Πέμπτη, 8 Οκτωβρίου 2015

"Ασέμνου" του Φάνη Κατσιρέλου

Το πρώτο που βλέπει ο αναγνώστης στην συλλογή διηγημάτων του Φάνη Κατσιρέλου Ασέμνου, δεν υπάρχει αμφιβολία, είναι η θεματολογία του. Είναι η πρώτη, απολύτως εκκωφαντική εντύπωση, σχεδόν αυτάρκης και καταλυτική, παρούσα από τις πρώτες γραμμές για να δίνει το στίγμα του τι μέλλει γενέσθαι. 

Θα την αφήσω λοιπόν εκεί ακριβώς: στην αρχή. Και θα επιχειρήσω να διακρίνω αν υπάρχει και κάτι άλλο σ’αυτή τη συλλογή εκτός από μια θεαματική είσοδος, αν μπορεί κανείς να συναντήσει και κάτι περισσότερο από μια «ανατρεπτική» θεματική. Το γεγονός βέβαια ότι ήδη από τον τίτλο ο αναγνώστης έχει λίγο-πολύ μια ιδέα για το τι θα επακολουθήσει είναι ένα θετικό στοιχείο: ο συγγραφέας δίνει ακριβές στίγμα και αναλαμβάνει κάθε ευθύνη. Μια πρώτη, ή μάλλον ακριβέστερα μια δεύτερη, ματιά δείχνει μια προσοχή στο λεξιλόγιο: ο συγγραφέας κινείται σε ενδιαφέροντες δρόμους τόσο εκφραστικά όσο και νοηματικά, αναζητά και επικεντρώνεται στην εννοιολογική λεπτομέρεια και δεν φοβάται να αναζητήσει την λέξη που θα αποδώσει με την μέγιστη ακρίβεια τις γκρίζες ζώνες.

Η βασική μου ένσταση έγκειται στη ηχηρή έλλειψη συνοχής. Και όχι επειδή δεν υπάρχουν καλές συλλογές αποτελούμενες από διάσπαρτα (από θεματική και χρονολογική άποψη) διηγήματα χωρίς εμφανείς δεσμούς μεταξύ τους, αλλά ακριβώς επειδή ο συγγραφέας επιχειρεί συνειδητά να τα συνδέσει, όμως το αποτέλεσμα είναι ανεπαρκές. Οι πρωταγωνιστές που επανεμφανίζονται, ο αυτοβιογραφικός (επίπλαστος ή μη) χαρακτήρας της γραφής, οι περιγραφές των ηρώων που επαναλαμβάνονται σαν leitmotiv είναι μερικά από τα στοιχεία που λειτουργούν σαν «εγγυητές» μιας συνολικότητας που τελικά δεν δουλεύει.

Η αποσπασματική γραφή στην πρόζα δεν αποδίδει, είναι γεγονός. Ο αναγνώστης χρειάζεται την ευκαιρία να ακολουθήσει τον συγγραφέα σε μια πορεία εκ των προτέρων στοιχειοθετημένη, και ενώ θεματολογικά μπορεί να μην υπάρχουν όρια ή ακόμα και αν υπάρχουν είναι τουλάχιστον ελαστικά, στο τεχνικό μέρος τα πράγματα έχουν μια αυστηρότητα σε ό,τι αφορά την συνέχεια. Η πραγματικότητα του «αρχή – μέση – τέλος», όσο εύπλαστη κι αν είναι, όσο δυσδιάκριτο και να είναι το περίγραμμά της, είναι σημαντικό να υπάρχει γιατί εδραιώνει την κατανόηση και τελικά την εμπιστοσύνη ανάμεσα στον δημιουργό και τον αποδέκτη του.

Στο Ασέμνου ο Φάνης Κατσιρέλος επιχειρεί μια γενναία προσέγγιση της ερωτικής σωματικής φαντασίωσης, την οποία εντάσσει έξυπνα στο καθημερινό περιβάλλον που της ταιριάζει. Παρατηρεί και αξιοποιεί με ακρίβεια το παιχνίδι ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι που διέπει κάθε ήρωα και του εξασφαλίζει έτσι περίγραμμα, σκέψεις και πράξεις ικανές να τον ολοκληρώσουν και να τον καταστήσουν υπαρκτό στα μάτια του αναγνώστη: οι ήρωες είναι όντα σχεδόν αυθύπαρκτα και αυτόνομα, κύριοι των επιθυμιών τους.

Τα διηγήματα που αποτελούν αυτή τη συλλογή θυμίζουν σκηνές από ένα έργο που παίζεται με θεατή μόνο τον αφηγητή, ο δε αναγνώστης διχάζεται ανάμεσα στον εύκολο ρεαλισμό της απόλυτα εκτεθειμένης σεξουαλικότητας και την άυλη υπόσταση ηρώων που δεν αναζητούν τις σταθερές τους παρά μόνο στο σώμα τους. Σε κείμενα με τόσο έντονο προσανατολισμό, οι χαρακτήρες δεν καταφέρνουν να αποφύγουν την παγίδα της «σεξουαλικής ελευθερίας» και μετατρέπονται αναγκαστικά σε δορυφόρους της, στερούμενοι τελικά την περιπλοκότητα της ανθρώπινης ταυτότητας -σεξουαλικής, ερωτικής και συγκινησιακής εξίσου.

 Κρις Λιβανίου

4 σχόλια:

  1. Σχετικά με την κριτική της κυρίας Κρις Λιβανίου για το βιβλίο “Ασέμνου, ερωτικές ιστορίες για ενήλικες“: http://mandragoras-magazine.gr/%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B1-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%8D-%CF%86%CE%AC%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%81%CE%AD%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%B1/9510

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θα ήθελα να ενημερώσω την κ. Βαγιάνου ότι σχόλιό της δεν είδαμε στο μπλογκ (τα σχόλια δημοσιεύονται ελεύθερα, δεν περνούν από έγκριση σημειωτέον) μέχρι σήμερα που δημοσιεύτηκε η σχετική επιστολή στο μπλογκ του Μανδραγόρα.

    Η κ. Λιβανίου έχει μια σοβαρή λοίμωξη και ίσως δεν μπορέσει να απαντήσει άμεσα και εγώ δυστυχώς δεν έχω διαβάσει το βιβλίο και δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη. Θα σταθώ μόνο σε ένα σημείο της επιστολής της κ. Βαγιάνου: "Ανεκδοτικώς, μια αναγνώστρια παραδέχτηκε πως με αφορμή το βιβλίο καλυτέρευσε η σεξουαλική σχέση με το σύζυγό της. Στα πειράγματα της ομάδας, που ακολούθησαν, η ίδια απάντησε ότι αν, γενικώς, δεν υπάρχουν εύσχημοι τρόποι να ερεθιστείς με τον σύντροφο που συζείς για 25 χρόνια, σίγουρα η λογοτεχνία αποτελεί έναν από τους πιο αξιόλογους". Επί της αρχής θα απαντήσω ότι βεβαίως κάτι τέτοιο ισχύει, αρκεί ο ορισμός της λογοτεχνίας να περιλαμβάνει ποίηση του Εμπειρίκου, ας πούμε, και όχι τις "50 αποχρώσεις του γκρι". Στη δεύτερη περίπτωση, είναι αμφιλεγόμενο το κατά πόσον μιλάμε όντως για λογοτεχνία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θα ήθελα να ενημερώσω ότι η απάντηση στην αντι-κριτική της λέσχης ανάγνωσης διαβιβάστηκε στους υπευθύνους του Μανδραγόρα για να τη διαβιβάσουν με τη σειρά τους στη λέσχη. Ευχαριστούμε πολύ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η απάντηση της κ. Λιβανίου, όπως δημοσιεύτηκε στον Μανδραγόρα:

    http://mandragoras-magazine.gr/%CE%BA%CF%81%CE%B9%CF%82-%CE%BB%CE%B9%CE%B2%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CF%86%CE%AC%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%81%CE%AD%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CF%83%CE%AD%CE%BC%CE%BD/9606

    ΑπάντησηΔιαγραφή