Δευτέρα, 21 Δεκεμβρίου 2015

"Φοβ" της Στέλλας Βοσκαρίδου και "Ασκήσεις απωλείας" της Δέσποινας Δεμερτζή


Έχουν μαζευτεί τόσα βιβλία για τα οποία θέλω να γράψω... Κάποια χρονίζουν από το καλοκαίρι. Αποφάσισα λοιπόν να τα πιάνω δυο–δυο, όπως σήμερα.

Το πρώτο είναι το Φοβ – Υπογλώσσιο νυχτερινό της Στέλλας Βοσκαρίδου-Οικονόμου. Άρχισα να το διαβάζω και στην αρχή νόμιζα πως θα είναι κάτι γλυκερό. Σκόνταψα, βλέπετε,  πάνω στις λέξεις «δειλινόδεντρα» και «φεγγαρινή» και σε κάτι ακατάληπτα «διδώ-ω και δα-α και δέω δέω δέω» και είπα: ωχ! Όσο όμως συνέχιζα να διαβάζω και οι σελίδες προχωρούσαν, τόσο περισσότερο ήθελα να συνεχίσω την ανάγνωση, να δω κι άλλες εικόνες, κι άλλες υπέροχες μεταφορές. To Φοβ είναι μια πανέμορφη, επώδυνη μα όμορφη ιστορία, διατυπωμένη πότε σαν ποίημα, πότε σαν πεζό και πότε σαν θεατρικό έργο. Αν με ρωτήσετε όμως, θα επιμείνω ότι πρόκειται 100% για ποίηση.

Το Φοβ, όπως λέει η ίδια η ποιήτρια, έχει να κάνει με την άρθρωση όσων φοβόμαστε. Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα σύνδεση του φοβ με το μωβ, το οποίο χρησιμοποιείται ως πρόσχημα στη θέση του φόβ(ου) – για να καταφέρει τελικά να διαπεράσει και να βάψει τα πάντα...Υπάρχουν επίσης κάποιες εικόνες που λειτουργούν ως light motifs και διατρέχουν το έργο από την αρχή μέχρι το τέλος: τα δειλινόδεντρα, τα σύκα και τα άλογα. Η επανάληψή τους δημιουργεί τεχνηέντως μια ραχοκοκαλιά που ενισχύει την ένταση του συνολικού αποτελέσματος. Δεν λείπουν οι έντονες παρηχήσεις, κυρίως του φ και του δ που επίσης βοηθούν στην αποτύπωση του μηνύματος του βιβλίου στον νου του αναγνώστη.

Μικρό σε μέγεθος και διαστάσεις, αλλά τεράστιο σε φρόνημα και παράστημα. Αυτό είναι το Φοβ.

Ένα μικρό δείγμα από το «Κεφάλαιο τέταρτο»:

Μια τέτοια νύχτα θα κολλήσω τα χείλη στο στήθος σου
και δεν θα στάζει πια γάλα
μονάχα γράμματα
δως ‘μου το φι μαμά μου
δωσ’μου το φι να γράψω μια λέξη
Όχι το φι μωρό μου
είσαι μικρό ακόμα
Όχι το φι

Μια τέτοια νύχτα
θα σε βρω να μαζεύεις από χάμου
όλα τα φι
και να λες
δεν αρκεί να γράψεις ένα ποίημα
πρέπει τη γλώσσα να επινοήσεις


Το δεύτερο βιβλίο είναι οι Ασκήσεις απωλείας της Δέσποινας Δεμερτζή. Είχα την τύχη να ακούσω την ποιήτρια να διαβάζει αποσπάσματα στο φετινό 34ο Συμπόσιο Ποίησης στο Πανεπιστήμιο Πάτρας – λέω την τύχη, επειδή ήταν από τις σπάνιες φορές που άκουσα ποιητή να διαβάζει τόσο ωραία τα ποιήματά του.

Η συλλογή πραγματεύεται την απώλεια, την οποία προσπαθεί να υπερβεί μέσω του υγρού στοιχείου. Το νερό διαπερνά και πλημμυρίζει όλη τη συλλογή. Στο διάβα του παρασύρει τις μνήμες, τους φόβους αλλά και τα όνειρα. Πέρα από την απλή αναφορά στο υδάτινο στοιχείο, η Δεμερτζή έχει φυτέψει παντού υπέροχες παρηχήσεις των υγρών συμφώνων ενώ οι λέξεις της σφυροκοπούν τον νου του αναγνώστη ξανά και ξανά, δημιουργώντας ανάγλυφα νοήματα.

Χειμαρρώδης λόγος, σχεδόν ιλιγγιώδης, που ωστόσο δεν ξεφεύγει ποτέ ούτε δημιουργεί κοιλιά, γεμάτος εκπληκτικές εικόνες και βαθιά νοήματα. Λόγος μεστός, με πληρότητα που αξιώνει τον ειλικρινή σεβασμό του αναγνώστη. Ένα αξιοσημείωτο βιβλίο, από τα λίγα πραγματικά καλά ποιητικά βιβλία που κυκλοφορούν.

Ιδού ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το ποίημα «Η μνήμη του νερού»:

Δεν ξέρει η μικρή Μαρία όσα κρύβει η θάλασσα
τη βαθμιαία καταβύθιση της κούκλας σε βυθούς απρόσιτους
αργή κατάδυση, με οδηγό αμυδρή ακτίνα διαθλώμενη ως τα βάθη
το βούλιαγμά της, απαλό μέχρι τον ύπνο
αλλόκοτα κυανοπράσινα τοπία διασχίζοντας
και προσπερνώντας πλάσματα προϊστορικά κεκοιμημένα
τριήρεις, καραβέλες, ποντισμένα υπερωκεάνεια,
χαμένους γιους ανήξερων μανάδων απροσμέτρητους,
φαντασματώδεις σκελετούς επιβατών ναυαγισμένων κιβωτών,
χορείες καθευδουσών μορφών στην άκρα κοίτη των υδάτων
μέχρι την άηχη προσγείωση στην άμμο
ανάμεσα σε μοβ κοράλλια και θαλάσσιες ανεμώνες
στη σκοτεινότερη των περιοχών


Συστήνω και τα δύο βιβλία ανεπιφύλακτα!

Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου