Δευτέρα, 16 Μαΐου 2016

"Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη" του Γιάννη Ατζακά



Το πρώτο χαρακτηριστικό της συλλογής διηγημάτων Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη είναι ένας ομαλός και απρόσκοπτος πεζός λόγος χωρίς εξάρσεις και υπερβολές. Παραμένοντας πιστός στα όριά του σε τεχνικό και λεξιλογικό επίπεδο, ο Γιάννης Ατζακάς παρουσιάζει κείμενα που χαίρεται κανείς να διαβάζει. Οι 8 ιστορίες που απαρτίζουν τη συλλογή συνδέονται μεταξύ τους αρχικά θεματολογικά αλλά όχι μόνο: σε κάθε ένα διήγημα ακούμε την φωνή ενός σταθερού αφηγητή που έλκεται από τα ίδια πράγματα, τα ίδια πάθη, τις ίδιες ιστορικές συγκυρίες στην Ελλάδα του δεύτερου μισού του προηγούμενου αιώνα. Το αποτέλεσμα είναι η συλλογή στο σύνολό της να λειτουργεί σαν καλειδοσκόπιο, φωτίζοντας διαδοχικά διαφορετικές οπτικές ανάλογων καταστάσεων. Ήρωες και αφηγητές που αν και διαφορετικοί μεταξύ τους, συναντιούνται σε ένα κοινό για όλους τους κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο, εξελίσσονται μέσα σ’ αυτό και διαγράφουν τις πορείες της ζωής τους με άξονα τις πεποιθήσεις τους αλλά και τις ατομικές τους δυνάμεις μπροστά στις συνθήκες που οριοθετούν το παρόν τους. 

Το πανεπιστήμιο ως χώρος προσωπικών αναζητήσεων, επιστημονικών και μη, η θεμελίωση της πολιτικής και ιδεολογικής ταυτότητας σε μια ιστορική περίοδο τόσων αλλαγών, ο ρόλος του έρωτα ανάμεσα σε ανθρώπους διαφορετικών κοινωνικών τάξεων, σχεδόν πάντα αδιέξοδος και όχι τυχαία υποθέτω, είναι τα κοινά συστατικά του συνόλου των διηγημάτων και ο χάρτης που ακολουθεί ο αναγνώστης για να συναντήσει τους ήρωες. Παρόλο που τα στοιχεία αυτά είναι σε ικανό βαθμό κοινά στα κείμενα, αποδεικνύονται αρκετά ελαστικά ώστε να μην κλειδώνουν τους ανθρώπους σε πανομοιότυπες συμπεριφορές και τελικά να παράγουν ήρωες κομμένους από το ίδιο «πατρόν»: εκεί πιστεύω έγκειται και η επιτυχία του όλου εγχειρήματος, στο να μπορεί ο συγγραφέας να χτίσει με ανάλογα υλικά διαφορετικές και αυτόνομες προσωπικότητες, ικανές να ακολουθήσουν τις δικές τους πορείες.
Η πρωτοτυπία δεν είναι το δυνατό χαρτί αυτής της συλλογής, θα έλεγα αντίθετα ότι ο συγγραφέας δεν παίρνει τα ρίσκα που ενδεχομένως θα έδιναν αυτό το ειδικό βάρος που τελικά λείπει από τους πρωταγωνιστές. Αναρωτιέται παρόλα αυτά πώς εμποτίζει όλους αυτούς τους διαφορετικούς ανθρώπους η έλλειψη της ατομικής αλλά κυριότερα της κοινωνικο-πολιτικής ελευθερίας, ποιους δρόμους επιλέγουν να ακολουθήσουν στην αναζήτησή της, και πού καταλήγουν όταν εκ των πραγμάτων η πορεία αυτή έχει έρθει εις πέρας. Υπάρχουν αυταπάτες που κατακρημνίζονται ή όνειρα που πραγματοποιούνται μόνο και μόνο για να δώσουν μια πραγματικότητα που τελικά πολύ απέχει από την εικόνα της φαντασίας τους; 

Εκεί εστιάζεται κατά τη γνώμη μου και το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της συλλογής, στο τι συμβαίνει δηλαδή στους ανθρώπους όταν τα πολιτικά και κατ’ επέκταση τα ιστορικά τετελεσμένα εδραιώνονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, εγκαταλείποντας τις υπόλοιπες δυνατότητες στη σφαίρα του υποθετικού. Οι ήρωες του Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη στέκονται αντιμέτωποι όχι πια με την Ιστορία αλλά με τις συνέπειες που έφεραν μαζί τους οι προσδοκίες, και αναγκάζονται να ζήσουν ό,τι τους απομένει με βάση αυτές. Η επιτυχία τους έγκειται στο ότι τελικά τα καταφέρνουν. 

Κρις Λιβανίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου