Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2016

"Γραφείον ο φόβος" της Σταυρούλας Σκαλίδη



Ιδού ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. 

Και θα ξεκινήσω ανάποδα, θα πω εκ προοιμίου ότι είναι ένα πολύ ενδιαφέρον εγχείρημα. Από τεχνικής άποψης τα πράγματα είναι απλά: τα εργαλεία αφήγησης είναι όλα εδώ, ο γραμμικός χρόνος και η αποδόμησή του, τα χρονικά επιρρήματα, η στακάτη γραφή, η διάχυτη αγωνία αλληλοσυμπληρώνονται σε μια χορογραφία λέξεων που δεν ξεφεύγει ούτε χιλιοστό από την πορεία. Το πιο ενδιαφέρον σημείο ωστόσο είναι οι πρωταγωνιστές. Άνθρωποι καθημερινοί, τόσο οικείοι που δεν θυμίζουν ήρωες παρόλο που τελικά είναι, άνθρωποι στα μέτρα και στα σταθμά μιας πραγματικότητας που αναγνωρίζουμε όλοι. Θα έλεγε κανείς ότι η συγγραφέας κοιτάζει γύρω της και περιγράφει αυτά που βλέπει, διυλίζοντάς τα στην φαντασία της για να τους δώσει αυτή τη γνώριμη μυθιστορηματική μαγεία, και δίνοντάς τους την ευκαιρία να γίνουν το φόντο για τις περιπέτειες ηρώων και αναγνωστών σε ίσες αναλογίες. 

Αν το βασικό στοιχείο ενός αστυνομικού έργου είναι η πλοκή, τότε η Σταυρούλα Σκαλίδη κατάφερε να δημιουργήσει ένα κείμενο που δεν αφήνει τον αναγνώστη να φύγει μέχρι να φτάσει στην τελευταία σελίδα: το κρατάει δέσμιο του τόσο βασανιστικού «τι θα γίνει μετά». Οι χαρακτήρες της δεν έχουν ανάγκη να είναι αληθοφανείς γιατί κατά ένα περίεργο τρόπο κανείς δεν αμφιβάλλει για την ύπαρξή τους, ο αναγνώστης τους ακολουθεί στους μαιάνδρους των καταστάσεων και των κινδύνων, των ενοχών και των ανασφαλειών τους χωρίς δισταγμούς και χωρίς δεύτερες σκέψεις. Υπάρχει ρυθμός στην αφήγηση και μια πραγματική ατμόσφαιρα φιλμ νουάρ στην Αθήνα που ζούμε και ξέρουμε όλοι, καθώς και μια τρυφερότητα και μια ευγένεια για να μην χάνει κανείς την ελπίδα ότι μπορεί στο τέλος τα πράγματα να γίνουν καλύτερα. 

Η γραφή της Σταυρούλας Σκαλίδη έχει το θάρρος να είναι προσωπική: δεν υπάρχουν κλισέ, ούτε πεπατημένες, αλλά υπάρχουν αναγνωρίσιμα σημεία και αναφορές, και πάνω από όλα υπάρχει η αίσθηση της πραγματικότητας όπως την αντιλαμβάνεται ο ήρωας. Η γενναιότητά του είναι αυτή του καθημερινού ανθρώπου, που φοβάται αλλά εντάσσει τον φόβο του στη ζωή του και πορεύεται μαζί του χωρίς πολλές κουβέντες και κυρίως χωρίς άλλοθι. Ταυτόχρονα η συγγραφέας πετυχαίνει να εδραιώσει μια ισορροπία ανάμεσα σε όλες τις αισθήσεις, τόσο για τους ήρωες όσο και για τον αναγνώστη: η ακοή, καμία έκπληξη εδώ, αλλά και η όσφρηση, η αφή, η αγωνία. Τα αντικειμενικά δεδομένα μπλέκονται με τις προσωπικές αναγνώσεις και το ένστικτο, και το αποτέλεσμα είναι μια ιστορία άρτια και στιβαρή, που ισορροπεί χωρίς δυσκολίες ανάμεσα στα συμβαίνοντα και στους κινδύνους των συνεπειών τους.

Σ’ αυτό το τόσο οικείο περιβάλλον της αφήγησης, ο αναγνώστης γλιστράει μέσα του και χάνεται στην –χαμένη- ιδιότητα του ακροατή. Μιας ιστορίας που έχει αρχίσει να πιστεύει από τις πρώτες λέξεις. Και κυρίως από τις πρώτες σιωπές. 

Κρις Λιβανίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου