Τετάρτη, 11 Μαΐου 2016

"Συγχορδία συγγνώμης" της Κωνσταντίνας Σκουφή



Η συγχορδία συγγνώμης αποτελείται από ούτε λίγο ούτε πολύ 120 ποιήματα. Σπάνιο γεγονός είναι η αλήθεια, αλλά ταυτόχρονα ενδεικτικό των ορίων της έμπνευσης και της αποκρυσταλλωμένης προσέγγισης μιας πραγματικότητας προς απεικόνιση. Από την άλλη μεριά βέβαια, είναι μάλλον αναμενόμενο να μην έχουν όλα την ίδια αξία, το ίδιο ειδικό βάρος αν θέλουμε. Το γεγονός και μόνο του τόσο μεγάλου αριθμού ποιημάτων σε μια συλλογή δείχνει κάποιον που αν μη τι άλλο δεν φοβάται να εκτεθεί στα μάτια του αναγνώστη, να πάρει τα αναπόφευκτα ρίσκα. 

Εκ πρώτης όψεως τα ποιήματα της Κωνσταντίνας Σκουφή φαίνονται να παίρνουν σάρκα και οστά από αφορμές καθημερινότητας: κοινές, καθημερινές καταστάσεις και μικροσυμβάντα, σκέψεις που προσκρούουν σε μια ρουτίνα, παράγουν σπίθες, και χάνονται. Υπάρχει αυτή η αίσθηση ζωγραφικού πίνακα με λέξεις, η αφορμή και στη συνέχεια όσα την ξεπερνάνε, κατά ένα παράδοξο τρόπο, η Κωνσταντίνα Σκουφή φαίνεται να γράφει με ξεσπάσματα πινέλου. Η απεικόνιση, η αναπαράσταση και ίσως η αναπροσαρμογή μιας καθημερινότητας δεν είναι βέβαια χωρίς παγίδες. Τα ασήμαντα πράγματα που αποτελούν αφετηρίες στα ποιήματα συχνά υποφέρουν από μια πεζότητα, μια έλλειψη πρωτοτυπίας, που δεν καλύπτεται από την νοηματική και συγκινησιακή εξέλιξη των ποιημάτων.

Όπως είναι αναμενόμενο, σε ένα τόσο μεγάλο αριθμό ποιημάτων συναντά κανείς διαφορετικά πράγματα, τόσο από τεχνικής όσο και από θεματικής άποψης: παρόλο που δεν υπάρχει ομοιομορφία, υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά όπως η αφηγηματική ποίηση και ο συχνά «διδακτικός» χαρακτήρας, στοιχείο που προσωπικά με βάζει σε σκέψεις και μου δημιουργεί ερωτήματα, όπως για παράδειγμα αν με αυτό τον τρόπο η ποιήτρια αποστασιοποιείται από τα όσα συμβαίνουν, περιοριζόμενη στο να τα εκθέτει με κάποια ελαφριά δόση κριτικής. 

Τα ερωτήματα που αποτελούν την ραχοκοκαλιά της έμπνευσης της Κωνσταντίνας Σκουφή είναι αυτά που τίθενται λίγο-πολύ από την απαρχή του κόσμου, η ζωή και ο θάνατος, ο ρόλος μας απέναντι στον συνάνθρωπο, η ευθύνη που έχουμε για ό,τι συμβαίνει γύρω μας και μέσα μας. Δεν υπάρχει πρωτοτυπία εδώ, δεν βλέπουμε απαντήσεις (και πώς θα μπορούσαμε άλλωστε…), σε ό,τι αφορά τους θεμελιώδεις προβληματισμούς, βρισκόμαστε τελικά στο σημείο της αφετηρίας.

Υπάρχει μια κατά ένα τρόπο νομοτελειακή προσέγγιση των πραγμάτων στα κείμενα της Κωνσταντίνας Σκουφή, και αυτό εξελίσσεται σε ένα από τα ενδιαφέροντα σημεία αυτής της δουλειάς γιατί τελικά δεν λείπει η εντιμότητα στην ματιά, ούτε η ειλικρίνεια. Τα στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής είναι εκεί για να δώσουν ειδικό βάρος στους ανθρώπους και μια ρεαλιστική διάσταση, να τους φέρουν κοντά σε μας που τους κοιτάζουμε από απόσταση, και ταυτόχρονα να γεννήσουν μια ποίηση εξωστρεφή, σε συνεχή διάλογο με τον Άλλον και με τον αναγνώστη. Ο έρωτας, κατεξοχήν στοιχείο της καθημερινότητας, δεν βρίσκεται παραδόξως στο πρώτο πλάνο, ούτε καν στο δεύτερο. Υπάρχει όμως και μάλιστα σταθερά, χωρίς φωνές, τυμπανοκρουσίες και δράματα, υπάρχει και λειτουργεί σαν μέρος του όλου, αυτής της συνολικής εικόνας που έχει η Κωνσταντίνα Σκουφή για το σύμπαν που την περικλείει και που η συγχορδία συγγνώμης είναι η απεικόνιση.

Κρις Λιβανίου

Παραθέτω ένα από τα ποιήματα που μου άρεσαν περισσότερο:

Πονεμένη άρθρωση[1]

Από των λέξεων τα κουφάρια
που τα χείλη σου ξεβράσανε
ακροατής κανείς δεν πένθησε
ούτε ένα φθόγγο πόνου σου
νεκρό.


[1] Σελ. 82

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου