Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2017

Ένα απρόσμενο Νόμπελ σε έναν σπουδαίο τραγουδοποιό που σημάδεψε μία εποχή




Στον άνεμο πετάει

(μετάφραση: Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης)


Πόσους δρόμους πρέπει ένας άντρας ν’ ακολουθήσει
Προτού σαν άντρα μπορεί κανείς να τον ορίσει;
Σε πόσες θάλασσες πρέπει ένα περιστέρι λευκό να αρμενίσει 
Προτού στην άμμο πάει γλυκά για να καθίσει; 
Ναι, και πόσες φορές θα βροντήσουν τα κανόνια 
Προτού τα θάψουμε για πάντα μες στα χιόνια; 
Η απάντηση, φίλε μου, σαλεύει και σκιρτάει 
Η απάντηση, φίλε μου, στον άνεμο πετάει.


BOB DYLAN, “Blowin’ in the Wind”

Ο Μπομπ Ντίλαν (πραγματικό όνομα Ρόμπερτ Άλλεν Ζίμμερμαν), γεννήθηκε το 1941 στο Ντούλονθ της Μινεσότα των ΗΠΑ. Από μικρή ηλικία καταπιάστηκε με την ποίηση και την μουσική. Έχει λάβει 13 φορές το βραβείο Grammy. Έχει επίσης τιμηθεί με  Όσκαρ και Χρυσή σφαίρα. Στο βιογραφικό του καταγράφεται ένα βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2016, απρόσμενο και για τον ίδιο. Η ύψιστη διάκριση των «αθανάτων» της Σουηδικής Ακαδημίας για τον κόσμο των γραμμάτων, προκάλεσε μεγάλη έκπληξη. Η πλειονότητα των ανθρώπων των γραμμάτων, της τέχνης, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συμφώνησε ότι η απονομή του Νόμπελ στον Ντίλαν ήταν μια από τις δικαιότερες επιλογές. Δεν έλειψαν όμως και οι αντιπαραθέσεις από μερικούς που καταλογίζουν ότι η Σουηδική Ακαδημία ξέφυγε κατά πολύ από τον «κλασικό κανόνα» ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία του 115χρονου θεσμού των Νόμπελ λογοτεχνίας. Προφανώς το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016 είναι μια στροφή στην «νεωτερικότητα», αλλά όμως φανερώνει και την καταλυτική επίδραση ενός ποιητή της εποχής μας που, μέσα από την μουσική του, διαμόρφωσε τη σύγχρονη αγγλοσαξονική, και όχι μονάχα, κουλτούρα.

Αξίζει να σημειωθεί η διαφορετική άποψη έγκριτου μουσικοκριτικού πρωινής αθηναϊκής εφημερίδας για τη βράβευση του Μπομπ Ντίλαν: «Του αξίζει κάθε τιμή για την τέχνη της τραγουδοποιίας και εάν υπήρχε Νόμπελ Μουσικής θα έπρεπε να του είχε δοθεί εδώ και πολλά χρόνια. Είμαι επιφυλακτικός για το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο υπάρχει για να βραβεύει μια άλλη εξίσου επίπονη και δημιουργική τέχνη που ο Μπόμπ Ντίλαν ποτέ δεν εξάσκησε».

Το «φαινόμενο Μπόμπ Ντίλαν» αναλύει διεξοδικά και με νηφαλιότητα σε βιβλίο του ο ποιητής και συγγραφέας Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης (εκδόσεις Μεταίχμιο). Το έργο αυτό εξετάζει πτυχές του βίου και εκφάνσεις της τέχνης του μεγάλου δημιουργού, ενώ ρίχνει φως σε γνωστές και άγνωστες πτυχές της ζωής του. Υποστηρίζει ότι ο Ντίλαν είναι ένας σημαντικός χρονικογράφος του 20ου αιώνα επιχειρεί τολμηρές συσχετίσεις με σπουδαίες προσωπικότητες όπως ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ και Χένρυ Μίλερ. Το βιβλίο κοσμείται από μαυρόασπρες φωτογραφίες και ένα έγχρωμο ένθετο με εξώφυλλα δίσκων που υπογράφει η φωτογράφος Μάριλη Ζάρκου. Η γνωριμία του Μπαμπασάκη με τον Ντίλαν έρχεται από μακριά, ήδη από την παιδική ηλικία του συγγραφέα. Μαθητής αγοράζει το πρώτο άλμπουμ Desire, ένας δίσκος που του άλλαξε τη ζωή.

Ο θρύλος που δημιουργήθηκε γύρω από το όνομά του οφείλεται κατά κύριο λόγο σε εκείνο που ο Orson Welles ονομάζει «χαρακτήρα». Είναι μια έννοια που υπερβαίνει το ταλέντο. Ο αέρας και η γοητεία που αποκτά ένα πρόσωπο μέσα από τον τρόπο ζωής του, μέσα από τις αποφάσεις του, μέσα από το πώς αντιμετωπίζει την κοινωνία όπου κινείται. Αλλά και ο βίος του υπήρξε ζωντανός και πολυτάραχος. Το όνομά του συνδέθηκε στενά με πολιτικές κινητοποιήσεις, εξεγέρσεις, αλλά και με σκάνδαλα και συμβιβασμούς. Μια προσωπικότητα που σημάδεψε κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας. Ο Ντίλαν, όπως τονίζει ο Μπαμπασάκης στο βιβλίο του, είναι ένας ποιητής, επηρεασμένος από τους μεγάλους συμβολιστές ποιητές (Μπώντλαιρ, Ρεμπώ, αλλά κυρίως από τον Τ.Σ. Έλιοτ). Η δύναμη των στίχων του, η μαγεία της μουσικής αλλά και η ζωγραφική του μετουσιώνουν τον γύρω κόσμο του σε καθαρή ποίηση.

Είναι αλήθεια πως ο Ντίλαν άλλαξε τη ζωή χιλιάδων ανδρών και γυναικών τη δεκαετία του ’60 αλλά και τις επόμενες δεκαετίες. Είναι κάτι περισσότερο από εκφραστής της εποχής μας. Και ασφαλώς είναι κάτι περισσότερο από θρυλικός τραγουδοποιός. Ο Μπόμπ Ντίλαν είναι ποιητής, είναι η φωνή των καιρών μας.

Τελειώνοντας το μικρό αφιέρωμα στη βράβευση του Μπόμπ Ντίλαν, ας θυμηθούμε παλαιότερη δήλωση του φίλου του μεγάλου Αμερικανού ποιητή Αρτσιμπάλντ ΜακΛίς (1892-1982) για το έργο του Ντίλαν: «θα αποτελέσει την λυδία λίθο για τις επόμενες γενιές, ο Ντίλαν είναι ένας μεταπολεμικός ποιητής της εποχής του σιδήρου, έχει κληρονομήσει κάτι μεταφυσικό από περασμένες εποχές».

Λουκάς Θεοχαρόπουλος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου