιήματα κλασικών Ελλήνων ποιητών (Καβάφη, Σεφέρη, Καρούζου, Ελύτη, Καρυωτάκη και πολλών άλλων), κλασικών ξένων (μεταξύ άλλων, των Πεσσόα, Μπρέχτ, Ρεμπώ, Στήβενς, Κοκτώ, Έλιοτ) και σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. 

Στην εν λόγω έκδοση, η Ασημίνα Ξηρογιάννη περιορίστηκε στην παρουσίαση των σύγχρονων Ελλήνων ποιητών, οι οποίοι δεν παρουσιάζονται με αλφαβητική σειρά, αλλά έχουν χωριστεί σε δύο κατηγορίες: Στη μία, που είναι και η μεγαλύτερη σε έκταση, εντάσσονται ποιήματα που είτε αναφέρονται στο θέατρο άμεσα ή έμμεσα, είτε είναι τα ίδια θεατρικά σε μεγάλο βαθμό (αποτελούν δηλ. δυνητικούς σκηνικούς μονολόγους ή διαλόγους). Στην άλλη κατηγορία έχουν περιληφθεί ποιήματα που μπορεί να μη διαθέτουν έντονη δραματικότητα, αλλά κάνουν αναφορά σε πρόσωπα, υλικά, ρόλους, καταστάσεις ή δημιουργούς που σχετίζονται με το θέατρο με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά που δεν προσεγγίζεται όμως εύκολα από κάποιον μη μυημένο στον χώρο του θέατρου: αυτός μοιραία μένει με πολλά ερωτηματικά σχετικά με την επιλογή των συγκεκριμένων ποιημάτων, τη σειρά διαδοχής τους, ακόμη και αυτή την κατάταξή τους. Ωστόσο είναι βέβαιο ότι η Ξηρογιάννη έχει καταβάλει συστηματική προσπάθεια να παρουσιάσει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα: Όπως τονίζει και η ίδια στο προλογικό της Σημείωμα, δεν θέλησε η ανθολογία να είναι ένα εξαντλητικό αποθησαύρισμα ποιημάτων που κινούνται στη σφαίρα του θεάτρου, αλλά μια συμμετρική παρουσίαση μέχρι τριών ποιημάτων ανά δημιουργό. 

Ελπίζουμε ότι η Ασημίνα Ξηρογιάννη θα καταφέρει να εκδώσει και τις δύο άλλες ενότητες των - Ελλήνων και ξένων - κλασικών, μια και τέτοιου είδους βιβλία μπορούν να λειτουργήσουν ως παρακαταθήκη για τα γράμματα. 

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου