Δευτέρα, 23 Μαΐου 2016

"Της Δόξας και του Ελέγου" της Δέσποινας Πολυχρονίδου



             
Απόρθητη θρηνεί η μνήμη[1]

Ξεκινώ μ’ αυτόν τον στίχο επειδή δίνει με τόνο όλης της συλλογής της Δέσποινας Πολυχρονίδου: καταλυτικό πάθος και έντονη θεατρικότητα από την αρχή μέχρι το τέλος. Παρόλο που το ιστορικό πλαίσιο, η βυζαντινή εποχή συγκεκριμένα, είναι ένας από τους πυλώνες της συλλογής, η ποίηση που διαβάζει κανείς στο Της Δόξας και του Ελέγου δεν είναι καθόλου αφηγηματική, το αντίθετο μάλιστα: κινείται και ξεδιπλώνεται σε ένα συμβολικό περιβάλλον, στηριγμένο στις αισθήσεις περισσότερο από τα ίδια τα γεγονότα που τις προκάλεσαν, και στην υποκειμενική, συναισθηματικά φορτισμένη ιστορική συνείδηση της ποιήτριας. 

Και εδώ βρίσκεται το δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο: η γραφή στηρίζεται σε ένα πρώτο ενικό της μονάδας που στέκεται απέναντι στην Ιστορία, ένα Εγώ, γυναικείο θα υποψιαζόταν κανείς, γενναίο, ένεκα των συνθηκών ατρόμητο, που έχει καταφέρει να εξημερώσει το ίδιο του το παρελθόν και να το δει ως μέρος ενός συνόλου. Η αναζήτηση και η οριοθέτηση της ατομικής, της συλλογικής και της εθνικής ταυτότητας είναι το leitmotiv της δουλειάς της Δέσποινας Πολυχρονίδου, όμως αυτό που την διαφοροποιεί από άλλες ανάλογες είναι το ότι δεν διστάζει να ορθώσει ανάστημα απέναντι στην Ιστορία. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η δημιουργός παράγει μια καλειδοσκοπική ποίηση με άξονα την ιστορική υπόσταση του ανθρώπου, ενταγμένη σε ένα ορισμένο γεωγραφικό και χρονικό πλαίσιο: με άλλα λόγια, στα ποιήματα της Δέσποινας Πολυχρονίδου βλέπει κανείς την αλληλεπίδραση και την αλληλεξάρτηση του ατόμου με την ιστορική πραγματικότητα αιώνων.
Θα έλεγε κανείς ότι πρόκειται για ποίηση με… βυζαντινή υπόκρουση και επιρροές από την δημοτική ποίηση: τα ιστορικά δημοτικά, και πιο συγκεκριμένα οι παραλλαγές που υπάρχουν για την Άλωση της Τραπεζούντας, είναι μια ξεκάθαρη έμπνευση, και υποθέτω δικαίως. 

Η γλώσσα είναι ιδιαίτερα φροντισμένη, λόγια πολλές φορές, και κάποιες άλλες, λίγες ευτυχώς, ασαφής και παραδόξως στα όριά της. Κάποια προβλήματα κατανόησης συχνά δεν αποφεύγονται. Το λεξιλόγιο και η σύνταξη πετυχαίνουν όμως στο ακέραιο την δημιουργία της συγκεκριμένης ατμόσφαιρας, οι λέξεις δίνουν πολλές φορές την αίσθηση ότι είναι έρμαια του πάθους και της αγωνίας που εκφράζουν, οι στίχοι είναι στην πραγματικότητα θραύσματα του ελληνικού πολιτισμού.
Η συλλογή Της δόξας και του Ελέγου είναι απόδειξη ότι η ποίηση μπορεί να αποτελέσει πρόσφορο έδαφος όχι μόνο για την στήριξη της μνήμης αλλά και για την «συνομιλία» ανάμεσα στους ανθρώπους του τότε και του σήμερα, να αποτελέσει σε συγκινησιακό επίπεδο έναν συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα βιώματα του παρελθόντος που αρχίζουν να θαμπώνουν και στην ατομική ταυτότητα του ανθρώπου που ενδεχομένως να απομακρύνεται από την Ιστορία. 

Πιο κάτω ένα από τα ποιήματα που μου άρεσαν περισσότερο:

Στο τοπίο
Πηγμένη αργυρόσκονη
Κτίσμα
πέτρινη αντίσταση
Σκελετός
στο χρόνο
Δίχως σκεπή το Σχολείο!

Κατάνοιχτα
στης σιωπής το χάος
θύρες και παράθυρα

Φαντάσματα μπανοβγαίνουν
το ελληνικό αλφαβητάρι
του βυζαντινού μέλους οι νότες

Υμνωδίες και εγκώμια
νοσταλγία το στοιχειώνουν[2]
 
Κρις Λιβανίου

[1] Σελ.19
[2] Σελ. 41

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου