Τρίτη, 15 Μαρτίου 2016

Το σιδεράδικο του Γκορτ (ποίηση και πρόζα στον Γουΐλιαμ Μπάτλερ Γέητς)

Nα χαραχθεί σε πέτρα στον Πύργο του Μπαλάιλυ

Εγώ, ο ποιητής Oυίλιαμ Γέητς,
με παλιές σανίδες μύλων και πράσινες πλάκες,
με αμόνι και σφυρί από το σιδεράδικο του Γκορτ,
αναστύλωσα αυτόν τον πύργο για τη γυναίκα μου Τζωρζ∙
κι όταν τα πάντα συντριβούν και γίνουν πάλι ερείπια,
είθε τα λόγια αυτά να μη σβηστούν.

Αυτά ήταν τα λόγια του μεγάλου Iρλανδού ποιητή που ήθελε να απaθανατίσει τον νορμανδικό πύργο Thoor Ballyle τον οποίο αναπαλαίωσε και χρησιμοποιούσε ως θερινή του κατοικία, καθιερώνοντάς τον ως ένα από τα κεντρικά σύμβολα της ποίησης του. Είναι πια κοινός τόπος ότι ο Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέητς είναι ένας από τους σημαντικότερους αγγλόφωνους ποιητές του εικοστού αιώνα και κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι τα καλύτερα ποιήματά του έχουν να κάνουν με τον ιρλανδικό εθνικισμό, καθώς έζησε σε μια εποχή κατά την οποία η χώρα του προσπαθούσε να χειραφετηθεί σε σχέση με τον αιώνιο αντίπαλο της τη Βρετανία, που είχε για αιώνες υπό την κατοχή της. Ο Γέητς έχοντας σαν πρότυπο τις διηγήσεις της μητέρας του λάτρεψε τα παραδοσιακά μοτίβα της χώρας του, τους ήρωες των παραδοσιακών θρύλων, τους χωρικούς, τους τεχνίτες, τους τροβαδούρους και τους μουσικούς όπως φαίνεται στον’’ Βιολιτζή του Ντούνυ’’:

Χορεύουν σαν της θάλασσας το κύμα
Όταν εγώ στο Ντούνυ παίζω το βιολί∙
Στο Κλίβαρνετ παπάς ο ξάδελφος μου,
Παπάς κι ο αδερφός μου στο Μογκράμπγουι…
Εγώ διαβάζω τα βιβλία των τραγουδιών,
Που αγόρασα από κάποιο πανηγύρι
Μ’ αυτοί διαβάζουνε βιβλία προσευχών…
Κι όταν ο κόσμος εκεί πέρα με προσέξει,
Στην αφεντιά μου θά ‘ρθουν όλοι παρά χρήμα ,
"Νάτος ο βιολιτζής του Ντούνυ!" θα φωνάξουν
Και θα χορέψουν σαν της θάλασσας το κύμα.

Η ποίηση του είναι πραγματικά επιβλητική, μεγαλόπνοη και επηρεασμένη από τις μεταφυσικές του ανησυχίες όπως φαίνεται στις "Τέσσερις ηλικίες του ανθρώπου":

….Τώρα με το Θεό τον πόλεμο αρχινάει∙
Στις δώδεκα το μεσονύχτι ο Θεός νικάει.

Όλη του η ζωή υπήρξε ένας αγώνας ενάντια στον ρεαλισμό και στον ορθολογισμό που κατά τη γνώμη του αφαιρούσαν το νόημα από τη ζωή κάνοντας την πεζή και προβλέψιμη. Το είπε άλλωστε στους "Ρεαλιστές":

Ελπίζω ότι θα καταλάβετε!
Τι μπορούν να κατορθώσουν τα βιβλία ανθρώπων που ζουν
Σε μια χώρα που τη φυλάνε δράκοι,
Ζωγραφιές θαλάσσιων νυμφών που τις τραβούν δελφίνια
Σε κοραλλένιες άμαξες, παρά μονάχα να ξυπνήσουν την ελπίδα
να ζήσει κάποιος ό, τι έχει με τους δράκους πια χαθεί;

Ο Γέητς καταπιάστηκε με κάθε είδος του γραπτού λόγου: διήγημα, θεατρικό, δοκίμιο και πρόζα. Όλα είναι πολύ υψηλού επιπέδου παρόλο που (η αλήθεια είναι ότι) δεν κατορθώνει να φθάσει το ύψος της ποιητικής του παραγωγής με τα υπόλοιπα είδη κι αυτό είναι μάλλον κανόνας στην παγκόσμια λογοτεχνία, καθώς οι ποιητές τείνουν να δίνουν περισσότερη σημασία στη μουσικότητα των φράσεων παρά στους κανόνες της αφήγησης που είναι διαφορετικοί στον πεζό λόγο - χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Γιώργου Σεφέρη. Όμως σε έργα όπως "Οι ιστορίες του Κόκκινου Χάνραχαν" κάποιος μπορεί να διαβάσει σελίδες εξαιρετικές. Ένα μικρό κομμάτι:

Ο Χάνραχαν ενθουσιάστηκε, αφενός με την πρόσκληση της και αφετέρου που βρήκε μια γυναίκα πρόθυμη ν’ ακούσει τις ιστορίες των παθημάτων του και να τον παρηγορήσει. Ήταν εκείνη η ώρα του δειλινού, όταν κάθε άντρας φαντάζει όμορφος και η κάθε γυναίκα ελκυστική… Εκείνος ήταν βαθιά ευχαριστημένος που θα εγκαθίστατο για λίγο καιρό μαζί τους, καθώς οι συνεχείς περιπλανήσεις τον είχαν εξουθενώσει… Ένα καταφύγιο απ’ την υγρασία, μία φωτιά αναμμένη το βράδυ και μια δική του μερίδα στο τραπέζι του δείπνου στρωμένη δίχως να χρειαστεί καν να την ζητήσει, δεν μπορούσαν παρά να συνιστούν μια ευχάριστη αλλαγή στη ζωή του την οποίαν και απολάμβανε… Ένα βράδυ του Δεκεμβρίου τραγουδούσε ένα μικρό τραγούδι, το οποίο – καθώς ισχυριζόταν ο ίδιος- το είχε ακούσει απ' τον πράσινο χαραδριό που ζει στο βουνό και μνημόνευε τα ξανθά αγόρια που εγκατέλειψαν το Λίμερικ και ξεστράτισαν και περιπλανήθηκαν ως τα πέρατα της οικουμένης. Πλήθος κόσμου συνωστιζόταν στο δωμάτιο εκείνη τη νύχτα… και όταν κινήθηκε να σηκωθεί και η μορφή του δέσποσε μέχρι το ύψος της αχυροσκεπής… τότε αντιλήφθηκαν πως ορθωνόταν στο βλέμμα τους ένα βασιλιάς των Γαελών ποιητών, ένας δημιουργός των ανθρώπινων ονείρων… Και ενώ τραγουδούσε, η φωνή του άρχισε να σπάζει, δάκρυα κύλησαν στα μάγουλα του και η Μάργκαρετ Ρούνεϊ έκρυψε το πρόσωπο μέσα στα χέρια της και βάλθηκε να κλαίει και αυτή μαζί του. Τότε ένας τυφλός επαίτης, δίπλα στη φωτιά, σάλεψε τα κουρέλια του, βγάζοντας ένα πνιχτό αναφιλητό και πλέον δεν υπήρχε ούτε ένας ανάμεσα στους παρευρισκόμενους που να μην είχε ξεσπάσει σε λυγμούς.

Απόστολος Σπυράκης


ΥΓ. Οι μεταφράσεις είναι των: Μιχάλη Παπαντωνόπουλου, Σπύρου Ηλιόπουλου και Μαρίας Αρχιμανδρίτου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου