Δευτέρα, 26 Ιουνίου 2017

«Πρωσικό μπλε» της Φωτεινής Βασιλοπούλου

Την πρώτη αυτή ποιητική συλλογή της Φωτεινής Βασιλοπούλου απαρτίζουν τριάντα ποιήματα, χωρισμένα σε πέντε ενότητες με τη βοήθεια τεσσάρων εικαστικών έργων, δημιουργία της Μαργαρίτας Βασιλάκου, που λειτουργούν ως διαχωριστικά. Είμαι της γνώμης ότι τα διαχωριστικά ανάμεσα στα ποιήματα αποσυντονίζουν. Είναι ωραίο που υπάρχουν ως εικαστικά στη συλλογή, θα μπορούσαν όμως να μην έχουν τίτλους – γιατί την κατακερματίζουν. Ούτως ή άλλως όλες οι θεματικές είναι διάσπαρτες, από την αρχή μέχρι το τέλος. Το βασικότερο χαρακτηριστικό της συλλογής ωστόσο (και το μεγάλο ατού της) είναι η αδιόρατη ειρωνεία, που σε ορισμένα σημεία γίνεται απροκάλυπτη. Στο πλαίσιο αυτό είδα και τις ομοιοκαταληξίες που υπάρχουν στα ποιήματα (όπου υπάρχουν).

Η πρώτη ενότητα (άτιτλη) έχει θέση άτυπου προλόγου, στον οποίο διατυπώνονται προβληματισμοί-απόψεις για την ποίηση. Το πρώτο ποίημα της δεύτερης ενότητας (Κατάδυση στη γη), με τίτλο «Η γέννηση του ποιητή» λειτουργεί ως γέφυρα που εξασφαλίζει την ομαλή μετάβαση από τη μία ενότητα στην άλλη, διερευνώντας ξανά το ζήτημα της ποίησης με επίκεντρο αυτή τη φορά τον ποιητή και τις εκλεκτικές του συγγένειες, και με το δίστιχο-κατακλείδα: «Γιατί ποιος ποιητής που σέβεται την τέχνη του/δεν έχει για πατέρα του έναν νεκρό;». Τα υπόλοιπα έξι ποιήματα της ενότητας πραγματεύονται τα θέματα της μνήμης, της σκόνης (μεταφορά για τον θάνατο) και του υγρού στοιχείου (μεταφορά για τη ζωή). Το ποίημα «Οδηγίες εντίμου βίου» θυμίζει έντονα Καβάφη, τόσο μορφικά όσο και στο πλαίσιο της περίφημης ειρωνείας του.

Η τρίτη ενότητα (Ημισέληνος θλίψη) πραγματεύεται ένα θέμα ταμπού: την ασθένεια. Στα επτά ποιήματά της ξεδιπλώνονται αδιαθεσίες, από τις πιο ελαφριές μέχρι τις πιο εναγώνιες, συνταιριασμένες με ετυμολογικές/λεξιλογικές συσχετίσεις. Το ποίημα «πομφολυγώδης επιδερμόλυση» συνιστά ειρωνεία για τις πομπώδεις λέξεις οι οποίες θεωρούνταν απαραίτητο καλολογικό στοιχείο της ποίησης παλαιότερων εποχών, στοιχείο που αναμασήθηκε άγαρμπα στους νεότερους χρόνους.

Στην τέταρτη ενότητα (Τρικυμία εντός), τη μεγαλύτερη της συλλογής, βρίσκουμε εννέα ποιήματα που κινούνται σαν εκκρεμές ανάμεσα στο όνειρο και τον εφιάλτη. Στο μεταξύ τους διάστημα βρίσκουμε μοναξιά, φόβο και θλίψη. Η τελευταία ενότητα (Έρωτας στο βάθος) περιλαμβάνει πέντε μόνο ποιήματα που μιλούν για τον έρωτα αλλά αποστασιοποιημένα – σαν να πρόκειται για κάτι που δεν αφορά προσωπικά την ποιήτρια, ωστόσο δεν μπορεί και να παραβλέψει.

Η συλλογή στο σύνολό της αφήνει το αίσθημα της θλίψης στον αναγνώστη. Δεν είναι μόνο οι στίχοι που αποπνέουν αυτή τη θλίψη, είναι κυρίως το γεγονός ότι η ειρωνεία είναι τόσο αδιόρατα αιχμηρή που κινείται στα όρια του κυνισμού. Αυτό προκαλεί την περισσότερη θλίψη. Γιατί ο κυνισμός είναι ό,τι μένει, όταν πια δεν έχει μείνει καμία ελπίδα. Νομίζω ωστόσο ότι αυτή ήταν η επιδίωξη της ποιήτριας και έτσι δεν μπορεί παρά να κριθεί επιτυχημένη.

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δυο χαρακτηριστικά ποιήματα από τη συλλογή:


ΜΠΛΕ ΚΟΒΑΛΤΙΟΥ

Κοβάλτιο στάζουν τα μάτια σου.
Η απόγνωση ποτέ δεν ήτανε πιο μπλε.

Τον πόνο σου ξεπλένεις σε όχθες ποταμών.
Την αγωνία στρουφαλίζεις σε νεροσυρμές.
Σ’ ακόνες και νεροτριβές
τις πίκρες με μανία κοπανάς να μαλακώσουν.
Και στ’ άπειρο φωνάζεις, θλίψη, θλίψη

Πού θα βρεθεί τόσο νερό να σε συντρίψει;


ΣΚΟΝΗ

Ξόδεψε χρόνια ολόκληρα
τινάζοντας απ’ το μπαλκόνι χαλιά, κουβέρτες, αναμνήσεις.
Και από κάτω παιδάκι η ίδια να μαζεύει τ’ άνθη
της νύφης που ονειρεύτηκε να γίνει.
Τότε που ακόμα δεν το ήξερε
πως μια ζωή θα πάλευε με ήττες και με σκόνη
με αναμνήσεις και με όνειρα

που σκοτωμένα ένα ένα θα ‘ριχνε απ’ το μπαλκόνι.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου