Τρίτη, 19 Απριλίου 2016

Μνήμη Μάκη Αποστολάτου - ένα μικρό φως

Το καλεντάρι έγραφε 1936

χτύπους στο σώμα της νύχτας
χάραζε η αυγή στην πάχνη
το αλφάβητο της σιωπής
με στάχυα βουνά.στις θυμωνιές της Ανδαλουσίας
ν' αναπαύονται
δυο ανάσες πριν ξεχειλίσει το ποτάμι της ιστορίας
στο μαύρο και στο κόκκινο
κι άνοιξε τριαντάφυλλο το Φως...


Το Κόμιστρο της Ουτοπίας (απόσπασμα)



Η αυθαίρετη μνήμη είναι το πιο βαθύ ανάλογο της απόλυτης λησμονιάς, έγραψε ο Αντόρνο στα μικρά ηθικά του. Μιλούσε εκεί για τον ηθικό εκμαυλισμό μας όταν αφήνουμε την φωνή μας σε στόματα άλλων, μιλούσε εκεί για την απόσυρση του εαυτού μας όταν αφήνουμε την γραφή μας σε χέρια άλλων. Και είχε δίκιο, εάν κατανοήσουμε αυτό το άλλο όχι σαν τον άλλον άνθρωπο (μ’ άλλα λόγια σαν το αλλότριο που έρχεται από το σκοτάδι για να καταυγάσει επώδυνα την ναρκισσευόμενη φύση μας κι ας αντιδράμε, όπως τόσο συχνά συμβαίνει), αλλά σαν το αλλότριο που έρχεται από σκοτάδι για να σβήσει το φως.

Κάθε γραφή που πληροί την αποστολή της, κάθε γραφή που συμμετέχει στην πορεία αυτο-δημιουργίας και ανα-δημιουργίας ενός ανθρώπου, είναι ένα μικρό Φως.

Κάθε λέξη, όχι από τις τόσες εύκολες της λογοδιάρροιάς μας και των μεγάλων στόχων μας, μα από κείνες τις δύσκολες που έρχονται θαρρείς από τον εφηβικό εαυτό μας, από κείνον τον άλλον εαυτό που δεν έχει αλλοτριωθεί ακόμη από τα συμβάσεις και τις μωρόφιλοδοξίες της ενήλικης ζωής, είναι ένα τρεμάμενο έστω, αντιφατικό, αδύναμο μπορεί, μα δρον την ίδια ώρα, φως, που βάζει και ένα στοίχημα παραπάνω: Όχι τη γέννεση ενός ποιητή (και τι ακυρωμένη από την εύκολη πολυχρησία της λέξη, θεέ μου!). Μα να μετατρέψει αυτό το παθητικά έκθαμβο μπροστά στη δημιουργία του κόσμου πλάσμα που είναι ο άνθρωπος, σε ένα κινούμενο στοίχημα που αποπειράται να αλλάξει με νύχια και τριαντάφυλλα τη δοσμένη γεωμετρία του κόσμου. Που είναι ο και η πολίτης. Και μέσα απ' αυτήν τη γέννα να γεννηθεί κι ο ποιητής.

Ο Αποστολάτος που γνώρισα, ο Αποστολάτος με τον οποίον συγκρούστηκα, ο Αποστολάτος που αγάπησα, υπήρξε ένας πολίτης ποιητής που προσπάθησε από το μικρό μετερίζι του ν' ανάψει ένα μικρό φως. Παιδί της μεταπολίτευσης, το οποίο λάτρεψε τις σπίθες που έβγαζαν τα Εξάρχεια της εποχής, έτοιμα να πετάξουν το γάντι στην σοβαροφάνεια και να βγάλουν το σκούφο στην ανεμελιά και όχι στην καφρίλα, έφτιαξε εκεί το καταφύγιό του - “αμ' έπος αμ' έργον” όπως έλεγε ο υπότιτλος κάτω από το σήμα της Ενωτικής Πορείας Συγγραφέων...

Λάτρεψε το νησί του, αγάπησε την Καταλονία και ό,τι συμβόλιζε, κυκλοφόρησε γι' αυτήν ένα θρυλικό ανθολόγιο στην ιστορική Ομπρέλα, που περιέχει ένα από τα ωραιότερα και μεστότερα ποιήματά του (το "Κόμιστρο της Ουτοπίας"), μόχθησε για το σωματείο του, έκανε λάθη, έδωσε αγώνες, άνοιξε πόρτες σε τότε νέους και νέες όπως εγώ, γέμισε την καρδάρα 9 φορές και την έριξε 10. Υπήρξε όμως ποιητής. Ικανός να θέτει το ίδιο ερώτημα για τη - στηριγμένη στην πιο βαθιά μας αντίφαση - ισορροπία ανάμεσα στα φτερά (μια ανάσα ο ουρανός και η έφοδος κοντά του) και στα βαριά νύχια, (μια ολόκληρη ζωή δεμένος να γρατσουνάς τη γη, και τον εαυτό σου): 
Απ' του Δεσμώτη Προμηθέα τους καιρούς
κι ακόμα πίσω το δέος σε κυβερνά θρασύδειλο κορμί.
Πούλησες την ψυχή σου και σε πούλησε.
Οι δυό σας με το κλειδί 15 του Ταρό
γίνατε Σιαμαίοι αδελφοί. 
(όπως το περιέγραψε στο ποίημα "Ψυχή").

Υπήρξε όμως και κάτι άλλο που δεν το ξεπέρασε ποτέ, βγαίνοντας από το ιδιωτικό Ολοκαύτωμα των παιδικάτων του: Επιβιώσας. Ήξερε βιωματικά, με λίγα λόγια, αυτό που γράφει στο "και Εις Χουν Απελεύσατο": 
Όπου κι αν κατοικούν τα σώματα
έχουν κοινή κατάληξη στο τέλος
πρώτη στάση ο πόνος
ακολουθεί το σκοτάδι.

Αλλά δεν έπαψε ίσαμε το χείλος του σκοταδιού μέσα στο μεγαλείο και στις αντιφάσεις του, έκθαμβος μπροστά στην καθημερινή αναδημιουργία του κόσμου και άρα στην ιερότητα της Τέχνης, να προσπαθεί για εκείνο το μικρό φως. Το Μέγα.

Ελένη Καρασαββίδου

ΥΓ. Για τον Μάκη Αποστολάτο μπορείτε να διαβάσετε στο συναφές λήμμα της wikipedia. Αφιερωματικό βιβλίο για το έργο του είναι υπό έκδοση από το vakxikon.gr. Για το λογοτεχνικό περιοδικό "Ομπρέλα" μπορείτε να επισκεφθείτε το συναφές blog, το οποίο δημιούργησε η Χριστίνα Λιναρδάκη μετά τον θάνατο του Μάκη Αποστολάτου. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου