Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016

"Αλλού, στο πουθενά" της Λουκίας Δέρβη



Στην συλλογή της Αλλού, στο πουθενά, η Λουκία Δέρβη επιχειρεί να ακουμπήσει μια ματιά στο ταξίδι, το αναγκαστικό και αμετάκλητο, στην αναχώρηση και στην αγωνία της αφετηρίας που δεν διακρίνει τερματισμό. Σε μια ανάλογη θεματολογία τα περιθώρια πρωτοτυπίας είναι στενά χωρίς αμφιβολία, όμως είναι γεγονός ότι οι συνθήκες στην Ελλάδα του σήμερα, του τώρα, υπαγορεύουν και μια αναθεώρηση του τι είναι παλιωμένο και τι ξαφνικά πολύ επίκαιρο. 

Η Λουκία Δέρβη αισθάνομαι ότι επιχειρεί να ισορροπήσει πάνω στην λεπτή γραμμή που χωρίζει το συνολικά διαχρονικό με το περιστασιακά επίκαιρο. Η μετανάστευση, σχεδόν πάντα επιβεβλημένη τελικά, οι διωγμοί, ο πόλεμος και ο ξεριζωμός που αυτός επιφέρει, είναι θέματα που δεν παλιώνουν, δυστυχώς. Η συγγραφέας, στις δώδεκα ιστορίες της, στέκεται σ’αυτό το κατ’επίφαση οξύμωρο του «οι Έλληνες έχουμε την μετανάστευση ριζωμένη μέσα μας» και άρα είμαστε συνηθισμένοι και του «οι μετανάσταστες της Μέσης Ανατολής που θαλασσοπνίγονται κάθε μέρα» που μας ξαφνιάζει στα βραδινά δελτία. Οι περισσότεροι ήρωες που περιφέρονται στα διηγήματα αυτά, είτε έχουν προ πολλού ξεπεράσει το δίλημμα «μένω ή φεύγω», είτε είναι μετανάστες δεύτερης γενιάς, σχεδόν Έλληνες αλλά τελικά μάλλον όχι ακριβώς. Η Λουκία Δέρβη ψηλαφεί το εκάστοτε σημείο αναχώρησης αλλά αποφεύγει να κάνει το ίδιο και με τον τόπο άφιξης, με το τέρμα του ταξιδιού: ο τίτλος της συλλογής είναι άλλωστε ξεκάθαρος ως προς αυτό, το «αλλού» οριοθετείται μόνο με βάση το σημείο της αναχώρησης (αλλού από εδώ που βρίσκομαι τώρα), ενώ το «πουθενά» φαίνεται να εκκρεμεί σαν αντινομία της όποιας έννοιας του ανήκειν σε μια ορισμένη γη. 

Οι άνθρωποι στο Αλλού, στο πουθενά είναι κλειδωμένοι στις συνθήκες και τις καταστάσεις από τις οποίες είτε προέρχονται, είτε είναι αναγκασμένοι να υποστούν. Όταν λοιπόν παίρνουν την απόφαση να φύγουν, αυτό γίνεται ή επειδή βρίσκονται σε κοινωνικό-οικονομικό αδιέξοδο, ή επειδή τα όνειρά τους για μια καλύτερη ζωή τους κρατάνε ξάγρυπνους τις νύχτες. Σε συνολικό αλλά και σε μεμονωμένο, ατομικό επίπεδο, η συγγραφέας πλησιάζει ήρωες και καταστάσεις με μια τρυφερότητα, με ένα είδος αποδοχής που τείνει στη στωικότητα, και εκεί που ενδεχομένως το μυθιστορηματικό περίγραμμα των ηρώων υστερεί, έρχεται η θεματολογία να τους υποστηρίξει, και να καλύψει τα όποια κενά θα είχαν ως λογοτεχνικές προσωπικότητες. Είναι γεγονός ότι έτσι βγαίνουν όλοι κερδισμένοι: οι πρωταγωνιστές, οι ιστορίες, και τελικά ο αναγνώστης. 

Το εκάστοτε ταξίδι, συμβολικό ή πραγματικό, δεν είναι η προϋπόθεση για την πραγματοποίηση των ονείρων, κάποιες φορές φαίνεται να είναι μόνο η ελπίδα που διαψεύδεται. Παραμένει όμως παρόλα αυτά ένα μέσο, μια απολύτως συνειδητή και συνειδητοποιημένη πράξη αντίδρασης απέναντι σε μια ζωή που για τον ένα ή τον άλλο λόγο χρειάζεται αλλαγή. Το ταξίδι πραγματοποιείται, οι ήρωες κάνουν το πρώτο βήμα στο άγνωστο και ο αναγνώστης συμπορεύεται σ’αυτή την τόσο προσωπική και ταυτόχρονα απολύτως διαχρονική περιπέτεια του ανθρώπου. 

Κρις Λιβανίου

2 σχόλια:

  1. Οδυνηρά επίκαιρη η συλλογή της Λουκίας Δέρβη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Επίκαιρη είναι, δεν υπάρχει αμφιβολία.. δεν ξέρω όμως, δεν είδα τουλάχιστον κατά πόσο αυτή η οδύνη γίνεται ορατή, ανάγλυφη στις λέξεις. Λείπει ο παλμός, το ακραίο συναίσθημα νομίζω.

      Διαγραφή