Δευτέρα, 8 Μαΐου 2017

Συνέντευξη του Ντίνου Σιώτη στο στίγμαΛόγου

Δεν συνηθίζει να δίνει συνεντεύξεις. Πιστεύει ότι δεν χρειάζεται, ότι το έργο του είναι εύγλωττο. Και έχει δίκιο. Τον ευχαριστούμε ωστόσο που μίλησε μαζί μας για τον Κύκλο Ποιητών, τα (δε)κατα και το Poetix, για το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης της ποίησης και για άλλα ενδιαφέροντα θέματα.


Χριστίνα Λιναρδάκη: Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται συστηματικός διάλογος ανάμεσα στην ποίηση και σε τομείς όπως η μουσική, ο χορός, το video art. Πιστεύετε ότι αυτός ο διάλογος ωφελεί την ποίηση;

Ντίνος Σιώτης: Στον διάλογο που αναφέρετε εφόσον πυρήνας παραμένει η ποίηση από όπου εκβάλλονται όλα και χύνονται στο μεγάλο ποτάμι της τέχνης, βασικός κερδισμένος είναι πάντοτε η ποίηση η οποία καθοδηγεί και εμπνέει. Η μουσική, ο χορός, το video art, λόγω αυτού του διαλόγου, σταδιοδρομούν εξαιτίας της ποίησης. Εδώ η ποίηση είναι ο τροφοδότης λογαριασμός απ’ τον οποίο οι άλλες μορφές τέχνης κάνουν αναλήψεις αλλά και μικρές καταθέσεις. Ο διάλογος αυτός είναι ωφέλιμος και χρήσιμος για όλες τις εμπλεκόμενες τέχνες-πλευρές, διότι ερμηνεύουν την εναλλασσόμενη παροδικότητα που τις διακρίνει έχοντας γνώση ότι αυτές οι συμπράξεις υπονομεύουν τη φυσική ροή των πραγμάτων.

Χ.Λ.: Ο Κύκλος Ποιητών δημιουργήθηκε με στόχο να βγάλει την ποίηση από το περιθώριο. Έξι χρόνια μετά, πιστεύετε ότι η ποίηση εξακολουθεί να βρίσκεται στο περιθώριο; Ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε ότι κατατίθενται ετησίως στην Εθνική Βιβλιοθήκη περί τους 1.000 τίτλους ποιητικών βιβλίων;

Ντ.Σ.: Ο Κύκλος Ποιητών δημιουργήθηκε για πολλούς λόγους και με πολλούς στόχους, ένας εκ των οποίων είναι να βγει η ποίηση από το περιθώριο. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι έξι χρόνια μετά την ίδρυση του Κύκλου Ποιητών, η ποίηση στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στο περιθώριο, δεν έχει κάνει ρούπι, όμως ακμάζει και ανθοφορεί. Θα ήταν αστείο να υπέθετε κανείς ότι η ποίηση θα βγει εύκολα από το περιθώριο. Άλλωστε την ρώτησε κανείς αν είναι βολεμένη εκεί που είναι; Μην ξεχνάμε ότι πολλοί ποιητές εκτός περιθωρίου είναι εκτός βιότοπου, νιώθουν σαν να τους κόβεις το οξυγόνο. Εκείνο που εννοεί ο Κύκλος Ποιητών όταν λέει ότι επιδιώκει «να βγει η ποίηση από το περιθώριο», είναι να παίρνει θέση η ποίηση και ο ποιητής στα κοινά και στις αγωνίες της κοινωνίας, να συμμετέχει, να στρέφεται προς την εσωτερική λογική που έχει ηθικά ερείσματα και να ερμηνεύει τη ζωή με βλέμμα ανήσυχο και όχι καθησυχαστικό, να γίνει ο ποιητής ξανά ο δημόσιος και διαμπερής διανοούμενος, να μας δείχνει το ηθικό του ανάστημα — αν έχει. Τα τελευταία χρόνια ο κόσμος όλος έχει έρθει ανάποδα — και ασφαλώς όχι μόνο στην Ελλάδα. Αν ένας ποιητής θέλει να μείνει στο περιθώριο με γεια του με χαρά του. Τον καλούμε, όμως, να βγει από το περιθώριο, να εξανθρωπισθεί, να γίνει μέτοχος ενός ποιητικού ανθρωπισμού, όπως πολλοί ποιητές που αντιδρούν με το έργο τους, διατυμπανίζοντας την τραγωδία της ύπαρξης ως ένα φαινόμενο και πολιτικό. Όσο για τις 1.000 συλλογές το χρόνο, κακό δεν κάνουν. Από αυτές ένα 10% είναι πολύ καλές, ένα 20% απλώς καλές, ένα μικρό ποσοστό είναι μέτριες και ένα μεγάλο ποσοστό είναι αρκετά μέτριες. Για να το πω αλλιώς: καλά ποιήματα υπάρχουν εν αφθονία, οι καλές συλλογές σπανίζουν. Απ’ την άλλη, καλύτερα να γράφει ποιήματα ο κόσμος και να τραυλίζει προσωπικά αδιέξοδα και να ομφαλοσκοπεί, παρά να παίρνει ουσίες.

Χ.Λ.: Έχουν εκδοθεί στα αγγλικά τρία βιβλία σας. Πιστεύετε ότι μεταφράζεται η ποίηση;

Ντ.Σ.: Τα δύο από τα τρία βιβλία μου στα αγγλικά είναι γραμμένα από εμένα στην αγγλική γλώσσα, όμως η ποίηση ασφαλώς και μεταφράζεται. Όχι 100 τοις εκατό, αλλά σε ένα μεγάλο ποσοστό μεταφράζεται. Αν δεν υπήρχαν οι μεταφράσεις θα ήμασταν αμόρφωτοι και απαίδευτοι. Μια επιτυχημένη μετάφραση είναι εκείνη που έχει πλησιάσει το 90% της απόδοσης του κειμένου. Έχω υπ’ όψιν μου πολλές καλές μεταφράσεις. Η καλή μετάφραση μάς μεταφέρει συναισθηματικά στον κόσμο του μεταφραζόμενου ποιητή. Ο μεταφραστής καλό θα ήταν να γράφει και ο ίδιος ποίηση και να είναι σε συνεχή διάλογο με τον ποιητή που μεταφράζει.

Χ.Λ.: Τι σημαίνει κατά τη γνώμη σας παγκοσμιοποίηση της ποίησης;

Ντ.Σ.: Τι να σημαίνει άραγε; Μα από μόνη της η ποίηση είναι μορφή παγκοσμιοποιημένης τέχνης, υπό τον όρο ότι διεθνοποιεί το συναίσθημα, το θέτει εκτός όρων και συνόρων και το επιφορτίζει με πολλαπλά μηνύματα. Η παγκοσμιοποίηση είναι ένας οικονομικός όρος που τείνει να γίνει πολιτικός και πολιτισμικός. Ο καθένας βέβαια τον ερμηνεύει κατά το δοκούν, ανάλογα αν του αρέσει ή αν δεν του αρέσει, ανεξαρτήτως αν τον καταλαβαίνει. Υπάρχει ήδη ένα παγκοσμιοποιημένο σύστημα ποίησης όπου ποιητές και ποιήτριες από όλο τον κόσμο επικοινωνούν μεταξύ τους, κάνουν αναρτήσεις, διαβάζουν, μεταφράζουν. Οι ποιητές έχουν πολλά να κερδίσουν από την παγκοσμιοποίηση της ποίησης. Πριν από πέντε χρόνια έδωσα μία διάλεξη για το θέμα αυτό στην Κολομβία και το ακροατήριο ήταν διχασμένο, διότι επικρατούσε σύγχυση ως προς τον όρο «παγκοσμιοποιημένη ποίηση». Οι μισοί ήταν υπέρ της παγκοσμιοποίησης οι άλλοι μισοί κατά. Μου δώσατε όμως την ιδέα να οργανώσει ο Κύκλος Ποιητών μία ημερίδα με αυτό το θέμα.

Χ.Λ.: Πολύ χαίρομαι που σας έδωσα την ιδέα! Με ποια κριτήρια επιλέγονται τα βιβλία που εκδίδει η κοινωνία των (δε)κάτων;

Ντ.Σ.: Κοιτάμε το υπό έκδοση ποιητικό βιβλίο να έχει κάτι καινούργιο να πει, να προσθέτει κάτι αιχμηρό, οξύ, μοντέρνο, προ πάντων να είναι αληθινό και όχι κίβδηλο, όχι διανοουμενίστικο. Κοιτάμε το υπό έκδοση βιβλίο να αναβιώνει τάσεις και ρεύματα που δεν έχουν ξεπεραστεί ή να ανοίγει και να συμπληρώνει νέους δρόμους, να σηματοδοτεί την αντίληψη ότι ο ποιητής «ακούει την κοινωνία» αλλά απευθύνεται και στους ποιητές, να σε κλοτσάει λίγο, να σ’ ενοχλεί όπως το σουσάμι ανάμεσα στα δόντια, να σε κάνει και λες «Αυτό με διαλύει», να σου την δίνει, να έχει πρωτοτυπία, αφαίρεση, σκοτεινό βάθος, ανατροπή, γοητεία, λοξή ματιά. Όμως κάνουμε καμιά εξαίρεση καμιά φορά αν τύχει και περνά απ’ έξω κανένας φίλος ή καμία φίλη… Όσον αφορά τους ξένους ποιητές που έχει μεταφράσει και εκδώσει ο οίκος Κοινωνία των (δε)κάτων είναι κορυφές και αστέρια στη χώρα τους: Μαχμούντ Ντάργουις (Παλαιστίνη), Τσαρλς Σίμικ (ΗΠΑ), Ομέρο Αρίτζις (Μεξικό), Λέντο Ίβο (Βραζιλία), Άνταμ Ζαγαγιέφκσι (Πολωνία), όλοι τους ένας κι ένας.

Χ.Λ.: Σε τι διαφέρουν τα (δε)κατα και το Ρoetix από άλλα λογοτεχνικά περιοδικά;

Ντ.Σ.: Νομίζω ότι ο χαρακτήρας των (δε)κατων και του Poetix διακρίνεται από αυτόν των αντίστοιχων περιοδικών ήδη από την εξωτερική εικόνα τους. Πρώτα λοιπόν το εξώφυλλό τους και το ανορθόδοξο για περιοδικό λογοτεχνίας σχήμα των (δε)κατων, που παραπέμπει περισσότερο σε κατάλογο του ΙΚΕΑ, και ύστερα το περιεχόμενό τους ενέχουν το παιγνιώδες, το οποίο βρίσκεται στον άλλο πόλο της σοβαροφάνειας και αποτελεί απαραίτητη σύγχρονη συνθήκη. Ειδικότερα, η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι είτε η εμφάνιση των αντίστοιχων υπόλοιπων περιοδικών εξοβελίζει το παιγνιώδες είτε, εάν το επιτρέπει, το ξεφύλλισμά τους στη συνέχεια περνά το μήνυμα ότι «το παιχνίδι τώρα λήγει» ή ότι «οφείλουμε στο εξής να το αντιμετωπίζουμε πολύ σοβαρά». Συναφής με την πρόκριση της σοβαρότητας είναι η μεγάλη επιρροή του ακαδημαϊκού χώρου στα πιο πολλά λογοτεχνικά περιοδικά, όσον αφορά την επιλογή των θεμάτων και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζονται και η ακαδημαϊκιστική μίμηση των πιο καθιερωμένων τάσεων στο πεδίο της ποίησης και της πεζογραφίας. Τα προηγούμενα καθιστούν την ανάγνωση «τραχεία», την κάνουν προσπάθεια μετ’ εμποδίων, αφού απουσιάζουν η φυσικότητα, η ελαφρότητα, η πραγματικότητα και ο παροντικός κοσμοπολιτισμός. Χάρη σε αυτά τα τέσσερα στοιχεία η ανάγνωση των περιοδικών της Κοινωνίας των (δε)κατων αποκτά κάτι το ελκυστικό, το οποίο της εξασφαλίζει απρόσκοπτη συνέχεια. Δεν υποστηρίζουμε παρεούλες και το γνωστό σινάφι, δίνουμε έμφαση στους νέους, στο καινούργιο και στο άγνωστο, όχι στο καθιερωμένο. Συγνώμη που σας απάντησα σχολιάζοντας τα άλλα αντίστοιχα περιοδικά, λέγοντας όμως εμμέσως τη γνώμη μου για τα (δε)κατα και το ΡΟΕΤΙΧ...

Χ.Λ.: Σας ευχαριστούμε πολύ!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου