Τετάρτη, 17 Φεβρουαρίου 2016

"Τελευταία χάρη" της Δήμητρας Καραφύλλη

Η Δήμητρα Καραφύλλη στην Τελευταία χάρη γράφει τους στίχους της κοφτερά και περιεκτικά, κλινικά σχεδόν. Αποτελείται από 20 ποιήματα και 30 χαϊκού, και για τον αναγνώστη που αναζητά ακρίβεια στον λόγο, μοντέρνα γραφή χωρίς εκκεντρικότητες, και ένα ρεαλισμό ιδωμένο μέσα από τον παραμορφωτικό φακό προσωπικής ποιητικής προσέγγισης, η Τελευταία χάρη είναι η συλλογή που θα χαιρόταν να ξεφυλλίσει. Η προφορικότητα του λόγου της ταιριάζει και ενισχύει την αμεσότητα που έτσι κι αλλιώς δεν λείπει από τα κείμενα, δίνει στον αναγνώστη την δυνατότητα να δει τον εαυτό του ως συμμέτοχο σε ό,τι συμβαίνει, να ακούσει ήχους και σκέψεις γνώριμες και οικείες.

                
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΤΙΧΟΣ[1]

Χαράματα ονειρεύτηκα προχτές
ένα ξενύχτη χαρταετό στην παραλία.
Η μακριά κυματιστή ουρά του
Πολύχρωμη, θαρρείς, ανατριχίλα.
απόκριση στο σφύριγμα του μπάτη.
Πλησίασα αθόρυβα, μα δεν κοιμόταν.
Τρεμόπαιζε στην άμμο καρφωμένος
με πένα αιχμηρή από φτερό αετίσιο.
Την ανασήκωσα ανάλαφρα και τότε
άρχισε άλικο να ρέει το μελάνι.


Τα ποιήματα είναι σύντομα αλλά ολοκληρώνονται με ακρίβεια χιλιοστού, τα θέματα είναι τα καθημερινά των περισσότερων από μας, ιδωμένα κάτω από περίεργα φώτα και σκιές.

Νεκρός πιανίστας
σε ξεκούρδιστο πιάνο
ακόμα παίζει.


Η Δήμητρα Καραφύλλη έχει μια ωραία σκηνογραφική ματιά, γράφει σαν να έχει μια κάμερα στον ώμο, δίνει διαδοχικές λήψεις της ίδιας πραγματικότητας. Σπασμένες οπτικές και συρραφή εικόνων είναι δύο από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά κατά τη γνώμη μου: λειτουργούν σαν υπόβαθρο για την σκηνοθεσία των ποιημάτων, και εντείνουν ταυτόχρονα την αίσθηση μιας υποβόσκουσας αγωνίας για το πέρασμα του χρόνου, για την φθορά, για την απόσταση από τον ίδιο τον εαυτό και τις αναμνήσεις. Το εγώ στα κείμενα είναι τόσο υποκείμενο όσο και αντικείμενο, αλλάζει θέσεις, είναι στιγμές που δείχνει να διαβρώνεται χωρίς τίποτα να το αλλοιώνει στο τέλος, σχηματίζει τελικά μια καλειδοσκοπική εικόνα του εαυτού και του Άλλου. Το αποτέλεσμα είναι η ποιήτρια συχνά να αυτοπροσωπογραφείται, βλέποντας τον εαυτό της στον άνθρωπο (πραγματικό ή μη) που στέκεται απέναντι.

Αυτό που προσωπικά μου κάνει εντύπωση, είναι το γεγονός ότι υπάρχει στην Τελευταία χάρη μια αυθύπαρκτη αντικειμενικότητα. Οι στίχοι στέκονται ακριβώς στην κόψη ανάμεσα στο αισιόδοξο και το απαισιόδοξο σενάριο, έχω την αίσθηση ότι οι ισορροπίες παίζονται σε επίπεδο συλλαβών σχεδόν, και αρκεί η μικρότερη ανάσα για να βρεθούν οι λέξεις στη μία ή στην άλλη πλευρά.

Τα ποιήματα της Δήμητρας Καραφύλλη αποτελούν μια προσπάθεια να περικυκλώσει την πραγματικότητα όποια και αν είναι αυτή, ρεαλιστική, μυθική ή τρομαγμένη.

ΑΠΕΙΛΗ[2]

Σε οθόνη ολόφωτη
Σκιά μουντή
Σχήμα άσχημο
Ζωή που γέρνει
Δική μου. Ξένη.

Σε ταινία βωβού θεατής
Στους υπότιτλους κρύβομαι
Ακροβατώ
Με την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει δίχτυ.


Καταλήγει να ακροβατεί ανάμεσα στην προσωπική και την εξωτερική πραγματικότητα, με την καθεμιά να μεταβάλλει και να μεταβάλλεται μέσα στην άλλη. Η ένταση είναι παρούσα και συχνά καταλυτική, η ποίηση της Δήμητρας Καραφύλλη είναι μια ποίηση των λέξεων και των αισθήσεων, εξίσου.

Τα χαϊκού από την άλλη, λειτουργούν σαν αναλαμπές συσχετισμών της πορείας δύο ανθρώπων. Φαίνονται σαν ένας ερωτικός διάλογος με τον άλλο, άπιαστο και συχνά απόντα, σαν μια ισότιμη χορογραφία συγκινήσεων. Η αναζήτηση της επαφής και της ανάμνησης είναι ο κινητήριος μοχλός, και η συντομία του τρίστιχου σαν να θέλει να παγώσει τις στιγμές στο χρόνο, για να μπορέσει το εγώ, να ψηλαφήσει και να πιστέψει τελικά τα όρια του Άλλου.

Τελικό συμπέρασμα; Μια ποίηση ψύχραιμη, χωρίς εξάρσεις, με πυξίδα και λέξεις βγαλμένες έξω στο φως.

Κρις Λιβανίου



ΓΡΑΜΜΗ 2 - ΤΕΘΛΑΣΜΕΝΗ[3]

Βαθιά φωνή από έγκατα.
-Βοήθεια.
Σκιά υπνοβάτη.
Χωρίς ηλικία.
Χωρίς εκτόπισμα.
Χωρίς πνοή.
Παραδομένος χρήστης.
Γλιστράει ανάμεσα μας στο βαγόνι
Κρατιέται, λες, μόνο από τα βλέμματα
τα φρικιασμένα.
Πενήντα λεπτά το ξέπλυμα ψυχής.
Περαστικά θα πει
να βγεις απ’ το συρμό
κι αμέσως να ξεχάσεις.
Ο ήλιος στη ράμπα.
Ο δρόμος παλκοσένικο να παίξεις.
Μα στην επιστροφή
στην άκρη της πλατφόρμας
η ίδια τεθλασμένη σιλουέτα
ο ίδιος βόμβος παρακαλεί.
Να ‘ρθει το τέλος.
Ένα τέλος.
Οποιοδήποτε.




[1] Σελ. 16
[2] Σελ. 12
[3] Σελ. 20

3 σχόλια:

  1. Αξίζει η δουλειά της Δήμητρας και μπραβο που ασχοληθήκατε Από κει που ειναι σίγουρα θα χαμογελά

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σας ευχαριστώ από καρδιάς για την αναφορά σας στην ποίηση της Δήμητρας Καραφύλλη, μιας σημαντικής ποιήτριας που τόσο άδοξα έφυγε από κοντά μας.Με την Δήμητρα υπήρξαμε συνοδοιπόροι στη ζωή και στη ποίηση την τελευταία δεκαπενταετία.Χάρης Μελιτάς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Διαβάζοντας την συλλογή της είδα πράγματα που δεν συναντώ συχνά στα άλλα μου διαβάσματα και που προσωπικά μιλώντας, είναι κοντά στα δικά μου γούστα: η σαφήνεια, η δύναμη της λέξης ως ήχος και ως πράξη, η ευθύτητα της σκέψης. Νομίζω ότι η "Τελευταία χάρη" είναι μια πολύ καλή δουλειά, χαίρομαι που δεν είμαι η πρώτη που το διαπιστώνει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή