Τρίτη, 5 Απριλίου 2016

Βέλη σε δέκα χιλιάδες τόξα τεντωμένα (μικρή ανθολογία κινεζικής ποίησης)


Η Κίνα αποτέλεσε μια από τις αρχαιότερες αυτοκρατορίες με ιστορία πολυκύμαντη χιλιάδων ετών. Ο κινέζικος πολιτισμός θεωρείται από τους αρχαιότερους στον κόσμο και τα επιτεύγματα του, ανάμεσα τους και τα ποιήματα, εξακολουθούν να συγκλονίζουν και να γοητεύουν. Ο αρχιστράτηγος Τσάο- Τσάο (155-220 μ. Χ.) που έζησε στα τελευταία χρόνια της αυτοκρατορίας των  Χαν  έγραψε εικοσιτέσσερα ποιήματα - σ' ένα απ' αυτά, το "Τσουχτερό κρύο",  θυμάται προφανώς κάποια απ’ τις εκστρατείες του:

Το βορεινό Ταϊχάνγκ βουνό ανεβαίνουμε
κι είναι απόκρημνο και τι ψηλό!
Τραχύλαιμη και φιδωτή βουνοπλαγιά,
πριονίζει του αμαξιού τις ρόδες.
Τι θλιβερά, γυμνόφυλλα τα δέντρα.
Και ο βοριάς κλαψιάρικα σφυρίζει.
Μπρος μας κουμιάζουν οι αρκούδες, 
πλευρίζουνε το μονοπάτι ουρλιάζοντας οι τίγρεις.
Αριοί αυτοί που κατοικούνε στις κλεισούρες.
Πέφτει πυκνό εκεί πυκνό το χιόνι …
Πώς θα ‘θελα ανατολικά να πορευόμουν!
Μα τα νερά είν’ άβυθα κι οι γέφυρες κομμένες…
Η νύχτα πέφτει μα κανένα αραξοβόλι …
Οι άνθρωποι, τ’ άλογα πεινάν το ίδιο,
με τα σακιά στον ώμο οι άντρες ξεκινάνε,
στο δάσος κούτσουρα να κόψουν
και πελεκάν τον πάγο για να βράσουν το χυλό μας.
Των Ανατολικών Βουνών λυπητερό τραγούδι
η θλίψη σου βαριά για πάντα στην ψυχή μου.

Όπως ήταν φυσικό, η ιστορία  αυτής της απέραντης χώρας που γνώρισε την ακμή και την παρακμή στο πέρασμα των αιώνων δε γινόταν να μην εμπνεύσει τους ποιητές της.  Στα τέλη του ένατου αιώνα ο Τσανγκ  Πιν, ιθαγενής του Χοπέι, ο οποίος κέρδισε τέτοια φήμη ώστε να περιληφθεί στους "Δέκα σοφούς του ευωδιαστού Άλσους", συνέθεσε τον "Θρήνο για τους τάφους δέκα χιλιάδων ανδρών":

Τέλειωσε ο πόλεμος στα σύνορα του Χουάι, κι είναι
Ανοιχτοί οι δρόμοι του εμπορίου πάλι·
Κρώζοντας πάνε κι έρχονται στο χειμωνιάτικο ουρανό κοράκια παραστρατημένα.
Αλίμονο για τ΄ άσπρα κόκκαλα τα σωριασμένα σ' έρμους τάφους·
όλα στρατιωτικές τιμές γυρέψαν για τον αρχηγό τους.

Η τέχνη της ποίησης παράγει σπουδαία δείγματα και κατά τη διάρκεια του δέκατου έβδομου αιώνα. Ο Χσου Λαν που διακρίνεται για το ιδιαίτερο ύφος του μας άφησε το ‘’Περνώντας τα σύνορα’’:

Φωλιάζεις πάνω στο ψηλό βουνό και κάτω προς τη
θάλασσα κοιτάζεις: η παλιά πόλη στα σύνορα·
ήσκιοι λαβάρων που ταράζονται στην αύρα 
δείχνουνε το κάστρο των συνόρων.
Πίσω από τ’  άλογο μου ανθισμένες οι ροδακινιές,
μπροστά στο χιόνι·
Καθώς περνάω τα σύνορα,  πώς να βαστάξω το 
κεφάλι μου να μη γυρίσω πίσω ;

Σημαντική είναι η συμβολή των γυναικών στην κινέζικη ποίηση,  η Τσίου Τσινγκ (1874-1907) μας δίνει ένα λαμπρό δείγμα:

Μπρος στο κρασί
Χίλιες ουγγιές χρυσάφι θα 'δινα για ένα καλό σπαθί
και θ ' άλλαζα τη ζιμπελίνα μου ευχαρίστως με κρασί.
Μα πιο πολύ εκτιμάω το φλογερό μου αίμα,
που σαν χυθεί θα 'χει τη δύναμη των γαλανών κυμάτων.

Ένα από τα χαρακτηριστικά της κινέζικης ποίησης είναι η προσπάθεια να παγιδευτεί με κάθε τρόπο  το όραμα της στιγμής, η  φευγαλέα εικόνα που σχηματίζεται ξαφνικά  μπροστά στα μάτια,  πολλά ποιήματα θυμίζουν πίνακες των ιμπρεσιονιστών ζωγράφων  που επηρεάστηκαν βαθιά από την κινέζική και την  ιαπωνική τέχνη, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κάποιου ανώνυμου ποιητή αρχαίου :

Ο πάγος στη λιμνούλα έφτασε τα τρία πόδια
και τ’ άσπρο χιόνι χίλια λι σκεπάζει...
  
Ένα ακόμα από τον Λιου Τσουνγκ Γιουάν (773-819):

Χίλια βουνά,  κανένα πέταμα πουλιού,
δέκα χιλιάδες μονοπάτια και κανένα χνάρι ανθρώπου.
Στη βάρκα τη μοναχική ένα γέρος μ' ένδυμα από
φοινικιά, καπέλο από μπαμπού,
ψαρεύει μόνος κάτω από το χιόνι στο ψυχρό ποτάμι.

Ένα τρίτο από τον Χουανγκ Του Σαν (18ος αι.):

Ψαρεύω στ΄ ανατολικά μιας γέφυρας του δάσους,
βαραίνει στο καπέλο μου από φοινικόφυλλα το χιόνι·
πάγωσε το ποτάμι, μόλις το νερό κυλάει,
τα ψάρια καταπίνουνε τον ίσκιο απ΄ τ΄ άνθη της δαμασκηνιάς.

Κι ένα τελευταίο από τον Λου Kουέι - Μενγκ ( 9ος αι. )

Οι αγριόχηνες
Από το Νότο ως το Βορρά πόσο μακρύ ταξίδι!
Ανάμεσα τους , βέλη σε δέκα χιλιάδες τεντωμένα τόξα.
Μες στην ομίχλη και στην πάχνη ποιος να πει,
πόσες θα φτάσουνε στο Χενγκ – Γιανγκ;


(Οι μεταφράσεις είναι της Μερόπης Οικονόμου και του Σωκράτη Λ.  Σκαρτσή)

Απόστολος Σπυράκης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου