Παρασκευή, 18 Μαρτίου 2016

Σφηνάκια: "Άφεσις" του Δημήτρη Αγαθοκλή και "Κυτίο κρυφών ονείρων" του Γρηγόρη Σακαλή



"Άφεσις" του Δημήτρη Αγαθοκλή

Η συλλογή Άφεσις του Δημήτρη Αγαθοκλή με έκανε κατά κύριο λόγο να αναρωτηθώ πώς ακριβώς λειτουργεί η γλώσσα ως δίαυλος επικοινωνίας του ποιητή με το κοινό του. Και ο λόγος που συνέβη αυτό είναι επειδή η γλώσσα που ξεδιπλώνεται στους στίχους αυτής της συλλογής είναι μιας άλλης εποχής, μακράν περασμένης. Και δεν θα επικεντρωθώ στο πολυτονικό σύστημα, δεν προσφέρει κάτι, αλλά στο κάτω-κάτω δεν βλάπτει κιόλας ιδιαίτερα, αλλά στις λέξεις. Σκονισμένες και αχρησιμοποίητες, πολλές φορές επιλέγονται από τον ποιητή για να εκφράσουν νοήματα και σκέψεις που τις έχουν χρονικά ξεπεράσει. Δεν είναι κακή η ποίηση στην Άφεσις, κάθε άλλο. Βρίσκει κανείς στίχους όπως αυτοί:

Φορές, έστεκε με κρίνο μαραμένο γνωριμίας
Στην πλατεία. Περίμενε να σημάνει ακριβώς, να πάει
Και πέντε και δέκα κι ότι μόλις ετοιμαζόταν
Να στραφεί, να την τρέχοντας που ορμά σαν πλημυρίδα
Με τη νύχτα στα μαλλιά συγγνώμη μες στα μάτια
Να πέφτει πάνω του και να γυρνάνε να γυρνάνε
Να γυρνάνε εποχές, είναι μέρα, είναι άνοιξη, άνθισε
Το λουλούδι – ορίστε πού ήσουν άργησες…[1]
(…)

Η φρεσκάδα λείπει, όπως είναι αναμενόμενο, και αυτό το κενό δεν αναπληρώνεται από άλλες αρετές. Υπάρχει έντονη παρουσία του διακειμένου με αρχαιοπρεπείς επιρροές, και παρόλο που ερωτευμένοι άνθρωποι κυκλοφορούν στους στίχους, η ατμόσφαιρα παραμένει αναίτια βαριά.

Οι στίχοι του Δημήτρη Αγαθοκλή είναι κλεισμένοι σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο δομής και θεματολογίας εξίσου. Αν ποτέ καταφέρουν να βγουν, τότε θα μπορούσαμε να διαβάσουμε ενδιαφέροντα πράγματα.


Κρις Λιβανίου


[1] Σελ. 10



"Κυτίο κρυφών ονείρων" του Γρηγόρη Σακαλή

Το Κυτίο κρυφών ονείρων του Γρηγόρη Σακαλή περιέχει ποιήματα καλά, άλλα κάπως κλισέ και κάποια μέτρια, συνολικά όμως είναι μια απόλυτα νοικοκυρεμένη ποιητική συλλογή. Δεν ξέρω αν η συμπερίληψη των πιο μέτριων ποιημάτων είναι αποτέλεσμα πλημμελούς εργασίας, αν βιάστηκε δηλαδή ο ποιητής να προχωρήσει σε έκδοση χωρίς να έχει δουλέψει κάποια από τα ποιήματά του όσο μπορούσε, αλλά ίσως αυτό είναι ήσσονος σημασίας: όλες οι συλλογές περιλαμβάνουν ποιήματα με άνισες δυνατότητες. Αυτό που είναι πραγματικά αξιοσημείωτο είναι ότι τα καλά ποιήματα δίνουν ένα ξεκάθαρο στίγμα που αποκαλύπτει ταυτόχρονα μια εξαιρετική δυναμική. Αν ο κ. Σακαλής καταφέρει να την αξιοποιήσει στο μέλλον, θα μπορέσει δώσει πολύ καλή ποίηση.

Θεματικά, η συλλογή κινείται σε γνωστά πεδία και τοπία και το στοίχημα έγκειται στη διαπραγμάτευση: όπου ο Γρηγόρης Σακαλής δεν παλινδρομεί σε κλισέ και αναζητεί προσωπικούς τρόπους έκφρασης, καταφέρνει να συγκινήσει αυθεντικά. Είναι ιδιαίτερα ωραίος ο τρόπος που έχει να αφηγείται πλήρεις ιστορίες μέσα στην έκταση ενός μόνο ποιήματος. Επέλεξα να παραθέσω το ποίημα "Καθαρτήριο" λόγω της επικαιρότητάς του:
Ξεκινούν τα καραβάνια
ατέλειωτοι άνθρωποι
απέραντη φρίκη
διασχίζουν ερήμους
περνάνε ποταμούς
κουβαλούν τον πόνο τους
πρόσωπα αυλακωμένα
από τις σφαίρες
και τη μοναξιά
μια ουτοπία στο μυαλό
τους κινεί μπροτά
εικόνες παραδεισένιες
η κόλαση είναι πίσω
γεμίζουνε καράβια
άλλοι πνίγονται
άλλοι επιβιώνουν
κι αφού συρθούνε στη στεριά
τους περιμένει καθαρτήριο
μια άλλη κόλαση
χωρίς καμιά υπόσχεση
γι' αυτό που ψάχνουν.


Χριστίνα Λιναρδάκη

6 σχόλια:

  1. "Το Κυτίο κρυφών ονείρων του Γρηγόρη Σακαλή περιέχει ποιήματα καλά, άλλα κάπως κλισέ και κάποια μέτρια, συνολικά όμως είναι μια απόλυτα νοικοκυρεμένη ποιητική συλλογή."
    Κάποια αιτιολόγηση των όσων αποφαίνεστε, θα έχουμε κάποτε τη χαρά να απολαύσουμε, κα Λιναρδάκη; Με παραδείγματα ίσως;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θα ήταν καλό, έχετε δίκαιο. Όμως η ιδέα πίσω από τα "σφηνάκια" είναι να αποφεύγεται μία σε βάθος ανάλυση. Θα σκεφτώ αν μπορεί να γίνει κάτι στα σχόλια... διότι πρέπει βέβαια να συνυπολογίσω και την αναστάτωση του ποιητή που θα δει το έργο του να γίνεται αντικείμενο ανατομίας χάριν παραδείγματος. Εκτός αν έχετε εσείς κάποια ιδέα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Από τη στιγμή της δημοσίευσης ένα έργο είναι ανοιχτό προς κρίση, κι έχει δική του ζωή και πορεία. Ο δημιουργός του, λοιπόν, έχει τον έλεγχο μέχρι το κρίσιμο αυτό σημείο, όχι όμως πέραν αυτού. Ιδέες θα είχα, εάν ήμουν κριτικός.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Μα ούτε κι εγώ ή η Κρις Λιβανίου είμαστε κριτικοί. Τη γνώμη μας γράφουμε και απλώς υπάρχουν κάποιοι αναγνώστες που την εμπιστεύονται ή που βρίσκουν κάτι σωστό σε αυτήν. Όμως, όπως σας είπα, θα σκεφτώ κάτι όσον αφορά έναν πιθανό ορισμό του τι είναι κλισέ, τι είναι καλό και τι όχι - γιατί καταλαβαίνω ότι αυτό ουσιαστικά ζητάτε: τα προσωπικά μου κριτήρια. Ευχαριστώ για τα σχόλια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Για την ιστορία:
    http://stigmalogou.blogspot.gr/2016/04/blog-post_6.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή