Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

"Το δέντρο με τις λέξεις" του Γιώργου Γάββαρη



Η πρώτη εντύπωση: πρόκειται για μια προσεγμένη έκδοση. Τα ποιήματα του Γιώργου Γάββαρη είναι μοιρασμένα σε ενότητες με συνοχή, το λεξιλόγιο αποδεικνύεται προσεγμένο, και μια ισχυρή ποιητική λογική είναι παρούσα για να διευκολύνει την συνάντηση ανάμεσα στον ποιητή και τον αναγνώστη. 

Η δεύτερη εντύπωση που με ακολούθησε αθόρυβα σε όλη την διάρκεια της ανάγνωσης: ο Γιώργος Γάββαρης ακουμπά με μια εικαστική ματιά στα πράγματα. Μ’ αυτό εννοώ ότι η δουλειά του κατά ένα παράδοξο τρόπο απευθύνεται περισσότερο στην όραση ως αίσθηση και λιγότερο στην ακοή. Και πιο συγκεκριμένα, τα ποιήματα που απαρτίζουν Το δέντρο με τις λέξεις φέρνουν στο μυαλό πίνακες ζωγραφικής με αφαιρετικές λεπτομέρειες και επίκεντρο τον χώρο, το τοπίο. Η συγκίνηση δεν λείπει. Μένει να αποσαφηνιστεί από πού ακριβώς πηγάζει.

Ο ήλιος δύει.
Τεράστιες οι σκιές
των μικρών ανθρώπων.[1]

Δεν θυμίζουν στιγμιότυπα ούτε φωτογραφίες οι σκηνές που εκτυλίσσονται και περιγράφονται με αδρές γραμμές στους στίχους του Γάββαρη, ούτε υπάρχει προσήλωση στην παραμικρή λεπτομέρεια. Οι λέξεις και οι σκιές βρίσκονται σε μια δυναμική ισορροπία, κάποιες φορές λειτουργούν αντικριστά και κάποιες άλλες παράλληλα, ώστε να στήσουν ένα σκηνικό αέναων εναλλαγών ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, τον ήχο και την απουσία του. Το φως δεν πέφτει άπλετο όπως ενδεχομένως να περίμενε κανείς, ο ήλιος σαν να υποφώσκει ή σαν να ξεδιπλώνεται μέσα από συνεχείς αντανακλάσεις, ενώ ταυτόχρονα ο ήχος των λέξεων, πότε σταθερός και πότε διακεκομμένος, έρχεται να συμπληρώσει ένα εκφραστικό τοπίο που, αν μη τι άλλο, κινείται έξω από στεγανά.

Οι άνθρωποι είναι απογυμνωμένοι από τα χαρακτηριστικά τους για να υπερισχύσει τελικά η φιγούρα τους, η μορφή τους ιδωμένη από απόσταση, την απόσταση του δημιουργού αλλά και του ίδιου του αναγνώστη: το αποτέλεσμα είναι να γεννιέται σταδιακά η αίσθηση ότι στέκονται και οι δύο μπροστά από τον ίδιο πίνακα. 

Μου φάνηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρον το πλησίασμα του φωτός και πιο συγκεκριμένα της σκιάς που αφήνουν πίσω τους τα πράγματα και του ήχου που τα αντιπροσωπεύει, μια ταυτόχρονη προσέγγιση δύο διαφορετικών αισθήσεων σ’ ένα κοινό συγκινησιακό αποτέλεσμα. Όλα τα ποιήματα δεν είναι ισάξια, κάποια λειτουργούν καλύτερα σε επίπεδο απόδοσης συναισθήματος από κάποια άλλα, υπάρχει όμως μια σταθερή πορεία εκ μέρους του ποιητή, και ένας σαφής στόχος. Σκηνές από ένα προσωπικό παρελθόν αποκτούν έναν οικουμενικό χαρακτήρα όχι ως βιώματα αλλά ως σταθμοί σε μια πορεία που θα μπορούσε να είναι του καθένα μας. 

Αυτή η ελάχιστα αιρετική εικαστικότητα που κέρδισε εξαρχής όλες τις εντυπώσεις αισθάνομαι ότι στέρησε σε ένα βαθμό τουλάχιστον τις λέξεις και τα νοήματα από το συμβολικό τους βάθος, τα άφησε να κείτονται στα μάτια του αναγνώστη άφωνα σχεδόν, προσηλωμένα στην εικόνα. Η ζυγαριά λοιπόν γέρνει σαφώς προς την μια πλευρά, έστω και αν το αποτέλεσμα δεν υποφέρει. Είναι ενδιαφέρον να αναλογιστεί κανείς ποιες από τις πέντε αισθήσεις είναι αυτές που κατεξοχήν επηρεάζουν την αντίληψη των λέξεων και των εννοιών σε ένα ποίημα, και από αυτή την άποψη Το δέντρο με τις λέξεις θέτει κατά την γνώμη μου τις σωστές ερωτήσεις και εδραιώνει ίσως και το πρώτο συμπέρασμα: η μαγεία μάλλον κρύβεται στους συνδυασμούς.

ΤΟ ΚΑΣΚΟΛ
            Στη Χαρά Νικολακοπούλου
Οι λέξεις
η μία
κάτω
από την άλλη
για να μακρύνει
το ποίημα,
ο δρόμος.
Πού ξέρεις;
Ίσως
γίνει
κασκόλ
χρωματιστό,
κι ίσως
τυλίξει
τη ζωή σου
με ζεστασιά
ανθρώπινη.[2]

Κρις Λιβανίου

[1] σελ. 16.
[2] σελ.48.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου