Παρασκευή, 1 Απριλίου 2016

Σφηνάκια: "Ο τελετάρχης του εφήμερου" της Ιουλίας Τολιά και "Νυχτερίδες" του Κωστή Παπακόγκου

Ο "τελετάρχης του εφήμερου" της Ιουλίας Τολιά

Είναι η τρίτη φορά που γράφω στο στίγμαΛόγου για την καλή ποιήτρια Ιουλία Τολιά. Έχω γράψει και για δύο παλαιότερες συλλογές της, το Ημερολόγιο ήχων και Τις περιπέτειες ενός τυφλού. Η Τολιά κυκλοφόρησε μόλις τη νέα συλλογή της, Ο τελετάρχης του Εφήμερου, η οποία μετέρχεται την ίδια τεχνική με τις προηγούμενες: τα επιμέρους ποιήματα φαίνεται σαν συνθέτουν ένα και μόνο ενιαίο ποίημα με ραχοκοκαλιά που ορίζεται από κάποια επαναλαμβανόμενα σύμβολα: τις πεταλούδες-ψυχές, το δίχτυ και το καφενείο που αποτελεί το καταφύγιο του τελετάρχη. Προσωπικά βρίσκω πραγματικά γοητευτικό αυτό το είδος ποιητικής γραφής όπου η αφήγηση ξετυλίγεται στοχευμένα, σαν να αφηγείται μια ιστορία.

Η διαφορά αυτής της συλλογής από τις προηγούμενες της Ιουλίας είναι ότι το παρατηρούμενο (ο τελετάρχης του Εφήμερου) καθρεφτίζεται στον παρατηρητή (το ποιητικό υποκείμενο) κατά τρόπο καθοριστικό του ψυχικού περιεχομένου του δεύτερου. Δηλαδή, στις "περιπέτειες ενός τυφλού" η αφήγηση γινόταν σε τρίτο πρόσωπο: η ποιήτρια περιέγραφε αυτό που παρατηρούσε, ενώ στο "ημερολόγιο ήχων" είχαμε μια μετακίνηση σε πρώτο πρόσωπο: το ποιητικό υποκείμενο μας μιλούσε απευθείας. Στον Τελετάρχη έχουμε μια διεύρυνση της συνείδησης ώστε να περιλάβει τόσο το παρατηρούμενο όσο και το ποιητικό υποκείμενο, αλλά και τη μεταξύ τους σχέση. Περιγράφεται έτσι μια πολυεδρική-πρισματική σχέση που δυνητικά είναι πολύπλοκη και δύσκολη στη διαχείριση, αλλά η γραφίδα της Ιουλίας Τολιά την κάνει να φαίνεται εύκολη και απλή. Κατά τα άλλα η ποιήτρια βαδίζει στην πεπατημένη μα άψογη, κατά τη γνώμη μου, τεχνική της. 

Πηγαινοέρχομαι κι εγώ
στου χρόνου τους σταθμούς
κρατώντας ένα αλεξιβρόχιο.
Σπασμένο
από τις καταιγίδες αισθημάτων.
Πηγαινοέρχομαι...

***

Είναι η ώρα...
μου ψιθυρίζει ο τελετάρχης του Εφήμερου.
Ξαφνιάζομαι.
φέρνω τα χέρια μου στα μάτια.
Λείπουν τα λεπιδόπτερα.
Κοιτάζω έξω από το τζάμι.
Το λυκαυγές.

Χριστίνα Λιναρδάκη


"Νυστερίδες" του Κωστή Παπακόγκου



Οι Νυχτερίδες είναι η δεύτερη συλλογή του Κωστή Παπακόγκου που τυχαίνει να διαβάσω, η πρώτη ήταν η έβδομη λιαχτίδα. Ο ιστορικός και πολιτικός λόγος που χαρακτηρίζει την ποίησή του συνολικά είναι και εδώ παρών, δίνοντας ένα ξεκάθαρο στίγμα σε ό,τι αφορά την έμπνευση αλλά και τον στόχο των στίχων. Υπάρχει πάθος στην γραφή αλλά και στην έκφραση, και με τον έρωτα σαν τον βασικότερο ίσως μοχλό ανακίνησης συναισθημάτων, ο ποιητής βρίσκεται σε μια αδιάκοπη κίνηση από το ένα άκρο στο άλλο.

Η ατμόσφαιρα κινείται κάπου ανάμεσα στην ιστορική πραγματικότητα και σε ένα σουρεαλιστικό κλίμα παραισθήσεων, δημιουργώντας στον αναγνώστη μια αίσθηση ασάφειας και κλειδωμένων συναισθημάτων. Οι απρόσμενες εναλλαγές ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι σε συνδυασμό με την καταλυτική παρουσία του έρωτα είναι τα δύο πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της συλλογής που κατά τα άλλα εγκλωβίζεται στους δικούς της μαιάνδρους και αφήνει σε αρκετές περιπτώσεις τον αναγνώστη απ’ έξω.

Παραθέτω ένα απόσπασμα από το ποίημα «εξομολόγηση»:


Καθίσαμε στο μπαρ σε μια καρέκλα

ήπιες τη μπύρα σου με το δικό μου στόμα
κι όταν με πήρε η ζάλη σκόρπισες
στα μάτια μου μια χούφτ’ αστέρια. 

Μαχαίρωσα τις σάρκες μου να σε πετύχω
μα ξεκαρδίστηκες στα γέλια. 
Σ’ έψαξα στον καθρέφτη δε σε βρήκα
σ’ έψαξα στ’ όνειρο και σ’ έσβησε η βροχή.[1]
(…)


Κρις Λιβανίου


[1] Σελ. 15
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου