Πέμπτη, 24 Μαρτίου 2016

Λύντια Στεφάνου – ποιήτρια, μεταφράστρια, δοκιμιογράφος (1927-2013)

Η Λύντια Στεφάνου, το γένος Γεωργούλη, γεννήθηκε στην Αθήνα από οικογένεια πολιτικών (ο πατέρας της, αντιστράτηγος Σπυρίδων Γεωργούλης, είχε χρηματίσει βουλευτής και κατά διαστήματα υπουργός, και από την πλευρά της μητέρας της είχε στενή συγγένεια με τον Γεώργιο Παπανδρέου). Ανιψιά του φιλολόγου και ιστορικού της φιλοσοφίας Κωνσταντίνου Γεωργούλη, απολάμβανε τα πλεονεκτήματα της μεγάλης βιβλιοθήκης του και στα δώδεκά της είχε διαβάσει ήδη το Συμπόσιο του Πλάτωνα. (…) [εκτός από γαλλικά και αγγλικά] γνώριζε επίσης σε ικανοποιητικό βαθμό ισπανικά, ιταλικά, βουλγαρικά και γερμανικά. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και έκανε ελεύθερες σπουδές στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Φιλοσοφία, Ψυχολοαγία, Νεότερη Γλωσσολογία). Σύζυγος του διπλωμάτη και λογίου Αλέξη Στεφάνου.

(…) Δημοσίευσε για πρώτη φορά ποιήματά της σε ηλικία 17 ετών, στην Κατοχή, στο περιοδικό Νεανική φωνή (αρ. φ. 5, Μάρτιος 1944) με το πατρικό της επώνυμο και στη συνέχεια στα πρωτοποριακά για την εποχή τους περιοδικά Παλμός (1944), Αιγαίο (1945) και Στάχυς (1950), στην ιδρυτική ομάδα των οποίων ανήκε. Ήταν επίσης μέλος, μαζί με το σύζυγό της, της εκδοτικής ομάδας του περιοδικού Τετράδιο. Συνεργάστηκε ακόμα με πολλά άλλα περιοδικά: Γράμματα και Τέχνες, Εποχές, Ζυγός, Καινούρια Εποχή, Τομές, Νέα Ελληνικά, Πολιορκία, Νέα Εστία, Τομές, Συμπόσιο, κ.ά.

Σε αντίθεση με την πρώιμη εμφάνισή της στα γράμματα, μεσολάβησαν 14 χρόνια ως την έκδοση της πρώτης συλλογής της, Ποιήματα, το 1958, την οποία ακολούθησαν άλλες 4 μόλις, σε διάστημα 45 χρόνων: Τοπία από την καταγωγή και την περιπλάνηση του Υκ (1965), Έξι επεισόδια από τον Κύκλο των τεράτων (1971), Τα Μεγάφωνα (1973) και Οι λέξεις και τα πράγματα (1983).

(…) Συμμετείχε με εισηγήσεις για την ποίηση σε πολλά συνέδρια εντός και εκτός Ελλάδος, στο Στρασβούργο, τη Νέα Υόρκη, την Ουαλία, την Πάτρα, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη κ.α.

(…) Χαρακτηριστικά της ποίησης της Στεφάνου είναι ο πλούσιος λυρισμός, η ευρηματικότητα και η πρωτοτυπία των εικόνων που συνθέτουν ένα ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα απ’ τη μια, κι από την άλλη η αναζήτηση της πνευματικής υπόστασης της ζωής και του κόσμου.

Ξένη Σκαρτσή

Ποιήματα της Λύντιας Στεφάνου:


Μονόλογος και χορικά για μια νύχτα του Μάη (απόσπ.)

Ένα κορίτσι που δεν ήξερα
Ξαπλώθηκε στη μέση του δημόσιου δρόμου.
Δεν είχε πρόσωπο καθώς τ’ αγάλματα τη νύχτα
Που αναπνέουν με τις ρίζες
-Έτσι όλα τη νύχτα-
Κι όσοι διασκέδαζαν με χαρταετούς στο λόφο
Δένουν τους σπάγγους στις πέργολες και κατεβαίνουν
Ως τη θάλασσα
Κι ακούς τα καΐκια που βάφουν το νερό
Το τρίξιμο του ξύλου
Τις λυγαριές τα τριζόνια…
Το κορίτσι σαν φτιαγμένο από σύρμα, θύμιζε
Τραίνα που κατεβαίνουνε τους καταρράχτες.
Μια ωραία κιθάρα
Οι χορδές τεντωμένες
Πάνω στον κοίλο ορίζοντα καθώς τον βλέπουν τα σκουλήκια
Μάτι
Μιας επιφάνειας γυαλιστερής πιο πράσινης από μήλο\
To κορίτσι δάγκωνε την άσφαλτο κ’ εξαφανίστη
Μέσ’ στη γης.


Τοπία από την καταγωγή και την περιπλάνηση του Υκ (1965)

Η καταγωγή

VII
Ίσως να τον αναγνωρίσουν εκείνοι που μεγάλωσαν
Πλάι στα νεκροταφεία των τραίνων.

Σαν πέσει η νύχτα κατεβαίνουν και κουρνιάζουν
Οι κραυγές όλων των σαρκοφάγων πτηνών.
Χωρίς φανάρια
Μεγάλες πόλεις αδιαπέραστες στο κλάμα
Ξυπόλητες, ξεσκέπαστες,
Πλαγιασμένες στο τσιμέντο
Αφιερωμένες στη συφορά.
Παιδιά με τα οικοδομικά τετράγωνα σκαμένα στην παλάμη
Δίχως άλλη προσευχή.
Κήποι φραγμένοι με συρματοπλέγματα
Αδιάβατοι καθώς το αγέννητο τραγούδι
Σαν την πηχτήν ομίχλη πικροί.

Στο γειτονικό φαρμακείο
Που μυρίζει σάρκα ύστερα απ’ τον φόνο
Φέραν τη μάνα μου. Την επόμενη μέρα
Την πήγαν γι’ αλλού
Πέρα απ’ τα τραίνα.


Οι λέξεις και τα πράγματα (1983)

Μνήμη

ΙΙΙ
Aς ήταν άλλο να μην ξημερώσει μέσα μου
Κείνη η θανατερή ακτή
Μ’ αυτούς που πιθηκίζουνε τον άνθρωπο
Που καταστρέφουν τα παιδιά
Μ’ όλα τα σύνεργα της φρίκης, το φαρμάκι
Για να παγώνουν το αίμα
Τρυπώντας δέρμα ρόδινο και λείο.
Τι να κοιτάξω στα νησιά; Γεμάτα εγκλήματα.
Πόσα παιδιά χαμένα; Δε φοβάστε;



ΥΓ. Το κείμενο είναι απόσπασμα από το ομότιτλο άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Μανδραγόρας, τεύχος 53, Δεκέμβριος 2015. Τα ποιήματα προέρχονται από το ίδιο άρθρο. Ανθολόγιο δημοσιευμένων ποιημάτων υπάρχει και στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Μανδραγόρα, εδώ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου