Τετάρτη, 5 Απριλίου 2017

"Η Μετακόμιση" της Φωτεινής Τσαλίκογλου



Η μνήμη, οι μνήμες, το μνημονικό, οι μαίανδροι και οι απρόβλεπτες πορείες είναι το πρωτογενές υλικό της Μετακόμισης της Φωτεινής Τσαλίκογλου. Η πρώτη προσέγγιση θα μπορούσε να ήταν ότι πρόκειται για ένα ταξίδι από το παρελθόν της ηλικιωμένης πλέον ηρωίδας στο παρόν και το άμεσο μέλλον που της επιφυλάσσει η μετακόμισή της στο γηροκομείο, όμως γρήγορα τα πράγματα χάνουν την γραμμική τους πορεία. 

Σε αρχικό στάδιο άνοιας, το μυαλό και οι αναμνήσεις της κυρίας Ευρυδίκης κινούνται σε απρόβλεπτες τροχιές και πιθανότατα σε αντισυμβατικές πραγματικότητες. Το αντικείμενο του μυθιστορήματος είναι όχι να τις «τακτοποιήσει» σε περισσότερο αποδεκτά πλαίσια, αλλά μάλλον να τις χαϊδέψει για να τις αποχαιρετήσει και να προσπαθήσει να δει αν υπάρχει κάποια ζωή, οποιαδήποτε ζωή, μακριά τους. Είναι ένα σχεδόν επικίνδυνο εγχείρημα, γιατί τα όρια, όταν δεν ελέγχονται πλήρως από το μυαλό, τείνουν να κάνουν τα δικά τους. 

Η τρυφερότητα της συγγραφέα επικεντρώνεται στο πώς η ζωή της κυρίας Ευρυδίκης φυραίνει και γλιστρά ανάμεσα από τα δάχτυλά της, στις προσπάθειες που καταβάλει για να κρατηθεί από ό,τι την οριοθέτησε σαν άνθρωπο και κατά κάποιο τρόπο της εξασφάλισε την επιβίωση. Η αγωνιώδης αφήγηση είναι σε αρμονία με το θέμα και με την συνολική κατάσταση του κεντρικού προσώπου, η αίσθηση που αποκόμισα είναι ενός ανθρώπου που σταδιακά εξαχνώνεται.
Στα αρνητικά θα κατατάξω κάποια τυπογραφικά (αρκετά για να αφήσουν την ενοχλητική αίσθηση ότι έλειπε η απαιτούμενη προσοχή στην λεπτομέρεια) και τον μεγάλο αριθμό κεφαλαίων (το κείμενο χωρίζεται σε κεφάλαια με την μορφή ωρών). Κατά τη γνώμη μου αντί να ενισχύσουν την δομή του κειμένου συνολικά, πέρασαν στο άλλο άκρο με αποτέλεσμα να το κατακερματίσουν. Παρόλα αυτά η γραφή της Φωτεινής Τσαλίκογλου πετυχαίνει να αποδώσει με ακρίβεια τις διακυμάνσεις και κυρίως να αγγίξει τις ανατροπές, που είναι και το βασικό στοιχείο του βιβλίου. Και δεν αναφέρομαι απαραίτητα στις ηχηρές και εκτυφλωτικές αλλά περισσότερο στις άλλες, αυτές που συμβαίνουν κάθε μέρα. Το να πεθαίνει η αδελφή σου από αδέσποτη σφαίρα στο τέλος του Εμφυλίου. Το να βλέπεις τη ζωή σου να προχωράει ερήμην σου. Το να πηγαίνεις ένα σύντομο ταξίδι αναψυχής στην Πόλη και να γυρίζεις με ένα νεογέννητο στην αγκαλιά και να γίνεται η κόρη σου για πάντα. Ανατροπές. Μικροί λόξυγγες στην κατ’ επίφαση στρωτή πορεία της αναπνοής. 

Αυτές οι άηχες ανατροπές που τα σημάδεψαν όλα, κυνηγούσαν την πλέον γηραιά ηρωίδα σε όλη τη διάρκεια της ζωής της, είχαν τον απόλυτο έλεγχο και οριοθετούσαν κάθε έκφανση. Η τελική ανατροπή όμως θα είναι δική της: κοντοστέκεται για να κοιτάξει το παρελθόν της χωρίς υπεκφυγές, κατατρομαγμένη βέβαια μπροστά στην εικόνα του κενού, αλλά με ευθεία ματιά απέναντι στα γεγονότα. Στο τέλος, πριν φύγει για το γηροκομείο, παίρνει ένα άδειο τετράδιο για να γράψει ό,τι της απομένει να ζήσει. Αυτό θα είναι το τρίτο και τελευταίο βιβλίο που θα την ακολουθήσει: η τελευταία ανατροπή είναι ένας άγνωστος δρόμος, ανοιχτός μπροστά της. 

Κρις Λιβανίου

1 σχόλιο:

  1. Έτυχε να το έχω διαβάσει κι εγώ αυτό το τρυφερό βιβλίο. Ένα άλλο θέμα που διαπραγματεύεται, δευτερευόντως, είναι η εμπιστοσύνη. Εμπιστοσύνη στη ζωή που φέρνει τα πράγματα όπως τα φέρνει, στη μνήμη, στον μεσίτη που αναλαμβάνει μαζί με το σπίτι και τη φροντίδα της γάτας (αλλά την κλωτσάει στην πρώτη ευκαιρία). Ακόμη, αυτό στο οποίο προσωπικά στάθηκα περισσότερο είναι οι μετωνυμίες, η χρήση λέξεων σε απρόσμενες θέσεις στον λόγο της Ευρυδίκης, κατ' επίφαση λόγω άνοιας αλλά ουσιαστικά κατ' επιλογή της - με έκανε να δω το θέμα της άνοιας με μεγαλύτερη τρυφερότητα, αλλά και μου επέτρεψε μια κλεφτή, αλλά πολύ ενδιαφέρουσα, ματιά στους μηχανισμούς των συνειρμών - μην ξεχνάμε ότι η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια ψυχολογίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή