Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

"Το 8ο αμάρτημα" της Αγγελικής Μαρίνου



Το 8ο αμάρτημα της Αγγελικής Μαρίνου είναι ένα αφήγημα στις σελίδες του οποίου κυκλοφορούν άνθρωποι με σάρκα και οστά, αλλά που ταυτόχρονα είναι γυμνοί από κάθε κοινοτοπία. Το ότι οι ήρωες έχουν μια αναμφισβήτητη μοναδικότητα ενώ την ίδια στιγμή είναι μορφές τόσο αναγνωρίσιμες και οικείες σε όλους, αποτελεί το πρώτο ενδιαφέρον παράδοξο αυτής της δουλειάς. Θα ακολουθήσουν κι άλλα. 

Γρήγορη γραφή και ευθεία αφήγηση, με τα βασικά συστατικά της επιτυχημένης πρόζας παρόντα, η Αγγελική Μαρίνου κάνει μια ενδιαφέρουσα απόπειρα να δει αν υπάρχει κάτι πίσω από όσους και όσα καθημερινά μας συμβαίνουν. Και ο αναγνώστης, στο τέλος κάθε κεφαλαίου, θέλει να δει τι θα γίνει παρακάτω σε μια ιστορία κατά τα φαινόμενα καθημερινή και συνηθισμένη. Αυτό είναι το δεύτερο ενδιαφέρον παράδοξο.
Η πιο ισχυρή μαγεία της πρόζας είναι κατά τη γνώμη μου όταν ο αντικειμενικός (εξωτερικός) και ο υποκειμενικός (ο χρόνος όπου ξετυλίγεται η πλοκή) χρόνος συμπίπτουν, κρατώντας τον αναγνώστη κλειδωμένο στις σελίδες του βιβλίου. Στο 8ο αμάρτημα ο αναγνώστης είναι «δέσμιος» μιας ιστορίας που βιάζεται να δηλώσει αυτοβιογραφική μόνο και μόνο για να βεβαιωθούμε όλοι πως ουδόλως είναι, μιας ιστορίας όπου το πρώτο ενικό αποδεικνύεται ότι μπορεί και να είναι μάσκα, και μιας υπόθεσης που παρόλο που αόριστα θυμίζει άλλες ανάλογες, μπορεί τελικά να είναι βαθιά προσωπική. Στο τέλος αποκαλύπτεται ότι ακόμα και το βασικό πρόσωπο του αφηγητή είναι ένας ήρωας όπως οι άλλοι. Ή μήπως όχι;

Η συγγραφέας κρατάει όλες τις απαραίτητες αποστάσεις στα συναισθήματα, στις πράξεις και στις σκέψεις που κάνουν όλοι, αλλά οι αποστάσεις αυτές βρίσκονται σε δυναμική ισορροπία που μεταβάλλεται κατ’ εικόνα των καταστάσεων. Η κινηματογραφική γραφή μπορεί μεν να αποδεικνύεται στεγνή κάποιες φορές, από την άλλη πλευρά όμως παρέχει την ευελιξία αυτού που λέμε «κάμερα στον ώμο» και την αμεσότητα της μη-επεξεργασμένης σκηνής.
Ο κατ’ επίφαση αυτοβιογραφικός χαρακτήρας του κειμένου με κάνει να αναρωτιέμαι ποια είναι η θέση του αφηγητή απέναντι σε όσα συμβαίνουν, απέναντι στα συναισθήματα των άλλων αλλά και τα δικά του, πώς προσεγγίζει αυτό που ο ίδιος πρώτα από όλους θεμελιώνει ως πραγματικότητα. Στην πορεία της ανάγνωσης φαίνεται ότι ο πραγματικός αφηγητής είναι η αδελφή του ήρωα, οι σκέψεις της εμφανίζονται άλλωστε με πλάγια γράμματα σαν σφήνες, και δηλώνει την παρουσία της προσθέτονταε ένα ακόμα Εγώ σ’ αυτό το κείμενο που είναι ήδη γραμμένο στο πρώτο ενικό. 

Ο αφηγητής, όποιος και αν είναι τελικά, ουδεμία πλάνην πλανάται παρόλα αυτά. Και όχι μόνο παραμένει νηφάλιος, για να μην πω αποστασιοποιημένος από όσα εκθέτει, αλλά έχει και την μαεστρία να αφηγείται μόνο όσα χρειάζονται στον αναγνώστη για να... φανταστεί τα υπόλοιπα μόνος του. Σαν να του δίνει τις τελείες, και να τον αφήνει μόνο του να τραβήξει τις γραμμές που τις ενώνουν, και η εικόνα, όταν αποκαλύπτεται, είναι ακριβής και χωρίς λάθη. Ο ίδιος κινείται σαν στο σπίτι του σε ένα δάσος καθρεφτών, και ο αναγνώστης θέλοντας και μη, τον αναζητεί χωρίς σταματημό. Για την ακρίβεια, θέλοντας. Και εκεί βρίσκεται κατά τη γνώμη μου το τρίτο ενδιαφέρον στοιχείο του 8ου αμαρτήματος.

Το κάθετο τέλος που δίνει η Αγγελική Μαρίνου στο αφήγημα αυτό, δημιουργεί κάποιες επιφυλάξεις, κυρίως μια αίσθηση ανολοκλήρωτου που σπάνια λειτουργεί θετικά στο σύνολο του έργου. Το τέλος είναι αυτό που σηματοδοτεί και την καταλυτική αλλαγή αφηγητή, που αποκαλύπτει, αν θέλουμε, ποιος κρυβόταν πίσω από την ιστορία και ακριβώς επειδή αυτό γίνεται στις τελευταίες σελίδες, αφήνει μια επίγευση αβεβαιότητας. 

Δεν ξέρω αν μπορεί κανείς να μιλήσει για «λογοτεχνία πόλης», φαντάζομαι πως όχι, όπως άλλωστε δεν υπάρχει «λογοτεχνία νησιού» ή «όρεων», και ευτυχώς. Δεν παύει παρόλα αυτά να μένει η αίσθηση μιας καθαρά ουρμπανιστικής ματιάς της συγγραφέα σε μια καθημερινότητα που ξεδιπλώνεται και ταυτόχρονα εξαντλείται εντός των τειχών. Το 8ο αμάρτημα έχει την ισχύ μιας κοφτερής ματιάς που επικεντρώνεται στην επιτακτικότητα της στιγμής, και αυτό το στοίχημα η Αγγελική Μαρίνου το έχει κερδίσει. 

Κρις Λιβανίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου