Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2016

Σφηνάκια του Νοέμβρη




 "Ηλιάδα" του Ιάκωβου Θήρα Καραμολέγκου
            Σαρκώνεσαι τον άνθρωπο μπας και ταφείς θεός[1]

Ο πρώτος λόγος που επέλεξα την Ηλιάδα για το σφηνάκι μου γι αυτό τον μήνα είναι η θεματολογία της: ομολογώ δεν είχα ξαναπέσει μέχρι τώρα σε μια συλλογή με τόσο έντονο θρησκευτικό, θεολογικό και ενίοτε φιλοσοφικό χαρακτήρα. Δεν κρύβω ότι a priori δεν είναι του γούστου μου, επειδή ανάμεσα σε άλλους λόγους αισθάνομαι πως ό,τι αφορά την πίστη, την όποια πίστη, είναι μια βαθιά προσωπική υπόθεση και εκ των πραγμάτων δεν απευθύνεται με την ίδια ευκολία σε όλους. Κι όμως. Η συγκεκριμένη συλλογή έχει αρετές που αξίζει να προσέξει κανείς.

Καταρχάς το θρησκευτικό στοιχείο υποφώσκει χωρίς να «φωνάζει», τουλάχιστον στο πρώτο μισό της συλλογής. Κατά δεύτερον είναι μια ποίηση ταυτότητας, του ίδιου του ποιητή ως ανθρώπου αλλά και των Ελλήνων μέσα από την Ιστορία. Επικεντρώνεται στις ρίζες, στις απαρχές, και ψάχνει λιμάνι και άγκυρα στις ταραγμένες εποχές που ζούμε, αποφεύγοντας παρόλα αυτά να τις κατονομάσει ευθέως.

Υπάρχει ευθύτητα στον στίχο και απλότητα, αποφεύγονται με αρκετή μαεστρία οι υπεραπλοποιήσεις και η αισιοδοξία φαίνεται μονόδρομος. Η βιβλική προσέγγιση έχει αφήσει ένα ισχυρό αποτύπωμα, ειδικά όσο εξελίσσεται η συλλογή, οπότε τα ανάλογα κλισέ περί έρωτα, γυναικείας παρουσίας και συντροφικότητας δεν λείπουν, αλλά αυτό από μόνο του δείχνει να μην επηρρεάζει αρνητικά το σύνολο. Η θρησκευτικότητα μάλλον κλίνει στον μυστικισμό παρά στην θρησκοληψία, οπότε οι όποιες ισορροπίες τελικά διατηρούνται.

Κρις Λιβανίου


[1] στ. 16, σελ. 28


"Καρτ ποστάλ" του Κωνσταντίνου Γαλάνη

Η πρώτη ποιητική συλλογή του Κων. Γαλάνη πάσχει από το σύνδρομο του Ιανού: έχει δύο πρόσωπα. Το ένα είναι λυρικό, περιλαμβάνει ποιήματα απλά, που κυλούν αρμονικά με ωραία ροή και σαφή νοήματα. Το άλλο είναι ειρωνικό, αλλά πρόκειται για μια ειρωνεία απλωτή: σε ορισμένα ποιήματα αυτής της κατηγορίας υπάρχει ένας ρυθμός, σχεδόν μέτρο, που όμως δεν καταλήγει - εκεί που περιμένει κανείς τη ρίμα, το μέτρο μένει ξεκρέμαστο, σαν ξεκούρδιστο (είναι η ειρωνεία του μέτρου και της ρίμας) και σε άλλα ποιήματα υπάρχει ένας άκρατος βερμπαλισμός με σκέψεις δαιδαλώδεις που δεν βγάζουν νόημα ή είναι νέτα-σκέτα παράλογες (είναι η ειρωνεία των περισπούδαστων λέξεων). 

Το γεγονός ότι τα ποιήματα συνυπάρχουν, και μάλιστα ανάκατα, στην ίδια συλλογή δημιουργεί μια παράξενη αίσθηση στον αναγνώστη. Το αποτέλεσμα μπορεί να κριθεί μεταμοντέρνο, μπορεί όμως και να κριθεί αμφίβολο. Μοιάζει κάπως με δύο από τους στίχους του ποιήματος "Κοκκινοσκουφίτσα":

Αλμύρας λύκοι
αλλιώτεψαν τα παραμύθια.


"Ηλιοθεραπεία στο σούρουπο" του Τζέιμς Ράιτ (μτφρ. Μαρία Κατσοπούλου)

Πρόκειται για την ελληνική μετάφραση της πολύ ωραίας ανθολογίας του βραβευμένου με Πούλιτζερ (1972) Αμερικανού ποιητή James Wright (1927-1980). Η συλλογή περιλαμβάνει ποιήματα που αποτελούν έναν ύμνο της φύσης και άλλα που είναι περισσότερο μεταφυσικά. Σε πολλά ποιήματα, ο ποιητής βάζει τον άνθρωπο στο επίκεντρο και τη φύση να τον πλαισιώνει σαν το κάδρο ενός θαυμαστού πίνακα. Σε άλλα ποιήματα, αντίθετα, με επιμέλεια υφαίνει νοσταλγικές και ονειρικές σκηνές που μέσα τους τοποθετεί τον άνθρωπο:

Η πόλη γέρνει, να συναντήσει τη νύχτα,
Κι ακόμα, εκεί, η σιωπηλή γη
Αναπαύεται στις χαμένες απολαύσεις
Ώσπου να σηκωθεί ξανά και να γεμίσει το σκοτάδι
Με καταρράκτες και άσματα χελιδονιών.

Η μετάφραση της Μαρίας Κατσοπούλου είναι αρκετά καλή, παρουσιάζει ολισθήματα όμως σε λίγα σημεία.

Χριστίνα Λιναρδάκη






Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου