Δευτέρα, 28 Σεπτεμβρίου 2015

Ο Γεώργιος Σουρής στα Χανιά

Ο Γεώργιος Σουρής, ένας από τους σημαντικότερους σατυρικούς ποιητές της νεώτερης Ελλάδας και εκδότης της εφημερίδας «Ρωμηός», επισκέφθηκε τα Χανιά τον Απρίλιο του 1904 και διέμεινε στην πόλι για είκοσι μέρες στην αριστοκρατική συνοικία Καστέλλι, όπου κατοικούσε η κόρη του Έλλη με τον σύζυγό της Ανδρέα Μοσχονά, διευθυντή της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας «Πατρίς».

Η τοπική εφημερίδα «Νέα Έρευνα» ενημερώνει το αναγνωστικό της κοινό, στις 16 Απριλίου 1904, για την άφιξη του δημοφιλέστερου των Ελλήνων ποιητών, του ανεξάντλητου σατυρικού Γεωργίου Σουρή, στην πόλη των Χανίων: «Ήλθεν εις την αγαπητήν του Κρήτην, όπως διέλθει ημέρας τινάς παρά τη προσφιλεί κόρη του, κυρία Μοσχονά, και επί τη ευκαιρία ταύτη, μας παρασκευάζει μία θαυμασίαν έκπληξιν, ένα Κρητικόν Ρωμηόν, τον οποίων τω ενέπνευσεν η θέα των Κρητικών βουνών και της Κρήτης η πλήρης αναμνήσεων ατμόσφαιρα».

Στην εφημερίδα «Πατρίς», στο φύλλο της 22ας Απριλίου 1904, δημοσιεύεται η είδηση: «Σουρής, ο πανελλήνιος και τόσον λατρευτός και εν Κρήτη ποιητής παρεπιδημεί εις την πόλιν μας. Ήλθε διά να παραμείνη ολίγας ημέρας και παρ’ ημίν να μας γνωρίση εκ του πλησίον και να... μας σατυρίση. Ο Ρωμηηός του προσεχούς Σαββάτου θα είνε γεμάτος από Κρήτη. Γνήσιος δε Κρητικός διότι θα γραφή εδώ, εντεύθεν δε θα σταλή εις τας Αθήνας προς εκτύπωσιν. Ευτυχώς διά τον ποιητήν ήλθεν εις εποχήν καθ’ ην θα δυνηθή να εύρη αρκετά ενδιάφεροντα θέματα διά την πένναν του».

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στα Χανιά ο Γεώργιος Σουρής εξέδωσε δύο φύλλα του Ρωμηού. Ο ποιητής έφυγε από τα Χανιά κατευχαριστημένος και κατενθουσιασμένος επιφυλασσόμενος να επισκεφθή την πόλη και τον επόμενο χρόνο.

Το ταξείδι αυτό δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ μάλλον λόγω των ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων και του κοπιώδους αγώνα πολιτικής επικρατήσεως του εμπνευστή και ηγέτη του κινήματος του Θερίσου, Ελευθερίου Βενιζέλου που όπως επισημαίνει και ο Κ. Σβολόπουλος «από την έκβαση του κινήματος εξήρτα το πολιτικόν του μέλλον».

Ο Σουρής απευθυνόμενος στους Κρήτες θα προσπαθήσει να αποτρέψει τη συμμετοχή στο σκηνοθετημένο κίνημα για ν’ αποφευχθεί ο εμφύλιος σπαραγμός προτρέποντας «φρόνηση κι αγάπη, σε λαό και σε παλάτι».

Αν και ο ποιητής κατηγορήθηκε ως προσωπολάτρης και δυναστικός για την αρνητική του στάση στο κίνημα του Θερίσου, από τους εμπαθείς μετόχους των κοινών, ωστόσο δικαιώθηκε όταν ο «αντιδυναστικός» ηγέτης του Θερίσου όχι μόνο δεν αποδέχθηκε «φρόνιμα» να συνεργαστεί με το παλάτι, το 1910, αλλά επανέφερε και τους πρίγκιπες στο στράτευμα παρά τις αντίθετες εισηγήσεις, του αρχικού Νικόλαου Ζορμπά και των άλλων πρωταγωνιστών του κινήματος του Στρατιωτικού Συνδέσμου στο Γουδή.

[...] Το αξιοπερίεργο, στα κρητικά φύλλα του Ρωμηού είναι ότι το μοναδικό ίσως πρόσωπο που δεν κατονομάζεται από τον Σουρή αλλά υπονοείται με το γνωστό σκωπτικό ύφος του σατυρικού ποιητή είναι ο Βενιζέλος που την περίοδο αυτή αναζητά συμμαχίες και οπαδούς για το κόμμα του. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ρωμηός:

«Για κύττα των βουνών τα χιονισμένα φρύδια
Για κύτταξε και μερικούς
Των Κρητικών πολιτικούς
Που θέλουν στρούγκαις σαν και σας
Μα δεν ευρίσκουν γίδια».

Οι συχνές επισκέψεις του Σουρή στο παλάτι του πρίγκιπα στη Χαλέπα, οι αναφορές στους στίχους του στα πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Ύπατου Αρμοστή και η κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα των Χανίων φαίνεται οτι εντυπωσίασαν τον επισκέπτη ο οποίος απόλαυσε πράγματι, όπως ομολογεί και ο ίδιος στους στίχους του, τη διαμονή του στην πρωτεύουσα της Κρητικής Πολιτείας.

[...] Χαρακτηριστικό του ύφους του Σουρή είναι και το δίστιχο «Ω Ελλάς ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα».

Δυστυχώς αν και πέρασαν τόσα χρόνια από τότε που γράφτηκαν οι στίχοι του Σουρή, που παρουσιάζονται στο αφιέρωμα αυτό του Σκορπιοόυ, η Ελλάδα συνεχίζει να βγάζει και «γαϊδάρους» και να βρίσκουν οι κομματικές στρούγκες τα αναγκαία «γίδια» και τα «πρόβατα» που θα συνεχίζουν να ψηφίζουν, εννοείται, τις καλύτερες συνθήκες σφαγής τους.


«Ίων»

Σημ. Το κείμενο όπως και η αναδημοσίευση του φύλλου του "Ρωμηού" πιο κάτω είναι από το "εδώδιμο αντιαποκιακό έντυπο πολιτικού σατυρικού φιλολογικού & ιστορικού ενδιαφέροντος" που εκδίδεται στα Χανιά από τον Χρήστο Μαχαιρίδη, εκδότη και του λογοτεχνικού περιοδικού "Έρεισμα", του οποίου την έκδοση δυστυχώς δεν μπόρεσε να διατηρήσει.




4 σχόλια:

  1. Πολύ ενδιαφέρον! Όντως, κρίμα που έκλεισε το Έρεισμα, ήταν πολύ καλό περιοδικό Λόγου και Τέχνης.Για το θέμα που πιάνετε, έχει γραφτεί κι ένα βιβλίο "Ο Σουρής και η Κρήτη" από την Αθηνά Μπλαζουδάκη, εξαιρετικά αποκαλυπτικό και για το ταλέντο του Σουρή στο είδος που έγραφε αλλά κυρίως για το ρόλο των λογής Δυνάμεων στην πολύπαθη τότε Κρήτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν το γνώριζα. Σας ευχαριστούμε πολύ για την πληροφορία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εξαιρετικό αφιέρωμα. Ευχαριστούμε. Βέβαια, μπορεί να μην εκδίδεται πια το Έρεισμα αλλά οι ομώνυμες εκδόσεις, το βιβλιοπωλείο καθώς και ο κ.Μαχαιρίδης συνεχίζουν δυναμικά τη δράση τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πράγματι! Πρόσφατα μάλιστα οι εκδόσεις δημοσίευσαν ένα νέο βιβλίο, του οποίου έχω κάνει τη φιλολογική επιμέλεια. Τίτλος του είναι: "Μικρασιατική τραγωδία/Ελ.Βενιζέλος, ο ηγέτης του λάθους;"

    ΑπάντησηΔιαγραφή