Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

Σφηνάκια του Οκτώβρη, μεταχρονολογημένα

Την περασμένη Παρασκευή ήταν 28η Οκτωβρίου και τα σφηνάκια αναβλήθηκαν. Επανορθώνουμε αυτή την Παρασκευή:


Επιλήσμονες της Μαρίας Σύρρου

Η ποίηση και το θέατρο εμφανίζονται αλληλένδετα στους Επιλήσμονες της Μαρίας Σύρρου, δεν αλληλοσυμπληρώνονται όμως, ούτε καν διασταυρώνονται. Η συλλογή αυτή θα μπορούσε να έχει την θέση της ανάμεσα σε άλλες που έχουν αντλήσει και εξαντλήσει την θεματική τους στην καθημερινότητα της κρίσης που, άλλος λιγότερο κι άλλος περισσότερο, βιώνουμε όλοι. Αναζητά την θέση και την ταυτότητά της ταυτόχρονα ως θεατής και ως πρωταγωνίστρια όσων συμβαίνουν, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει μια σύγχυση ως προς το πού κλίνει. Οι στίχοι της αφορούν την ίδια σχεδόν αποκλειστικά, ναρκισσιστικά σχεδόν, ο αναγνώστης δυσκολεύεται να πιάσει το νήμα που θα μπορούσε να τον οδηγήσει κάπου.

Εκφραστικά τα πράγματα είναι σαφώς καλύτερα από ό,τι θεματικά, οι λέξεις της την υπακούν και έχει την ικανότητα να αποδίδει τις συγκινησιακές εναλλαγές. Η επιφάνεια των πραγμάτων είναι αυτό που σαφώς υπερτερεί, υπάρχει ένας πλασματικός ρεαλισμός που καταδυναστεύει το τοπίο και δεν αφήνει έδαφος να παραχθούν καινούριες σκέψεις, μόνο να αναμασηθούν οι παλιές.

Οι «Ζωές εξιλαστήριες» είναι ένα από τα ποιήματα που κάνουν τη διαφορά, και αποδεικνύουν ότι θα μπορούσαν να έχουν γίνει περισσότερα:

ΖΩΕΣ ΕΞΙΛΑΣΤΗΡΙΕΣ
Είναι κάτι ζωές δύσκολες,
ριζωμένες στο τίποτα,
με άδειες παραμονής ληγμένες,
ζωές ριγμένες όπως όπως,
ρημαγμένες.

Είναι κάτι ματιές
σα σβησμένες λυχνίες
-λάβα χυμένη στη θάλασσα-
ξεβρασμένες ματιές
πεταμένες σ’ ένα σάπιο παρόν,
ματιές ύαινες
που σπαράζουν το χρόνο.

Κάτι τέτοιες ζωές,
κάτι τέτοιες ματιές
κολασμένες, καθαγιάζουν
αυτόν τον πλανήτη της ύβρεως.
Ματιές, ζωές εξιλαστήριες.

Κρις Λιβανίου



Futures: Poetry of the Greek Crisis, Θεόδωρος Χιώτης (επιμ.), εκδ. Penned in the Margins, Λονδίνο 2015

Austerity Meaures: The New Greek PoetryKaren van Dyck (επιμ.), εκδ. Penguin, Λονδίνο 2016 

Πέρυσι και φέτος κυκλοφόρησαν δύο ανθολογίες ελληνόφωνης ποίησης μεταφρασμένης στα αγγλικά με κύριο θεματικό άξονα την κρίση. Πρόκειται ουσιαστικά για διερευνήσεις του τρόπου με τον οποίο Έλληνες και φιλέλληνες λογοτέχνες αντιδρούν στην κρίση, του τρόπου με τον οποίο αυτή διαπερνά και στιγματίζει ή ενίοτε καθορίζει το ποιητικό τους έργο. Το πόρισμα είναι ότι η κρίση δεν ήταν απλώς οικονομική: ήταν η διάλυση της φαντασίωσης ενός κόσμου που ίσως δεν υπήρξε ποτέ.

Η ανθολογία του 2015 ξεκίνησε από μια συζήτηση του Θ. Χιώτη με τον Tom Chivers σχετικά με το πώς η αναδυόμενη γενιά σύγχρονων Ελλήνων ποιητών ανταποκρίνεται στην οικονομική κρίση. Κι ας είναι σαφές ότι δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για γενιά με την έννοια που δίναμε στη λέξη στο παρελθόν. Οι ποιητές στο Futures υιοθετούν πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις στην ίδια ιδέα της ποίησης, τη λειτουργία και τη μεθοδολογία της. Άλλωστε δεν υπάρχουν ξεκάθαρες σχολές ή τάσεις. Οι σύγχρονοι ποιητές έρχονται στην ποίηση «υπό ελαφρά γωνία σε σχέση με το σύμπαν», όπως είχε γράψει για τον Καβάφη ο E.M.Forster.

Aς είναι φτωχή σε χρήματα, η Ελλάδα του σήμερα διαθέτει την ποίηση σε αφθονία. Οι ποιητές κάνουν γκράφιτι στους τοίχους, διαβάζουν ποιήματα σε πλατείες, σε θέατρα, ακόμα και σε αλάνες, ψάλλουν σλόγκαν, τραγουδούν τραγούδια σε ράλι, γίνονται bloggers και ανεβάζουν την ποίησή τους στο διαδίκτυο, δημιουργούν ομάδες με καλλιτέχνες και μουσικούς, διδάσκουν σε εργαστήρια για παιδιά σχολικής ηλικίας και μετανάστες, επιλέγουν μουσική στα μπαράκια. Μέσα στη γενική κατήφεια, η νέα ποίηση είναι παντού, πολύ εκτεταμένη και πολύ πλούσια για να περιχαρακωθεί μέσα σε οποιοδήποτε ιδεολογικό ρήγμα. Τόση πληθώρα ποίησης στην Ελλάδα έχει να παρατηρηθεί από την περίοδο της Επταετίας, όπως σημειώνει στον πρόλογο της ανθολογίας του 2016 η καθηγήτρια Σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας Karen van Dyck.

Κοινοί ποιητές και στις δύο ανθολογίες είναι οι γνωστοί μας Γιάννης Στίγκας, Θωμάς Τσαλαπάτης, Βασίλης Αμανατίδης, Θεόδωρος Χιώτης, Δημήτρης Άλλος, Γιάννης Δούκας, Φοίβη Γιαννίση, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Δήμητρα Κοτούλα, Ευτυχία Παναγιώτου, Θοδωρής Ρακόπουλος, Κυριάκος Συφιλτζόγλου (η σειρά είναι τυχαία). Στην ανθολογία του 2016 υπάρχουν περισσότεροι Άγγλοι και επίσης πιο τολμηρές επιλογές, όπως ο Yazra Khaleed και ο Τουρκοκύπριος Mehmet Yaşin με δύο τουρκικά ποιήματα.

Χριστίνα Λιναρδάκη



5 σχόλια:

  1. Η συλλογή δεν έχει σχέση με την κρίση. Είναι ποιήματα πολλών χρόνων. Τα διαβάσατε;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπητή κ. Λιβανίου, εξεπλάγην που επιλέξατε να παρουσιάσετε τη δική μου ποιητική συλλογή ανάμεσα στις δεκάδες που κυκλοφορούν. Θα ήταν, ωστόσο, πιο ενδιαφέρον να γράφατε το κείμενο που υπογράφετε αφού πρώτα διαβάσετε τους "Επιλήσμονες".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω, κυρία Σύρρου, πως πριν γράψω για την συλλογή σας, την διάβασα και μάλιστα διεξοδικά. Επέλεξα να γράψω γι αυτήν, ανάμεσα σε άλλες για τις οποίες έχω γράψει στο παρελθόν και θα γράψω στο μέλλον επειδή έκρινα πως είχε κάτι να πει. Συγκεκριμένα είχε θετικά όσο και αρνητικά στοιχεία, κατά την προσωπική μου γνώμη πάντα. Η κρίση στην οποία αναφέρομαι δεν είναι απαραίτητα η οικονομική, και θα μου επιτρέψετε να μην γνωρίζω και κατά συνέπεια να μην λαμβάνω υπόψη μου το πότε γράφτηκαν τα ποιήματα παρά μόνο το πότε αυτά εκδόθηκαν. Οι στίχοι, άλλωστε, του ποίηματος "Συρία. Εις μνήμην" θα μπορούσαν κάλλιστα να αφορούν την ανθρωπιστική κρίση στην Μεσόγειο της προηγούμενης εβδομάδας. Η του προηγούμενου μήνα. Θα ήθελα, τέλος, να τονίσω ότι η κριτική μου στηρίζεται στην προσωπική μου ματιά, αντικειμενική αλλά και ταυτόχρονα υποκειμενική, όπως κάθε αναγνώστη.
    Σας εύχομαι καλή συνέχεια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το ποίημα "Συρία. Εις μνήμην" γράφτηκε πολύ πρόσφατα, ανήκει στο πρώτο μέρος της συλλογής (2015-2016), κάτι που διαπιστώνει κανείς με ένα απλό ξεφύλλισμα του βιβλίου άλλωστε, καθώς αυτό αναγράφεται στην αρχή της ενότητας, καθώς και στη σελίδα των περιεχομένων. Το δεύτερο μέρος της συλλογής "Χάσμα" ανήκει στο έτος 1996 (επίσης αναγράφεται στην αρχή της ενότητας) και το τρίτο "Πετροκέρασα" στη χρονική περίοδο 1991-1993 (επίσης αναγράφεται στην αρχή της ενότητας). Μπορεί εσείς να μην το λάβατε υπόψη σας, είμαι ωστόσο σίγουρη πως θα το λάβει υπόψη του ο αναγνώστης. Καλή συνέχεια.

      Διαγραφή
  4. Η συλλογή "Επιλήσμονες" είναι η πρώτη ποιητική δουλειά της Μαρίας Σύρρου. Είναι συγκέντρωση όλων των ποιημάτων της από τη νεότητά της έως σήμερα. Είναι πολύ καλή δουλειά, ανθρώπου τελειομανούς, ευαίσθητου και σκεπτόμενου. Φυσικά η αρέσκεια είναι προσωπική υπόθεση, αλλά ακόμη και η αρνητική κριτική είναι εποικοδομητική, όταν πηγάζει από ανιδιοτέλεια και πνευματικό πάθος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή