Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017

"Καλιγούλας" του Αλμπέρ Καμύ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Ο Αλμπέρ Καμύ (1913-1960), ένας προικισμένος Γάλλος στοχαστής με φιλοσοφικές προεκτάσεις. Ο Καμύ, όπως και ο φίλος και ανταγωνιστής του φιλόσοφος του υπαρξισμού Ζ.Π. Σάρτρ, πιστεύει ότι μέσα από την λογοτεχνία και το θέατρο, διαμορφώνεται ένας κόσμος, μέσα από τον οποίον διαπλάθονται και οι ίδιοι. Ο Αλμπέρ Καμύ ιδρύει το 1935 το Theatre du Travail, στο οποίο υπηρέτησε ως σκηνοθέτης, ηθοποιός και διασκευαστής. Έγινε διάσημος από τα μυθιστορήματά του, «Ο Ξένος» και «Πανούκλα» καθώς και από τέσσερα δράματα, αν εξαιρέσουμε τις επιτυχημένες θεατρικές διασκευές μεγάλων συγγραφέων, όπως τους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκυ. Πρόκειται για τα δράματα «Οι Δίκαιοι», «Καλιγούλας», «Κατάσταση Πολιορκίας» και η «Παρανόηση». Το φιλοσοφικό δοκίμιο «Ο μύθος του Σίσυφου» είναι εκ των πολυδιαβασμένων φιλοσοφικών έργων στην μεταπολεμική Γαλλία. Το 1957 έλαβε την κορυφαία διάκριση των γραμμάτων, το Νόμπελ λογοτεχνίας.

Το εμβληματικό έργο του Αλμπέρ Καμύ «Καλιγούλας» παίχθηκε στην σκηνή του Δημοτικού θεάτρου Πειραιά (3, 5 και 12 Φεβρουαρίου 2017), σε σκηνοθεσία Αλίκης Δανέζη Kanusen. Μετά τις θεατρικές της επιτυχίες, η διακεκριμένη καλλιτέχνης σκηνοθετεί έναν πολυμελή θίασο 13 ηθοποιών σε ένα από τα κορυφαία δραματικά έργα του 20ού αιώνα, όπου αποτυπώνεται επί της σκηνής η τραγική πορεία του Ρωμαίου αυτοκράτορα Καλιγούλα προς τον θάνατο ως μια πράξη αυτοθυσίας και όχι παραφροσύνης κατά τους ιστορικούς. Ο «Καλιγούλας» γράφθηκε το 1944, χρονιά της γερμανικής Κατοχής στη Γαλλία. Ο συγγραφέας τον εντάσσει στον «κύκλο του παραλόγου», όπως και τα έργα του «Ο Ξένος» (1942), καθώς και το δοκίμιο του «Ο μύθος του Σίσυφου» (1942). 

Ο Αυτοκράτορας Καλιγούλας οδηγείται στα όρια της παραφροσύνης έπειτα από την απώλεια της αδελφής και ερωμένης του Δρουσίλλας. Η βία, οι συγκρούσεις, οι πλεκτάνες, οι δολοπλοκίες, οι διαξιφισμοί με τους ευγενείς δημιουργούν ένα πληκτικό περιβάλλον, που ο Καλιγούλας στην πραγματικότητα επιδιώκει, με σκοπό να προκαλέσει τον θάνατό του. Καθίσταται το σύμβολο του κοινωνικού του περίγυρου και εκφράζει με καθαρή συνείδηση τον παραλογισμό της υπάρξεως και το ακατόρθωτο της ευτυχίας. Εν ολίγοις ο Καλιγούλας είναι η ζωντανή ιστορία μιας «ανώτερης» αυτοκτονίας. 

«Ο Καλιγούλας» του Αλ. Καμύ (1957), είναι ένας ευγενής πρίγκιπας, έως την ημέρα του θανάτου της αδελφής του και ερωμένης Δρουσίλλας, οπότε συνειδητοποιεί ότι: «οι άνθρωποι πεθαίνουν και δεν είναι ευτυχισμένοι». Ως εκ τούτου, παθιασμένος με την αναζήτηση του απόλυτου και πληγωμένος από το αίσθημα της εγκατάλειψης και του φόβου, επιδιώκει να ασκήσει μέσα από τις δολοφονίες και τη συστηματική παραβίαση όλων των αξιών της ζωής, μια ελευθερία η οποία στο τέλος αποδεικνύεται μάταιη. Η αλήθεια του Καλιγούλα είναι η εξέγερση απέναντι στη μοίρα και το λάθος του είναι ότι αρνείται τους ανθρώπους. Δεν είναι δυνατόν να καταστρέψει τίποτε, εάν δεν καταστραφεί ο ίδιος πρώτα. Για αυτό τον λόγο ο Αυτοκράτορας της Ρώμης ερημώνει τον κόσμο γύρω του και, πιστός στη λογική του, προβαίνει στις απαιτούμενες ρυθμίσεις για να οπλίσει εκείνους που τελικά θα τον σκοτώσουν. Μια ιστορία των πιο ανθρώπινων και τραγικών λαθών. Άπιστος απέναντι στον άνθρωπο, πιστός στον εαυτό του. Ο Καλιγούλας συναινεί επί της ουσίας στο να πεθάνει, αφού αντιληφθεί ότι κανείς δεν δύναται να σώσει μόνος του τον εαυτό του, εξασφαλίζοντας την ελευθερία, όπως αυτός την ορίζει.

Τη μετάφραση του «Καλιγούλα» του Καμύ υπογράφει η Φρανσουάζ Αρβανίτη. Ο Γιάννης Στάνκογλου, που υποδύεται τον κεντρικό ήρωα του δράματος, αξιοποίησε γόνιμα την δεκαετή πορεία του στο θέατρο, κινηματογράφο, τηλεόραση (επιτυχία του το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου για την ταινία «Invisible» του Δημ. Αθανίτη). Με την σκηνοθέτιδα Αλίκη Δανέζη-Κούτσεν, με την οποία συνεργάζονται άψογα εδώ και αρκετά χρόνια, επέτυχαν να παρουσιάσουν ένα συμπαθή Καλιγούλα, όπως τον επιθυμεί και ο Καμύ (ο μεγάλος Γάλλος υπαρξιστής φιλόσοφος και θεατρικός συγγραφέας, ο οποίος είχε μελετήσει τον Ρωμαίο ιστορικό Σουητώνιο και τους άλλους Λατίνους ιστορικούς, πήρε τον μύθο του Καλιγούλα και τον αντέστρεψε, δηλαδή τον απομυθοποίησε). Οι πρωταγωνιστές της παράστασης του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά μας απέδωσαν έναν σχετικά ευαίσθητο και ευγενικό πρίγκιπα, που οδηγείται σταδιακά στη παραφροσύνη μετά τον θάνατο της Δρούσιλλας.

Η θεατρική παράσταση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών.



Λουκάς Θεοχαρόπουλος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου