Πέμπτη, 10 Μαρτίου 2016

Σφηνάκια: "Ιστορίες του χαράματος" του Ανδρέα-Μάριου Σουσουρή και "Ανακωχή" της Μαρίας Τσιράκου




"Ιστορίες του χαράματος" του Ανδρέα-Μάριου Σουσουρή

66.6 διηγήματα, ο συγγραφέας κυριολεκτεί. Το τελευταίο μάλιστα απευθύνεται, σαν ένα είδος ανοιχτής επιστολής, στους αναγνώστες που έφτασαν μέχρι το τέλος του βιβλίου (ούσα μία από αυτούς, ξέρω ότι δεν ήταν αμελητέα υπόθεση), υποθέτω επειδή υπήρχε η ανάγκη να εξηγήσει ο συγγραφέας κι άλλα πράγματα στους αποδέκτες του, που δεν κατάφερε στις προηγούμενες σελίδες.

Το βιβλίο είναι κακό σχεδόν από κάθε άποψη, είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς σ’ αυτό. Ο Σουσουρής αποκαλεί διηγήματα κείμενα έκτασης τεσσάρων σειρών ή εννιά, τα οποία βεβαίως δεν έχουν καμία σχέση με κάτι τέτοιο, στην πιο αισιόδοξη περίπτωση θα μπορούσε κάποιος να τα δει ως μικρές (προφανώς) αλληγορίες που περιπλανώνται άσκοπα στο βιβλίο. Δεν είναι μόνο αυτό το μειονέκτημα της συλλογής, προσωπικά δεν μπόρεσα να της βρω τον παραμικρό λόγο ύπαρξης. Μετά όμως μίλησα με την Χριστίνα που έχει αυτή την ενοχλητική συνήθεια να βάζει τα πράγματα σε άλλη προοπτική και την ακόμα ενοχλητικότερη να έχει πάντα δίκιο. Όχι τελείως, ευτυχώς. Η συλλογή δεν της άρεσε ούτε εκείνης. Μου εξήγησε όμως ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι γραφής εκτός από τον αναμενόμενο όμορφο, λυρικό, καλλιεπή είπε συγκεκριμένα, και ο λόγος που υπάρχει και αυτός ο τρόπος γραφής είναι ότι εκφράζει μέσω της ειρωνείας και του αυτοχλευασμού ερωτήματα που ενδεχομένως να αποδίδουν καλύτερα έτσι.

Αναγνωρίζω στον Σουσουρή ότι δεν γράφει άσχημα. Μπορεί να μην βλέπω γιατί έγραψε όλα όσα υπάρχουν σ’ αυτή τη συλλογή, αλλά δεν του λείπει η ακρίβεια στις λέξεις. Το ενδιαφέρον πέραν αυτού ναι, υποθέτω ότι λείπει, αλλά αν δει κανείς τα πράγματα μέσα από την ειρωνεία και τον αυτοσαρκασμό, τότε μπορεί να διακρίνει προβληματισμούς για την πίστη στον άνθρωπο και στις άυλες οντότητες, μια αμφιβολία για την σταθερότητα του κόσμου που μας περιτριγυρίζει, κάποιο φόβο ίσως, για τις επερχόμενες και απρόβλεπτες ισοπεδωτικές αλλαγές. Και αυτό μπορεί τελικά να είναι για κάποιους ένα χρήσιμο μονοπάτι για να ακολουθήσουν.

Αν ο σκοπός του είναι να προκαλέσει αντίδραση τότε τον έχει επιτύχει. Σε ό,τι με αφορά δεν είναι αντίδραση μέσα από καλή λογοτεχνία, αλλά μπορεί και αυτό να μην ήταν το ζητούμενο ποτέ. Μένει να φανεί αν η αντίδραση που επιτυγχάνεται και στον βαθμό που γίνεται αυτό, είναι γόνιμη για κάποιους άλλους.

Κρις Λιβανίου



"Ανακωχή" της Μαρίας Τσιράκου

Ενδιαφέρουσα και συγκινητική η "Ανακωχή", ένα μικρό σε διαστάσεις αλλά άρτιο αισθητικά ποιητικό βιβλίο, το πιο πρόσφατο της Μαρίας Τσιράκου, περιέχει 50 περίπου ποιήματα, όλα άτιτλα. 

Έτσι όπως ΄"κρέμονται" από το πάνω μέρος των σελίδων, χωρίς διακριτικά που να τα ξεχωρίζουν το ένα από το άλλο, δημιουργούν την αίσθηση ενός συνεχούς χωρίς αρχή, μέση και τέλος, σαν να 'ναι λέξεις που αιωρούνται ελεύθερες κάπου μες στο σύμπαν. Κι όμως, η συλλογή έχει άρτια δομή. 

Στη Ζεν αίσθηση της εμφάνισης συνηγορεί και το περιεχόμενο των ποιημάτων: λιτό και ευθύβολο, μιλά για προσωπικές υποθέσεις όχι μόνο της Μαρίας Τσιράκου αλλά και του (κάθε) αναγνώστη, με μελαγχολική διάθεση που ορμείται από μια αίσθηση ματαιότητας απέναντι στην απώλεια και που η διαχείρισή της γίνεται με περισσή ευαισθησία. 

Αν υπάρχει κάτι μεμπτό στη συλλογή, αυτό είναι η μικρή έκταση των ποιημάτων. Πολλά αριθμούν τέσσερεις ή πέντε μόλις γραμμές και μοιάζουν περισσότερο με σκέψεις ποιητικά δοσμένες παρά με ολοκληρωμένα ποιήματα. "Ουκ εν τω πολλώ το ευ", θα πείτε, όμως μερικές φορές χρειάζεται και αυτό το κάτι παραπάνω.

Ένα ποίημα, ίσως το πιο αγαπημένο μου από τη συλλογή:

μετά από κάθε παράδοση
ψηλαφίζω το πάτωμα

ανταλλάσσω θερμότητα
κάθε που σπέρνεις στο σώμα μου το σώμα σου

ονειρεύομαι
ή ερωτεύομαι;

Χριστίνα Λιναρδάκη

1 σχόλιο:

  1. Όποτε το κάνει αυτό η Κρις, να αναφέρεται σε μένα λες και είμαι η αυθεντία του σύμπαντος, λέω από μέσα μου "έλεος" αλλά τι να κάνω!

    Είναι αλήθεια ότι η συλλογή του κ. Σουσουρή μας προβλημάτισε δεόντως. Το να μην εντάσσεται στο λυρικό σκέλος της λογοτεχνίας είναι ένα ζήτημα. Το να υπηρετεί σωστά αυτό στο οποίο εντάσσεται είναι ένα άλλο. Ενόχληση, για παράδειγμα, προκαλούσαν και οι "Άθλιοι" δείχνοντας με ωμότητα την απονιά και το άδικο της ανθρώπινης φύσης.

    Αλλά η αηδία, όπως αυτή που προκαλεί το 64ο διήγημα του κ. Σουσουρή; Αυτή γιατί πρέπει να την υφίσταται ο αναγνώστης; Μήπως είναι μια τακτική εύκολης επικράτησης διά του σοκ;

    Κατά τα άλλα, υπάρχει ωραία γραφή όπως λέει και η Κρις αλλά και μεγάλη ευφυΐα. Τολμηρός ο "Στοχαστής" που αποφάσισε να υποστηρίξει ένα τέτοιο βιβλίο. Μήπως όμως και λίγα χρόνια πριν το ίδιο δεν έκανε ο "Ίκαρος" με το "Γιάννης Μαρία Χέντριξ" του Σάκη Σερέφα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή