Τετάρτη, 12 Ιουλίου 2017

"Όλα μπορούν να συμβούν μ' ένα άγγιγμα" της Μαρίας Κουγιουμτζή



Τα συναισθήματα που μου προκάλεσε η συλλογή διηγημάτων Όλα μπορούν να συμβούν μ’ ένα άγγιγμα είναι ανάμεικτα, και μάλιστα σε ίσες δόσεις. Όταν τελείωσα την ανάγνωση των πρώτων δύο, είχα αποφασίσει να μην γράψω γι αυτήν, αλλά επειδή από καθαρή «επαγγελματική διαστροφή» δεν αφήνω βιβλίο στη μέση, στην πορεία τα πράγματα άλλαξαν. Και ευτυχώς που συνέχισα το διάβασμα γιατί έτσι είδα κείμενα πολύ ενδιαφέροντα δίπλα σε άλλα αδιάφορα εντελώς, κείμενα σε έντονη γραφή και με καταλυτική εσωτερική ενέργεια δίπλα σε κάποια άλλα για τα οποία δεν μπόρεσα να βρω τον παραμικρό λόγο ύπαρξης. Και αναρωτιέμαι: Πώς γίνεται ένας άνθρωπος να γράφει ένα διήγημα σαν το «Ένα ακόμα βράδυ στο δρόμο»[1] και μετά ένα άλλο όπως το «Οι παίχτες»[2] που στερείται όλων των θετικών στοιχείων που έχουν διαφανεί πρωτύτερα; Μέγα μυστήριο. 

Το πρώτο στοιχείο που διαφεντεύει το σύνολο της συλλογής: η βία, η βιαιότητα στις λέξεις και στις συνθήκες που μας περιβάλλουν όλους, ακόμα και στις σκέψεις. Πρόκειται όμως για βία που η συγγραφέας δεν φοβάται ούτε να αντικρύσει ούτε να εκθέσει στα μάτια του αναγνώστη, είναι μια βία της καθημερινότητας, υπαρκτή, αμείλικτη και πλήρως συνηθισμένη. Βιαιότητα της κάθε μέρας, αυτή που τελικά συνηθίζουμε, ακυρώνοτας έτσι την ίδια της την δύναμη. Κατά συνέπεια δεν την μετατρέπει σε μελόδραμα ίσα ίσα για να δρέψει έντονες αντιδράσεις εκ μέρους του αναγνώστη αλλά την αφήνει εκεί να κείτεται μπροστα στα μάτια του, κι εκείνος ας την κάνει ό,τι θέλει. Εκείνη την προσπερνάει και φεύγει. 

Μου έκανε εντύπωση το γεγονός ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που συγκεντρώνει κείμενα που κινούνται στα άκρα, όλα γραμμένα από τον ίδιο άνθρωπο. Η δομή τους, η έκταση, η εξέλιξη είναι άρτιες τόσο στα καλά όσο και στα λιγότερο καλά κείμενα, η τεχνική δηλαδή είναι παρούσα και δεν αφήνει κενά και απογοητεύσεις. Κατά τη γνώμη μου η πρωτοτυπία δεν έγκειται στη θεματολογία, ούτε καν στις ιδιαιτερότητες της γραφής, αλλά στον τρόπο που η πραγματικότητα καταλαμβάνει το χώρο, και χρίζει εαυτόν σημείο αναφοράς. Οι σχέσεις των ανθρώπων δείχνουν χτισμένες πάνω στο δίπτυχο «σύγκρουση-αναδίπλωση» χωρίς περιθώρια απόδρασης από αυτόν τον φαύλο κύκλο και σε μια αέναη προσπάθεια επιβολής έστω και στο τέλος, έστω και όταν είναι όλα οριστικά χαμένα. Συγκρούονται με τις λέξεις αλλά και με τα συμβαίνοντα, συγκρούονται με τα σώματά τους γυμνά κι εκτεθειμένα, συγκρούονται και με τον ίδιο τους τον εαυτό, με τις πιο βαθιές τους σκέψεις. 

Η επιτυχία της Μαρίας Κουγιουμτζή έγκειται ίσως εκεί, στο ότι οι άνθρωποι που βλέπει και αποτυπώνει στα κείμενά της μπορεί να μην έχουν αυταπάτες αλλά ταυτόχρονα δεν έχουν και αναστολές: προχωρούν σε ευθείες πορείες και επιβιώνουν σε μια πραγματικότητα που δεν κάνει τίποτα για τους βοηθήσει. 

Κρις Λιβανίου


[1] σελ. 83
[2] σελ. 165

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου